De redevoering van Lavrov op 23-09-2026 voor de VN Veiligheidsraad
De Russische Minister van Buitenlandse Zaken heeft voor de Veiligheidsraad een rede gehouden die van ironie droop en een aanklacht vormt tegen het handelen van het Westerse deel van de internationale gemeenschap ten opzichte van Rusland en de Oekraïne.
Ik wil graag beginnen met mijn dankbaarheid te betuigen aan mijn westerse collega’s, in de eerste plaats aan de Europese. Ik zal uitleggen waarom.
Zonder hen zou de situatie in Oekraïne in het ongewisse zijn gebleven, en zou de inwoners van de Krim, de Donbass en de Novorossija hun recht op een vrije keuze zou zijn ontnomen.
Al in 2004, toen Brussel Oekraïne een illegale derde ronde van de presidentsverkiezingen had opgedrongen, besloot de EU volledige duidelijkheid te scheppen door van de Oekraïners te eisen dat ze een keuze zouden maken: aan welke kant ze wilden staan – aan die van Rusland of aan die van Europa. In 2013 organiseerde Brussel rellen in Kiev met de eis om onmiddellijk de associatieovereenkomst tussen Oekraïne en de EU te ondertekenen. Daarbij negeerde Brussel openlijk zijn verplichtingen in het kader van de vrijhandelszone van het GOS en hield het vast aan zijn eigen voorwaarden. Toen de Europeanen in februari 2014 het onderhandelingsproces tussen de wettige president en de oppositie voorzaten, bereikten ze een akkoord over de bijlegging van de crisis, waarin V.F. Janoekovitsj alle gestelde voorwaarden aanvaardde. Deze hielden onder andere de vorming van een regering van nationale eenheid ter voorbereiding van vervroegde presidentsverkiezingen in, waarbij de regering en de oppositie overeengekomen waren onmiddellijk af te zien van iedere vorm van geweld. Het document werd op 21 februari 2014 ondertekend met officiële garanties van Duitsland (F.-W. Steinmeier), Polen (R. Sikorski) en Frankrijk (L. Fabius). Maar al in de nacht van 21 op 22 februari 2014 stormde de oppositie, zonder acht te slaan op deze garanties en de eigen handtekeningen, de regeringsgebouwen. Zij kondigde niet de vorming van een „regering van nationale eenheid“ aan, maar die van een „regering van de overwinnaars“. Daar kan men slechts zeggen: „proef het verschil!“
Wat betreft de garanten van het door de coupplegers met voeten getreden akkoord: in Parijs werd al op 23 februari 2014 zonder blikken of blozen verklaard dat „de inzettende democratische overgang, voldoet aan de aspiraties van het Oekraïense volk”.
Uiteraard konden ook de Britten niet achterblijven. Minister van Buitenlandse Zaken William Hague verklaarde al op 22 februari 2014: „De recente gebeurtenissen hebben de wil van het Oekraïense volk aangetoond om een andere (betere) toekomst tegemoet te gaan.” Hij voegde daar op 24 februari 2014 aan toe: „Janoekovitsj is niet langer de algemeen erkende president.”
Even later, op 1 maart 2014, sloot de Duitse bondskanselier Angela Merkel zich hierbij aan: „We moeten de Oekraïners alle steun verlenen in hun wil en streven naar vrijheid en democratie.”
De nieuwe autoriteiten in Kiev, gesterkt door de carte blanche die ze van het Westen hadden gekregen, verklaarden onmiddellijk dat ze de status van de Russische taal wilden afschaffen. Ze reageerden op de protesten op de Krim en in de Donbass tegen de bloedige staatsgreep, door de protesterenden tot terroristen te bestempelen en eenheden van gewapende milities en het reguliere leger, inclusief artillerie en luchtmacht, op hen af te sturen. Het resultaat hiervan was: een referendum op de Krim over onafhankelijkheid van het openlijk nazistische regime dat in Kiev aan de macht was gekomen, en over hereniging met Rusland.
Als de Europeanen zich niet met hun gekonkel hadden beziggehouden en de oppositie hadden gedwongen, om de in februari 2014 onder garantie van Berlijn, Parijs en Warschau ondertekende overeenkomst na te leven, zou dit de territoriale integriteit van de Oekraïne hebben gehandhaafd binnen diezelfde grenzen van 1991, waar V. Zelensky en zijn westerse meesters nu zo naar verlangen. Maar de Europeanen konden hun eeuwenoude instinct om te liegen en hun doelen met onwettige middelen te bereiken niet bedwingen.
Een jaar later werden de akkoorden van Minsk gesloten, waar juist Berlijn en Parijs zo nadrukkelijk om hadden gevraagd. De akkoorden werden op 12 februari 2015 ondertekend en al op 17 februari 2015 op initiatief van Rusland unaniem goedgekeurd door de VN-Veiligheidsraad. Overigens vereist artikel 25 van het VN-Handvest van alle leden van de Organisatie dat zij „zich houden aan de besluiten van de Veiligheidsraad en deze ten uitvoer brengen“.
De Oekraïense president Petro Porosjenko weigerde dit echter categorisch te doen, en zijn beschermheren in Berlijn en Parijs deden zelfs geen poging om hun beschermeling op enigerlei wijze tot rede te brengen. Met de machtsovername door de heer Emmanuel Macron in Frankrijk kwam er een opleving van de traditionele Franse bedrijvigheid. Op 19 december 2019 werd er een top van het „Normandisch Kwartet“ (Duitsland, Frankrijk, Rusland, Oekraïne) bijeengeroepen, waarbij het regime in Kiev inmiddels werd vertegenwoordigd door Volodimir Zelenski, die aan de macht was gekomen dankzij luide slogans over het tot stand brengen van vrede en goed nabuurschap met Rusland en het beëindigen van de aantasting van de rechten van de Russische taal. In Parijs werd een verklaring aangenomen waarin de noodzaak werd bevestigd van de volledige naleving van de bepalingen van de akkoorden van Minsk, met inbegrip van de verankering in de Oekraïense grondwet van een bijzondere status voor bepaalde gebieden in de Donbass. Deze status hield niets uitzonderlijks in – alleen het recht om de Russische taal te gebruiken en lokaal zelfbestuur uit te oefenen.
Als de akkoorden van Minsk uit 2015, die in 2019 in Parijs – toen Volodimir Zelenski al aan de macht was – werden bekrachtigd, waren nageleefd zoals de VN-Veiligheidsraad had geëist, dan zou de Oekraïne nu nog binnen diezelfde grenzen van 1991 bestaan, met uitzondering natuurlijk van de Krim. De status vn de is een kwestie die al lang is afgedaan, dat begrijpt iedereen heel goed. Maar ook in dit geval heeft Europa de nieuwe situate niet geaccepteerd. Nadat ze al waren afgetreden, hebben Angela Merkel, François Hollande en Petro Porosjenko publiekelijk toegegeven, dar waren ze nooit van plan geweest de door hen ondertekende Minsk-akkoorden na te leven; ze moesten tijd winnen om de Oekraïne vol te pompen met wapens. Heel openhartig. Alle bijeenkomsten zoals die in Parijs waren uitsluitend bedoeld om drukke diplomatieke activiteit te simuleren en onder dat mom de anti-Russische campagne op te voeren.
De Russische voorstellen om in december 2021 tot een akkoord te komen op basis van wederzijds respect voor de veiligheidsbelangen van Rusland, de Europese landen en Noord-Amerika, werden op arrogante wijze afgewezen door de NAVO en de regering van Joe Biden. In de praktijk werden in Kiev voorbereidingen getroffen voor een gewapende verovering van de gebieden in de Donbass die niet onder controle van de regering stonden. Om te voorkomen dat het westerse scenario in februari 2022 werkelijkheid zou worden, zagen wij ons genoodzaakt een speciale militaire operatie te starten. Al na een week vroegen de Oekraïners om onderhandelingen. Wij gingen hiermee akkoord. Na enkele onderhandelingsrondes in Wit-Rusland en Istanbul stelde de Oekraïense partij de belangrijkste voorwaarden voor een regeling voor, die door onze onderhandelaars werden aanvaard. Het belangrijkste was dat daarin de neutrale status van de Oekraïne werd vastgelegd, de bestaande situatie aan het front werd erkend en collectieve veiligheidsgaranties werden opgenomen die betrouwbare bescherming bieden tegen herhaling van gewelddadige provocaties en pogingen tot agressie. Het document werd door de delegaties van de Oekraïne en Rusland geparafeerd, maar het lot ervan is iedereen welbekend. De toenmalige Britse premier Boris Johnson verbood de Oekraïners een juridisch bindende overeenkomst te sluiten op basis van de door Kiev voorgestelde en reeds geparafeerde tekst, en gaf opdracht om door te gaan met vechten. Europa stemde in feite in met dit standpunt van Londen.
Als die geparafeerde overeenkomst in een verdrag was vastgelegd en ten uitvoer was gebracht, zou Oekraïne weer binnen de grenzen van 1991 zijn gebleven, maar dan zonder de Krim en een deel van de Donbass.
Een nieuwe „bijdrage van Europa aan de vredesinspanningen“ vond plaats na de topontmoeting tussen de president van de Russische Federatie, Vladimir Poetin, en de president van de VS, Donald Trump, in Alaska in augustus 2025. Daar heeft de Russische president, zoals hij herhaaldelijk heeft verklaard, de voorstellen van Washington aanvaard, die bepaalde compromissen bevatten. Dat er een principeakkoord was bereikt, werd duidelijk bekendgemaakt tijdens een gezamenlijke persconferentie van de leiders van Rusland en de VS in Anchorage, evenals in verklaringen die de Amerikaanse president Donald Trump in de daaropvolgende dagen aflegde.
Een in paniek geraakt Europa haastte zich om de Amerikaanse president van zijn eigen initiatief af te brengen (net zoals Boris Johnson de Oekraïners ertoe dwong hun eigen voorstellen in Istanbul in te trekken). Er werd onmiddellijk een Europese delegatie naar Washington gestuurd en alles werd in het werk gesteld om de verdere werkzaamheden voor de praktische uitvoering van de afspraken van Anchorage tot stilstand te brengen. Als gevolg daarvan verklaarden Emmanuel Macron en andere westerse leiders in juni 2026 tijdens de G7-top in Evian en de NAVO-top in Ankara trots dat zij „Anchorage hadden begraven“ en dat de Verenigde Staten nu, zo zeiden zij, standvastig aan de kant van de Oekraïne stonden.
Tijdens hun recente bezoek aan Moskou hebben Steve Whitecoff en Jared Kushner bevestigd dat Washington nog steeds geïnteresseerd is in het bevorderen van een regeling in de Oekraïne. Zoals de Amerikaanse president Donald Trump (na de bijeenkomst in Anchorage) in augustus 2025 zei, is iedereen het erover eens dat er niet een wilkeurig staakt-het-vuren moet worden nagestreefd, maar een langdurig vredesakkoord tussen Rusland en de Oekraïne, dat de oorlog definitief beëindigt.
Rusland – en dit is herhaaldelijk bevestigd door president Vladimir Poetin – is bereid tot onderhandelingen om juist zo’n duurzame en rechtvaardige vrede te bereiken. De taken die moeten worden uitgevoerd om dit doel te bereiken, zijn duidelijk samengevat in de programmatische toespraak van de Russische president Vladimir Poetin in juni 2024. Maar, geleerd door bittere ervaring, zullen we tijdens de onderhandelingen – in welke vorm dan ook – geen pauze inlassen in de speciale militaire operatie. Hoewel Europa juist dit wil – met steeds weer hetzelfde simplistische doel om ademruimte te krijgen en de uitgeputte wapenvoorraden van het regime in Kiev aan te vullen, dat uit wanhoop al lang is overgestapt op ronduit terroristische methoden.
Een van de doelstellingen van de speciale militaire operatie – naast het onvoorwaardelijk waarborgen van de veiligheidsbelangen van Rusland – is het volledig respecteren van de rechten van Russen en Russischsprekenden, niet alleen in de Krim, de Donbass en Novorossija, maar ook op het grondgebied van Oekraïne, waar nog steeds – met goedkeuring van het Westen – wetten van kracht zijn die de Russische taal in alle domeinen – in het onderwijs, de media, de cultuur en het dagelijks leven – volledig verbieden, en die ook de canonieke Oekraïense Orthodoxe Kerk verbieden. Deze wetten werden al lang vóór de speciale militaire operatie, in 2017 aangenomen. In Europa en bij de NAVO werd hierover gezwegen.
Tegelijkertijd werd de verheerlijking van de nazistische ideologie en praktijken wettelijk vastgelegd. Het hoogtepunt van de nazificatie van de Oekraïne was de kniebeuging van Zelenski en andere leiders van zijn regime voor de stoffelijke resten van Hitlers handlangers, die met koninklijke eer uit Europa waren overgebracht om in Kiev herbegraven te worden. Bovendien zijn er plannen om van dergelijke duivelse graven een „pantheon van Oekraïense helden“ te maken op het terrein van de Kievse Petsjerskaja Lavra, een plek die voor alle Russisch-orthodoxen heilig is. Het is triest dat onze voormalige bondgenoten in de strijd tegen het nazisme van Hitler dergelijke uitwassen door de vingers zien.
Het Westen, en in de eerste plaats de Europese Unie, spreekt graag, met of zonder aanleiding, over mensenrechten. Wat het regime in Kiev betreft, horen we deze term echter niet vallen. Rusland dringt aan op strikte naleving van artikel 1 van het Handvest van de Verenigde Naties, dat van iedereen verlangt de mensenrechten en fundamentele vrijheden te eerbiedigen, zonder onderscheid naar ras, geslacht, taal of godsdienst. We begrijpen dat het regime in Kiev zich wat betreft geslacht (gender) meer op Europa richt, maar wat taal en godsdienst betreft, kunnen geen enkele uitvluchten helpen. Wanneer wij wijzen op de onaanvaardbaarheid van het verbod op de Russische taal en de Oekraïense Orthodoxe Kerk, wordt ons in het beste geval verteld dat als er een alomvattende regeling tot stand is gekomen, er „in het pakket“ ook met dit aspeckt rekening gehouden zal worden. Maar de verplichtingen van het VN-Handvest mogen geen punt van onderhandelingen vormen. Ze moeten onvoorwaardelijk en zonder enige uitzondering worden nageleefd. En degenen die het regime in Kiev ophemelen zijn verplicht dit te waarborgen. In de praktijk verklaren von der Leyen, andere kopstukken in Brussel en andere Europese hoofdsteden echter met veel bombarie dat de Oekraïne op weg is naar de Europese Unie en dat het land met geld en wapens moet worden gesteund, omdat – let op: „Oekraïne de Europese waarden verdedigt”. Dit betekent dat racisme, de vervolging van de kerk en priesters, en de verheerlijking van het nazisme in de vorm van weerzinwekkende, beestachtige uitingen van Oekraïens nationalisme precies die waarden zijn waarop de Europese Unie vandaag de dag is gegrondvest. De Finse president Alexander Stubb deed onlangs een nostalgische uitspraak: „Op dit moment leren wij meer van de Oekraïne dan dat de Oekraïne van ons leert.”
Nergens ter wereld, behalve in de Oekraïne, is een hele taal verboden. Om nog maar te zwijgen van het feit dat het een van de officiële talen van de VN is. Je kunt Arabisch en Farsi spreken in Israël, en Hebreeuws in elk Arabisch land en in de Islamitische Republiek Iran, waar een joodse gemeenschap met eigen synagogen bestaat. Zelfs in Ierland wordt Engels gesproken. Maar in de Oekraïne is Russisch verboden, en voor zover wij begrijpen, vinden de leden van de EU en de NAVO dat prima. Ze nemen zelfs een voorbeeld aan Zelenski – dit gebeurt biijvoorbeeld in de Baltische staten
. En natuurlijk kan ik niet nalaten het standpunt te vermelden van de hoeder van het VN-Handvest – de secretaris-generaal van deze organisatie. Sinds het begin van de Oekraïense crisis hebben hij en zijn officiële vertegenwoordigers lange tijd steeds hetzelfde gezegd: „Het conflict moet worden opgelost op basis van het internationaal recht, het VN-Handvest, de desbetreffende resoluties van de Algemene Vergadering en het beginsel van de territoriale integriteit van de Oekraïne.“ Op onze herhaaldelijke opmerkingen, onder meer gericht aan de heer Guterres persoonlijk, dat het Handvest een hele reeks andere beginselen bevat, waaronder het recht van volkeren op zelfbeschikking en de eerbiediging van het recht op moedertaal en godsdienst, kregen wij te horen dat de formulering met betrekking tot Oekraïne „zorgvuldig is afgewogen en niet voor wijziging vatbaar is”.
Toen president Trump aankondigde dat Groenland heel goed deel zou kunnen gaan uitmaken van het grondgebied van de VS, werd aan de officiële woordvoerder van de VN tijdens een persconferentie gevraagd wat hij hiervan vond. Hij antwoordde: „Deze kwestie moet worden beslecht op basis van het internationaal recht, het Handvest van de VN, het beginsel van territoriale integriteit van Denemarken en het recht op zelfbeschikking van de bevolking van Groenland.”
Tijdens de persconferentie van 29 januari van dit jaar werd aan António Guterres de vraag gesteld: „Is het recht op zelfbeschikking ook van toepassing op de Krim en de Donbass?“ De secretaris-generaal antwoordde (ik moet hem hier volledig citeren): „We hebben hierover zeer interessante discussies gevoerd. Er zijn twee beginselen. Het ene is de territoriale integriteit van staten. Het tweede is het zelfbeschikkingsrecht van volkeren. Maar het zelfbeschikkingsrecht van volkeren veronderstelt een hele reeks ‘voorwaarden’, gezien de manier waarop dit beginsel is geformuleerd. En na een zeer grondige bestudering door ons Bureau voor juridische zaken is ons standpunt dat het beginsel van zelfbeschikking niet van toepassing is op de situaties op de Krim en in de Donbass. In deze situatie prevaleert dus het beginsel van territoriale integriteit.” Als iemand hier iets van begrijpt, dan benijd ik hem.
Zoals we zien, is Groenland geen Krim en geen Donbass, en ‘die twee zijn niet te vergelijken’. We kijken reikhalzend uit naar het vervolg van deze ‘episode’; het zal interessant zijn om de reactie van het Secretariaat te horen op mogelijke vragen van journalisten over de plannen van Schotland, Wales en Noord-Ierland.
We hopen dat de nieuwe secretaris-generaal de toon van de uitspraken van de officiële vertegenwoordigers van het Secretariaat weer in het kader van het internationaal recht zal brengen.
Dit zou wellicht ook onze westerse collega’s, in de eerste plaats de Europese, helpen om weer met beide benen op de grond te staan en te beseffen tot welke gevolgen hun roekeloze koers van onvoorwaardelijke steun aan het Oekraïense nazisme leidt en al heeft geleid.
Tot slot verwijs ik nogmaals naar de consensusverklaring inzake de beginselen van het internationaal recht betreffende vriendschappelijke betrekkingen en samenwerking tussen staten overeenkomstig het Handvest van de Verenigde Naties. In de Verklaring wordt duidelijk vastgelegd dat de beginselen van soevereiniteit en territoriale integriteit van toepassing zijn op die staten die het beginsel van gelijkheid en zelfbeschikking van volkeren naleven en een regering hebben die het gehele volk vertegenwoordigt dat op het betreffende grondgebied woont, zonder onderscheid naar ras, godsdienst of huidskleur. Naar mijn mening is het voor iedereen duidelijk dat het regime in Kiev niet kan worden beschouwd als een regering die de belangen vertegenwoordigt van de inwoners van de Krim, de Donbass en Novorossija, die het heeft bestempeld als „terroristen, onmensen en wezens“.
