Van oud normaal naar nieuw ideaal | Wakkermens

Kijktip

FZ — Wed, 30 Nov 2022 20:40:43 +0000

Rusland na afloop - Tocht door een gecanceld land

Ik heb mijn wapenbroeder van WakkerMens op een nieuwe serie van RT Deutsch geattendeerd. Kennelijk ontkomt ook WM ondanks alle ellende in de wereld niet aan kerststemming, of eigenlijk moet ik zeggen de Sinterklaasstemming, want het antwoord was keurig in versvorm. Dit wederom vormde de aanleiding tot de volgende gedachtesprong: als de mensheid zich nog steeds in versvorm zou uitten, dan zou er vermoedelijk minder onzin gesproken worden, want het formuleren van een vers, vergt meer aandacht en dwingt je over je woorden na te denken. Wat een vooruitgang in de politiek en in de journalistiek! Het antwoord luidde als volgt:

Een leuke attentie vindt de Sint, wellicht een reis waardoor men inzicht wint. Je zou het kunnen volgen en elke keer, maar niet verbolgen, hierover berichten op Wakkermens zodat lezers geestvermogens komen tot bloei en inzicht want dee'z is nog lange niet verzadigd.

Wakkermens gaat zich dus met de nieuwe reeks van RT Deutsch bezig houden, hoewel ik nog niet weet wat het voorstelt. Maar de vooraankondiging klinkt interessant:

Het Westen probeert Rusland af te schaffen. Of eenvoudigweg een heel land uit de wereldpolitiek, het bedrijfsleven, de sport en de cultuur te uit te vagen. De bevolking daardoor te bestraffen en bekende ondernemingen uit het land verdwijnen.

Het Westen heeft er echter geen rekening mee gehouden dat dit juist datgene is wat de Russen verbindt - en dat dit tevens een waar geschenk is voor het Russische bedrijfsleven. Het sleutelwoord luidt namelijk: importsubstitutie. Alles wat vroeger uit het buitenland werd ingevoerd, moest nu vrijwel van de ene dag op de andere door binnenlandse productie worden vervangen. Een onmogelijke taak? Margo Zvereva heeft een cameraman gegrist en is op stap gegaan door Midden-Rusland tot naar het diepe zuiden om precies dat uit te zoeken. Uiteraard in een Russische terreinwagen. Meer dan 6.000 kilometer over snelwegen, steden, dorpen, bossen, bergen, steppen en ruw terrein. Talloze blikken achter de schermen van het grootste en waarschijnlijk meest veelzijdige land ter wereld: bezoeken aan werkplaatsen en enorme bedrijven, gesprekken met ministers en vrachtwagenchauffeurs, fabrieksdirecteuren en inwoners, overnachtingen in de beste hotels en in de open lucht... Een eerlijke en persoonlijke blik op problemen, maar ook op het enorme potentieel van het nieuwe Rusland. De eerste aflevering wordt op 1 december om 05:30 uitgezonden op RT DE. Alle afleveringen worden na uitzending op onze website((en ook op WM, als het de moeite waard is)) geplaatst - zodat je elke aflevering ook later kunt bekijken, mocht je "Russland danach" op TV gemist hebben!

Intussen zijn de twee eerste afleveringen uitgezonden. In mijn ogen valt de reeks het beste te omschrijven als amusement zonder al te veel diepgang. Maar wat de reeks echter wel doet, is een beeld geven van Rusland dat behoorlijk van de stereotypen afwijkt die ons veelvuldig gepresenteerd worden. Daarom is het voor mensen die goed Duits spreken zeker de moeite waard, en zelfs zonder de gesproken tekst te verstaan, zijn de beelden interessant. Aflevering 1: De tocht begint Aflevering 2: Kaas, koeien, hennep en de kwaadaardige geit "Merkel"

Waar het vrije geestesleven begint…

rovanov — Wed, 09 Feb 2022 07:20:48 +0000

Dit artikel verscheen in het tijdschrift Driegonaal

Wie heeft het ooit daadwerkelijk meegemaakt: de ervaring dat een ander mens jou écht ziet? Het is een ervaring die wij elkaar meer dan van harte zouden moeten toewensen. - Wie, op de manier die hier bedoeld is, echt gezien wordt, zal zich wezenlijk erkend en bevestigd voelen, en zal daardoor tot nieuwe, essentiële stappen kunnen komen. Ook voor wie deze ervaring niet kent, zal duidelijk zijn dat dit ‘gezien worden’ geen uiterlijke zaak is. Het gaat niet om de buitenkant die gezien wordt, het gaat om ons wezen, onze innerlijke kern. En de mens die mij op deze manier gezien heeft, is de mens die mij echt kent en begrijpt. Iets dergelijks geldt ook voor de ontwikkelingen die zich in de wereld voordoen, voor de gebeurtenissen en feiten die plaatsvinden. Zij tonen zich, net als wij, in een uiterlijke gedaante, maar hun essentie gaat daarin schuil, ligt niet aan de oppervlakte. Willen wij echt begrijpen wat er in onze tijd gebeurt, dan zullen wij de gebeurtenissen zó moeten waarnemen dat wij kunnen doordringen tot hun essentie. Dat waarnemen moet met grote opmerkzaamheid en tegelijkertijd in innerlijke rust en onbevangenheid gebeuren. De opmerkzaamheid is gewenst ‘om niets te missen’. De innerlijke rust en de onbevangenheid zijn nodig om dat wat ik waarneem volledig ‘binnen te laten komen’ en niet al bij binnenkomst te vervormen of verkleuren door mijn al gevormde mening of ingenomen standpunt. Innerlijke rust betekent dat mijn innerlijk stil en helder kan weerspiegelen wat ik waarneem. Onbevangenheid betekent dat ik puur en ongekleurd kan kijken. Hoe eenvoudig dit op zich ook te begrijpen mag zijn, aan een vraagstuk als de coronacrisis ervaren wij dat deze manier van waarnemen een moeilijke opgave is. En, we zoeken naar een weg om gebeurtenissen in de tijd wezenlijk te kunnen begrijpen, dan is het waarnemen nog maar de eerste stap. De tweede stap bestaat uit ‘het denken over de waarneming’ die wij deden. Dus, door middel van het waarnemen hebben wij de gebeurtenis die wij willen onderzoeken in ons bewustzijn opgenomen; met het denken willen wij deze gebeurtenis onderzoeken en begrijpen. Hier te beschrijven wat daarbij komt kijken is eenvoudiger dan deze tweede stap ook echt waar te maken. Maar, wanneer wij denkend de gebeurtenissen die wij op de aangeduide manier hebben waargenomen willen doorgronden, om hun essentie te kunnen ‘zien’, dan zullen wij dat des te beter kunnen voltrekken wanneer wij de wereld, de mens en de ontwikkeling van de mens (dat is inclusief wat ‘de geschiedenis’ wordt genoemd) zó kunnen zien dat wij onszelf - ons eigen leven en streven – daar buiten houden. Ons denken moet los komen van al het persoonlijke; wanneer wij de wereld en de tijd waarin wij leven willen begrijpen moeten wij tot objectiviteit komen, om het denken ‘helder’ te houden. Dat betekent ook: niet denkend op zoek gaan naar wat in ons beeld past (en wat niet past weg houden; de moed opbrengen om ook te denken wat ons onwelgevallig is en wat wij liever niet zouden willen denken. Alleen zó mogen wij hopen door te dringen tot het wezenlijke dat zich uitdrukt in de uiterlijke gebeurtenissen die zich in de wereld, ‘op mensheidsniveau’, afspelen. De coronacrisis is wellicht de meest gecompliceerde aangelegenheid waarmee de mensheid ooit kampte. Wij kunnen terugdenken aan eerdere grote crisissen, bijvoorbeeld de zgn koude oorlog, of de tweede of eerste wereldoorlog. Dat waren toch, waarmee niets is gezegd over hun ernst of betekenis, crisissen die tot op zekere hoogte een eenduidig karakter hadden en begripsmatig te duiden. - Wie meent de coronacrisis eenduidig en afdoende te kunnen doorzien en verklaren zal op zijn best niet meer dan een enkel aspect van deze veelkoppige draak in het vizier hebben. Deze crisis vraagt om een volledige vernieuwing van het menselijk samenleven. Een eerste stap daarin is het opstarten van een uitgebreid en grondig gesprek waarin wij onze waarnemingen, met betrekking tot de coronacrisis, naast elkaar leggen om tot een omvattend beeld te komen; en waarin wij de vruchten van ons denken over deze waarnemingen aan elkaar voorleggen, om samen te voegen wat bij elkaar hoort, opzij te leggen wat ‘niet goed gedacht’ is en zo tot het wezen van de crisis door te dringen. Er is niets dat ons werkelijk belet een dergelijk gesprek aan te gaan, al is er ook - afgezien van de noodzaak tot een dergelijk gesprek, ons opgelegd door de crisis zelf – niet veel dat dit gesprek stimuleert. Want één van de vele rampzalige aspecten van de coronacrisis is dat het gespreksklimaat ‘vergiftigd’ is: wezenlijke vragen worden ontweken; gesprekken worden gevoerd vanuit de loopgraven of vanaf verschillende planeten; de inhoud van het gesprek wordt misvormd door aanspraak op ‘autoriteit’ of het ‘wegzetten’ van de ‘gesprekspartner’; er wordt gesproken maar niet geluisterd; gesprekken worden doordrenkt met emotie en sentiment; gesprekken verworden tot retoriek binnen de eigen bubbel, … en vul maar aan. In de driegeleding van het sociale organisme is ‘vrijheid van geestesleven’ een eerste voorwaarde. Wie meent dat die vrijheid er is (want iedereen kan toch alles roepen of aan de sociale media ‘toevertrouwen’?) vergist zich pijnlijk. Van een vrij geestesleven kan pas sprake zijn als er in vrijheid naar waarheid gezocht wordt. – Omdat het woord ‘waarheid’ in onze tijd op veel gevoeligheid stuit, zeg ik het nog eens anders: van een vrij geestesleven kan pas sprake zijn als alles (elk thema, elk vraagstuk) in vrijheid onderzocht kan worden. Het gesprek dat wij ontberen en waarop ik doel, is een ‘in-vrijheid-onderzoekend-gesprek’: een zoektocht. (In zo’n gesprek komt ‘de waarheid’ dan ook vroeg of laat in beeld, natuurlijk in een verschijningsvorm die vanuit veel verschillende standpunten gezien kan worden). En zo stuiten wij hier op een andere wezenlijke trek van de coronacrisis: zij roept ons met ultieme urgentie op tot het opbouwen van een vrij geestesleven. Die opbouw kan zijn begin vinden in het gesprek dat wij kunnen voeren (wij hoeven daarmee niet te wachten tot iemand ons verzekert dat het geestesleven ‘vrij’ verklaard is) over de coronacrisis. En dat kan uitmonden in iets dat de coronacrisis zou overstijgen, namelijk de ervaring dat het ons mogelijk is de grootste tegenstellingen te overbruggen. Die vrijheid moeten wij ons permitteren. Dit artikel verscheen in het tijdschrift Driegonaal

Winnaars

rovanov — Wed, 11 Aug 2021 05:51:07 +0000

Uit de nieuwsbrief van Driegonaal

“Vaccinmakers zijn de winnaars van de coronapandemie”, een kop in NRC van 30 juli j.l. In het betreffende artikel wordt ook gemeld dat volgens berekeningen van The People’s Vaccine Alliance (een organisatie die de coronavaccins graag ter beschikking gesteld ziet van de hele wereldbevolking en die o.m. wordt ondersteund door Amnesty International en Oxfam Novib) de prijzen van de vaccins vijf maal hoger zijn dan nodig (in relatie tot de productiekosten). Wie is hier verbaasd over? Ik herinner mij nog dat je ‘vroeger’ wel eens las of hoorde dat het in het oude China zo was dat je de arts betaalde zo lang je gezond was en dat je ophield te betalen wanneer je ziek werd, en dan was de arts aan de beurt om zijn deel van de afspraak na te komen. - Of het ooit in China, of waar dan ook, echt zo ging, weet ik niet. Ik weet nog wel dat ik ooit betrokken was bij een therapeuticum met een ruim aanbod aan antroposofische medische zorg, waaronder verschillende therapieën die niet vergoed werden. Als patiënt kon je er jaarlijks voor kiezen een zelf te bepalen bedrag te betalen. Wanneer je dan, in de loop van het jaar, zorg nodig had (vergoed of niet) dan kreeg je die, zonder daarvoor te hoeven betalen. Samen met de andere patiënten, en hun financiële bijdrage, zorgde je er immers voor dat de artsen, therapeuten en anderen wiens inzet nodig was om deze zorg te verlenen, voorzien waren van een financiële bestaansbasis. Wat daar feitelijk gebeurde, was dat wij voor elkaar antroposofische zorg mogelijk maakten. - Het waren niet de termen waar wij toen in dachten of spraken, maar terugblikkend zou ik zeggen: wij waren allemaal winnaars: de patiënten die indien nodig van een ruim aanbod aan antroposofische zorg gebruik konden maken; de artsen en therapeuten die in een gemotiveerde patiëntenkring alle aandacht aan het uitoefenen en ontwikkelen van hun beroep konden wijden. Kenmerkend was natuurlijk: wij wisten wat wij wilden, maakten bewuste keuzes en namen de dingen in eigen hand. Wij richtten de blik niet smekend omhoog om ‘vadertje staat’ te vermurwen de dingen voor ons te regelen. Integendeel, wij spanden ons in om alle overheidsbemoeienis buiten de deur te houden. En wij vertrouwden ook niet op de ‘marktwerking’: waar het kon vervingen wij die door heldere afspraken. Het heeft geen zin verbaasd of verontwaardigd te zijn over de winsten die vaccinmakers maken. Dat is gewoon de economie zoals we hem kennen en hebben ingericht. Willen wij wat anders? Dan zullen wij moeten onderzoeken en bepalen wat wij willen; de daarbij behorende keuzes moeten maken en stappen zetten. (jh) Uit de nieuwsbrief van Driegonaal

Uitnodiging bijeenkomst

In deze samenhang is de Introductiebijeenkomst Sociale Driegeleding interessant die we samen in Zutphen organiseren. Een aanrader!

Vertrouwen, Liefde en Respect is niet voldoende

rovanov — Sun, 08 Aug 2021 06:10:45 +0000

Enerzijds worden we plat gegooid met kreten als Wereld Economisch Forum, Green Deal, Build Back Better en Great Reset. Vanuit veel volksinitiatieven komen vooral slagzinnen naar voren als Vertrouwen, Liefde en Respect als zaligmakende oplossingen voor de misère waarin de samenleving terecht is gekomen.

Hoe was het mogelijk

Maar laten we eens stilstaan hoe het mogelijk is dat de huidige wereldwijde tirannie überhaupt kan plaatsvinden. Waarom is er een clubje mensen die zoveel geld en macht hebben kunnen vergaren dat zij in staat zijn de wereld te (be)sturen? Eigenlijk is dat niet heel erg ingewikkeld. Simplistisch zou je het zo kunnen omschrijven: Wij hebben decennialang vol vertrouwen, met grote liefde voor onszelf en volledig respectloos voor milieu en samenleving, kruiwagens vol geld naar deze mensen gekard. Zo eenvoudig is dat. Dat wij zelf mede verantwoordelijk zijn voor de problematische ontwikkelingen hangt samen met hoe wij over de samenleving denken, hoe wij onze samenleving hebben ingericht en welke plaats wij onszelf binnen de samenleving hebben toe bedacht. Het ligt dan ook voor de hand om, wanneer wij tot een vernieuwing van de samenleving (of parallelle samenleving) willen komen, als eerste stap bij onszelf te rade moeten gaan.

Inzicht

Vertrouwen, liefde en respect zijn zeker nastrevenswaardig, zo niet noodzakelijk. Maar in een gesprek blijkt het al aardig ingewikkeld te worden om de kwaliteiten die deze begrippen vertegenwoordigen, te vatten. Logisch, want het zijn dan ook geen statische begrippen maar levende kwaliteiten. Altijd wordend dus. (of stervend:-)) Minder vaak wordt wakkerheid (hier bewustzijn) en inzicht genoemd wanneer we de wereld willen gaan verbeteren. Dit is opvallend en merkwaardig tegelijkertijd, want inzicht is een voorwaarde om vertrouwen, liefde en respect te kunnen ontwikkelen. En helaas hapert het bij veel lovenswaardige initiatieven maar al te vaal aan inzicht. Voor inzicht moet je in de regel hard werken en het kost moeite. Veel denkwerk moet eerst verricht worden en dat staat op het eerste moment de drang naar activisme in de weg. Maar ja, zonder inzicht zou je acteren als een kip zonder kop.

De occupybeweging

10 jaar geleden ontstond de Occupybeweging doordat vele mensen herkenden dat de wereldontwikkeling met een enorme, destructieve energie in een mensonwaardige richting verliep. De protestbeweging was terecht en noodzakelijk. Uiteindelijk is zij doodgebloed door gebrek aan inzicht en een bruikbare toekomstvisie. Vandaag beleven we weer de dringende noodzaak om zelf initiatief te nemen. Maar de vele nieuwe initiatieven die vandaag menen met “nieuwe” ideeën te komen, worden veelal onbewust beheerst door het oude “normale" denken. Om te voorkomen dat deze vele goede initiatieven een zelfde lot beschoren zijn als toentertijd de occupybeweging, zal men aan een bruikbare visie en inzicht moeten werken. Zie ook: De plofkip

Uitnodiging bijeenkomst

In deze samenhang is de Introductiebijeenkomst Sociale Driegeleding interessant die we samen in Zutphen organiseren. Een aanrader!

De plofkip

rovanov — Fri, 06 Aug 2021 10:49:11 +0000

Vecht niet tegen wat je niet wilt, strijd voor wat je wel wilt!

De wereld bruist op het moment van initiatieven die zich bezig houden met het Bouwen aan een betere toekomst. Dit is begrijpelijk, terecht en toe te juichen want wanneer wij als burger geen initiatief ontwikkelen, worden we plotseling alternatief-loos wakker in een Better Back geBuildete wereld. We hebben de drang ons te verenigen met gelijkgezinden om er vol vertrouwen, liefde en respect vol tegenaan te gaan. "Samen sterk" beheerst het gevoel, want in je uppie kan je weinig beginnen. Maar is dat wel zo? Geldt wellicht, ook in de huidige misère, niet ook: verbeter de wereld, begin bij jezelf? Ons collectieve denken (decennia lang intensief als enige juiste & sociale in ons denken geïmplementeerd) benevelt het besef van en ondermijnt het vertrouwen in de individuele kracht. De keuzes die individuele mensen maken, vormen de wereld. Anders gezegd: onze samenleving is de som van individuele keuzes.

De plofkip

Er wordt al jaren tegen de plofkip geprotesteerd. Met ons vingertje wijzen we op de boer die het waagt deze te produceren en we schreeuwen om strengere maatregelen. (Waarmee we de overheid nog meer onterechte bevoegdheid geven!) Wanneer we morgen besluiten deze plofkip niet meer te kopen, wordt deze overmorgen niet meer geproduceerd: misstand opgelost. We moeten dus niet roepen om strengere wetgeving, we moeten werken aan meer bewustzijn en inzicht.

Suiker bij de AH

Wanneer u een pak suiker bij de Appie haalt en € 1,50 aan de kassa afdraagt, menen de meeste mensen dat daarmee dat pak suiker betaald is. Dit is een desastreus misverstand. De suiker die u in uw boodschappentas stopt, was al betaald. Immers, deze stond kant en klaar in het schap en er is veel werk verzet om dat mogelijk te maken. De boer heeft gezaaid en geoogst. De fabriek heeft met veel energie het sap uit de suikerbiet gekookt en vervolgens deze sap ingedampt enz. enz. Wat er allemaal gebeurd is en wat nodig was om dat pak suiker in het schap te krijgen, zou waarschijnlijk 100 A4-velletjes overschrijden. Het is gebeurd, passé en de suiker staat er. Waarvoor waren dan die € 1,50 die u in ruil voor dat pak suiker gaf? Daarmee financiert u het volgende pak suiker. U stelt met het overhandigen van deze € 1,50 een indirecte vraag:

Lieve meneer Heijn, kunt u er a.u.b. voor zorgen dat wanneer ik weer kom, er weer zo’n pak suiker in het schap staat? Dank!

Sterker nog: op het moment dat u deze € 1,50 overhandigt, heeft dit een kettingreactie tot gevolg. Het is maar de vraag of het benoemen van alle schakels van deze kettingreactie op 1.000 A4-tjes zouden passen. Consumeren is dus een complex vraagstuk geworden. Om keuzes te kunnen maken moet er kennis zijn. Een aantal vragen zijn makkelijk te beantwoorden: Kwam de suikerbiet uit Nederland of vanuit overzee, was de suikerbiet bio of geen bio, is de suiker wel of niet gebleekt? Moeilijker wordt het wanneer ik wil weten met welke energiedrager de fabriek draait, waar de banden van de vrachtauto geproduceerd werden of welk aandeel van de prijs naar de boer gaat.

Keuzes

Dit betoog roept niet op om elk detail van een product te gaan uitzoeken. Wel zou duidelijk kunnen worden dat uw handelen, hoe “zinloos” deze ook moge lijken, enorme uitwerking heeft in de wereld. Met elke cent die u uitgeeft, vormt u de wereld. Dit schrijven wil een besef aanwakkeren over de consequenties van het individuele handelen. Maar ook wijzen op de enorme kracht die uitgaat van het individuele handelen. Keuzes maken. Geef ik die € 1,50 hier uit of daar. Prefereer ik regionaal boven bio, of andersom, of beide, of interesseert me dat allemaal niet. Het zijn individuele keuzes zonder wijzend vingertje. De som van al onze handelingen maakt onze samenleving. Wanneer men zich serieus hiermee uiteenzet, zal duidelijk worden dat al snel de behoefte ontstaat: wat klein kan – graag klein doen of wat dichtbij mogelijk is – graag dichtbij doen. Anders begrijp ik het allemaal niet meer en verliest het de menselijke maat. Ik kan dan niet uit inzicht handelen, en dit zou een intens menselijk streven moeten zijn: handelen vanuit inzicht.

Google & Co.

Het voorbeeld van plofkip en suiker geldt minstens zozeer voor de keuzes die gemaakt worden in de digitale wereld. Google ik of ga ik liever Ducken? Gebruik ik G-mail, Hotmail omdat het zo lekker "gratis" en makkelijk is, of betaal ik gewoon 3,-/mnd en heb daarvoor een zuiver en fatsoenlijk mailadres? Keuzes, keuzes die de wereld vormen. Digitaal is echter niets te zien en dat maakt het ontwikkelen van inzicht lastiger. Bij het gebruik van de onzichtbare diensten van BigTech (=product) wordt niet bemerkt waarmee men betaalt (= gegevens). Op deze plek gaat het niet over de privacygegevens, daar kan ieder voor zichzelf over beslissen, het gaat om de gegevens in het algemeen die wij BigTech leveren. Met de gegevens die BigTech over de mens verzamelt, worden de middelen geschapen waarmee de mens(heid) geknecht zal gaan worden. Wilt u geknecht worden? Zo nee, waarom werkt u hier dan actief aan mee? Mensen die Googelen, g-mailen, hotmailen, whatsappen, twittern enz. zouden zich wellicht er in kunnen verdiepen met welke bedrijven ze eigenlijk samenwerken. Herinnering aan het lot van de plofkip:

Wanneer we morgen besluiten deze plofkip niet meer te kopen, wordt deze overmorgen niet meer geproduceerd.

Vecht niet tegen wat je niet wilt, strijd voor wat je wel wilt!

Vecht niet tegen deze grote BigTech - giganten, dat ga je verliezen. Gebruik ze gewoon niet, negeer ze, ga ze uit de weg. Vecht voor wakkerheid en inzicht onder je medemensen.

Uitnodiging bijeenkomst

In deze samenhang is de Introductiebijeenkomst Sociale Driegeleding interessant, die we samen in Zutphen organiseren. Een aanrader!

Handelen naar Waarheid

rovanov — Thu, 13 May 2021 21:49:27 +0000

Dit bericht verscheen in het tijdschrift Driegonaal

De crisis waarin de wereld zich bevindt vraagt slechts één ding van ons: te handelen naar waarheid. Er wordt niets anders van ons gevraagd dan te doen wat gezond is. In het openbaar debat is daarvan weinig terug te vinden. In dat debat wordt ook niet werkelijk gezocht naar waarheid. Wel naar het eigen gelijk, naar het diskwalificeren van andersdenkenden, naar het veilig stellen van belangen, het uitbreiden van macht en invloed. De waarheid is uitbesteed aan de deskundigen (met hun eigen belangen en agenda’s). Welwillenden, maar feitelijk naïeven van geest, richten zich op de wetenschap die de waarheid voor ons moet blootleggen. Zij negeren het feit dat de wetenschap in belangrijke mate het instrument is geworden van economische en politieke belangen. En gaan voorbij aan het gegeven dat de wetenschap op zijn best een zoektocht naar de waarheid is. - Bovendien is er nog een ander probleem, namelijk dat de wetenschap met nagenoeg lege handen staat als het gaat om de vraag wat de mens tot mens maakt. Die vraag is echter de onderliggende fundamentele vraag van onze tijd, met extra urgentie geagendeerd door de huidige crisis. Voor de wetenschap is de mens een soort; een complex geheel van natuurkundige processen; een systeem dat voor verbetering vatbaar is - maar geen individu en geen ‘mens’. Wat zou die wetenschap ons nu kunnen brengen als het gaat over ons welbevinden, over onze ontwikkeling in menselijkheid, over het menselijk samenleven? Over die zaken kunnen we beter bij onszelf te rade gaan. Daar kunnen we vinden wat vruchtbaar is voor ons welbevinden, onze ontwikkeling in menselijkheid, ons samen leven met anderen. Dat wat vruchtbaar is zullen we direct en met grote innerlijke zekerheid kunnen herkennen: wanneer we het in ons innerlijk opdiepen is het omgeven door het licht van de waarheid. - Zeker, er is ook veel te overwinnen om daar vervolgens naar te handelen. Maar déze waarheid kunnen we allemaal in onszelf vinden: wie zich richt op het welbevinden van de ander; wie de ander stimuleert ten volle mens te worden; wie bijdraagt aan een samenleving die recht doet aan alle anderen – die handelt naar waarheid en geeft antwoord op de fundamentele vraag van onze tijd. John Hogervorst Dit bericht verscheen in het tijdschrift Driegonaal

Hoe het gezondheidssocialisme onze samenleving ontwricht

Karel Beckman — Tue, 02 Mar 2021 13:04:16 +0000

Een gastbijdrage van Karel Beckman

Virus versus vrijheid:

Het coronabeleid dat onze samenleving ontwricht is mogelijk geworden doordat we zijn gaan geloven in de zegeningen van het socialisme. We zijn vergeten dat vrijheid beter werkt én socialer is.

1 - Welkom in het gezondheidssocialisme

[caption id="attachment_56916" align="alignright" width="350"] Schilderij van Paul Nash
"We Are Making A New World"[/caption] Nu de “lockdown” bijna een jaar duurt, zullen veel mensen zich afvragen waar we in terecht zijn gekomen, en of we er ooit nog uit komen. Het vaccin zal ons redden, geloven velen, en ons “onze vrijheid” weer teruggeven. Maar zelfs als vaccinatie werkt, blijft de schaduw van nieuwe lockdowns boven ons hangen. Wat als er een nieuw virus uitbreekt? Of een andere dreiging op ons afkomt? Wat zijn precies de voorwaarden waaronder de overheid opnieuw onze vrijheden kan afpakken? Zijn daar nog regels voor – of kunnen ze dat voortaan doen wanneer ze zin hebben? Als er iets is dat de coronacrisis ons heeft geleerd, is het dat de overheid bereid en in staat is om ons leven tot in de kleinste details te controleren – én dat de meerderheid van de bevolking hier geen moeite mee heeft – én dat er geen parlement, rechter, massamedium, of maatschappelijke instelling is die haar een strobreed in de weg legt. Waar we in zitten? Dat heet, heel eenvoudig, een socialistische staat. Je zou het huidige stelsel ook gezondheidssocialisme kunnen noemen. Alle beslissingen worden centraal genomen – er is geen ruimte voor individuele keuzes – en iedereen wordt geacht zijn persoonlijke belangen op te offeren aan het algemene belang van de “volksgezondheid”, en meer in het bijzonder de gezondheid van “kwetsbare ouderen”. Die hebben de plaats ingenomen van het “proletariaat” of “de armen” in het ouderwetse socialisme. De slogan van Karl Marx was: “van eenieder naar vermogen, voor eenieder naar behoefte”. De slogan van de corona-staat is: “je doet het voor een ander”. Dat is ook de reden waarom mensen de “maatregelen” zo gedwee opvolgen. Ja, er zit dwang achter, zoals in ieder socialistisch stelsel. Maar het beleid zou nooit zijn geslaagd als het alleen was gebaseerd op dwang. Mensen conformeren zich vooral aan het beleid omdat ze geloven dat het moreel juist is om hun “eigen belang” op te offeren aan het collectieve belang. Ze geloven dat ze door de maatregelen op te volgen kwetsbare ouderen ontzien.

BOA’s en boetes

Dat je een ander wilt helpen is natuurlijk mooi. Als het beleid ook inderdaad levens zou redden, is het wellicht verdedigbaar. Het probleem is alleen dat het niet zo is. Net als het gewone socialisme in de praktijk nooit een succes is geweest, is het gezondheidssocialisme dat ook niet. De “lockdowns” worden geacht de kwetsbaren te beschermen, maar er blijkt – bizar maar waar – geen relatie te zijn tussen lockdown-maatregelen en sterftecijfers. De baten van de maatregelen zijn minimaal, maar de kosten – in termen van economie én gezondheid – zijn schrikbarend. Denk aan verloren levensjaren door uitgestelde zorg en te late diagnoses, gebrekkig onderwijs, faillissementen, toename van armoede, schulden, werkloosheid, sociaal isolement, eenzaamheid, wantrouwen, zelfmoord en mishandeling, en bovenal heel veel angst. Tegelijkertijd neemt de dwang hand over hand toe. BOA’s, boetes, mondkapjes, sluitingen van bedrijven, verbod op samenkomsten, sporten, feesten, elkaar aanraken, avondklok, alcoholverboden, verklikkers, gedwongen quarantaines, gedwongen mondkapjes, gedwongen tests, straks gedwongen vaccinaties.

Het doel van socialisme is niet behulpzaamheid, maar gelijkheid. Het doel is niet elkaar helpen, maar de middelen herverdelen

Grondwettelijke rechten en vrijheden tellen niet meer. Niemand mag nog beslissen over zijn of haar eigen lichaam, zelf afwegingen maken hoeveel risico’s hij wil nemen, welke “maatregelen” hij verkiest. Censuur neemt toe. Alle besluiten worden genomen door de staat – een klein groepje politici, ambtenaren en technocraten. Dat het gaat om socialistisch beleid blijkt ook uit het feit dat de “maatregelen”, zoals de mondkapjesplicht, de avondklok en de anderhalve meter, van toepassing zijn op de hele bevolking, ook op de grote meerderheid van gezonde mensen die niet besmettelijk zijn. Voor de avondklok bestaat zelfs in het geheel geen medische rechtvaardiging. Het gaat dus puur om het afdwingen van “solidariteit”, niet om het daadwerkelijk helpen van mensen. Dit lijkt sterk op wat we al zo vaak hebben gezien in socialistische landen, zoals de DDR of de Sovjet-Unie of vandaag de dag Cuba of Venezuela. Het socialisme gaat uit van hooggestemde idealen, maar leidt altijd weer tot repressieve samenlevingen waarin iedereen slechter af blijkt te zijn, ook de mensen waar het allemaal om te doen was.

2 - Wat is socialisme? En wat is er mis mee?

Wat gaat er mis in het socialisme? En waarom blijven mensen er toch zo hardnekkig in geloven? Ik denk dat de meeste mensen oprecht geloven dat socialisme leidt tot een sociale, solidaire samenleving, net zoals ze oprecht geloven dat de socialistische gezondheidsstaat ons het beste beschermt tegen ziekte en dood. Ze associëren socialisme met waarden als hulpvaardigheid, liefdadigheid en generositeit – deugden die we inderdaad hard nodig hebben in de wereld. Maar dit beeld van socialisme berust op een misvatting. Socialisme beoogt wellicht een “solidaire” maatschappij tot stand te brengen, maar doet dat op een heel specifieke manier. Het socialisme roept mensen niet op om elkaar te helpen en zorgzaam te zijn voor elkaar. Het socialisme wil de maatschappij reorganiseren, op dusdanige wijze dat “solidariteit” daarvan het gevolg is. Dat is iets compleet anders. De meeste mensen vinden het moreel juist om anderen te helpen. Maar ze verwachten daarbij wel enige wederkerigheid en een zeker verantwoordelijkheidsgevoel bij de ontvangers van hun hulp. Ze geloven in een sociale samenleving. Maar – en hierin zit hem de misvatting – dat is niet hetzelfde als een socialistische samenleving. Het doel van socialisme is niet behulpzaamheid, maar gelijkheid. Het doel is niet elkaar helpen, maar de middelen herverdelen.

Van de wieg tot het graf

Socialisme heeft niets op met burgerlijke (liberale, christelijke) deugden gebaseerd op vrijwilligheid en wederkerigheid. Het socialisme beoogt nieuwe “maatschappelijke structuren” te creëren. Als de maatschappij eenmaal opnieuw is ingericht, naar socialistisch model, wordt iedereen “vanzelf” hulpvaardig. Of misschien moet je zeggen: dan is hulpvaardigheid niet meer nodig. Niemand hoeft in dit stelsel zelfredzaam te zijn, verantwoordelijk voor zijn leven. Niemand zal meer iets ontberen, alles wordt voor iedereen “geregeld” (denk aan de “verzorging van wieg tot graf”, of het “basisinkomen”). Dat is de socialistische heilstaat, waarin “egoïstische” belangen zijn verdwenen en het individu als autonoom wezen, en ook gezin, familie, en vereniging ondergeschikt zijn aan het grotere collectieve geheel. In theorie lijkt dit allemaal heel idealistisch, maar – en dit is het kernprobleem van het socialisme – als mensen geen eigen keuzes kunnen en mogen maken, zal iemand anders dat voor hen moeten doen. Iemand zal moeten bepalen wie “behoeftig” is of zorg verdient, hoe middelen moeten worden ingezet, welke middelen, wie die middelen moet voortbrengen, enzovoort. Die bevoegdheid komt in een socialistisch systeem noodzakelijkerwijs te liggen bij een kleine elite, die voor iedereen beslist. In de praktijk is dat “de staat”. Het maakt daarbij weinig uit of het socialistische stelsel “democratisch” is georganiseerd of niet. Verkiezingen geven mensen nauwelijks invloed op de beslissingen die worden genomen, en veranderen ook niets aan het feit dat de beslissingen door een klein groepje worden genomen voor iedereen. Democratie is uiteindelijk een vorm van socialisme. In een nationale democratie worden alle belangrijke beslissingen centraal genomen door de overheid: hoe gezondheidszorg en onderwijs zijn geregeld, en de woningmarkt, hoe het financiële en sociaaleconomische stelsel eruit ziet, wat je wel en niet mag zeggen, enzovoort. Dat je mag stemmen betekent hooguit dat je mag meebepalen (een héél klein beetje) over wie de keuzes maakt. Dat is niet hetzelfde als vrijheid. Vrijheid – echte vrijheid, in de zin van zelfbeschikkingsrecht – houdt in dat mensen zelf keuzes kunnen maken.

3 - Centrale besluitvorming: wortel van alle kwaad

Deze centrale besluitvorming is de wortel van de socialistische narigheid waar we nu in zitten. Hier begint het verrottingsproces van de samenleving. Daarin zijn verschillende stadia te onderscheiden. Om te beginnen is centrale sturing gebaseerd op de illusie dat een kleine groep “experts” beter in staat is om beslissingen te nemen voor de hele bevolking dan de mensen zelf. Maar zelfs de meest intelligente en goedbedoelende bestuurders of hun adviseurs beschikken nooit over meer dan een fractie van de kennis en kunde die verspreid is over de miljoenen burgers, bedrijven en instellingen in de samenleving. In een vrije samenleving is vooruitgang in kennis en technologie gebaseerd op specialisatie en vervolgens de vrije uitwisseling van ideeën en producten. Dit is de functie van concurrentie. Socialisten houden niet van concurrentie. Ze beschouwen het als een dog-eat-dog systeem waarbij de één rijker wordt ten koste van de ander. In werkelijkheid zorgt concurrentie ervoor dat de “beste” ideeën, producten en praktijken “winnen”, wat uiteindelijk in het belang is van iedereen.

Je zou er toch niet aan moeten denken dat auto’s, meubels en levensmiddelen onder een ministerie zouden vallen dat alles zou “regelen”. Maar als het gaat om gezondheid of iets als onderwijs, dan zijn mensen blind voor de nadelen van centrale planning

Centrale besluitvorming daarentegen doodt concurrentie en leidt tot stagnatie en tunnelvisies. Dit zie je in het coronabeleid terug. De “experts” (het selecte groepje dat door de staat als experts wordt aangemerkt) bepalen de “maatregelen” voor iedereen. Verpleeghuizen, artsen en ziekenhuizen moeten allemaal dezelfde protocollen volgen. Horecagelegenheden, winkels en scholen worden rücksichtlos gesloten. Anderhalve meter en mondkapjes worden voor iedereen verplicht, en als ze ineffectief blijken te zijn, worden ze toch gewoon gehandhaafd. Niemand mag zelf proberen te ontdekken of er alternatieve mogelijkheden zijn om met de risico’s van corona om te gaan. Mogelijke alternatieven, zoals bepaalde medicijnen, of betere ventilatie, worden genegeerd of zelfs verboden. Dan gaan we er gemakshalve vanuit dat de “experts” en beleidsmakers het beste met ons voor hebben. Maar dat is een naïeve aanname. Hier begint het tweede stadium in de corruptie van de socialistische staat. Beleidsmakers en experts zijn namelijk ook maar gewoon mensen, met hun belangen, vooroordelen en gebreken. Daar komt nog iets bij: zij verkeren in een positie waarin zij niet zelf de kosten of de consequenties hoeven te dragen van hun beslissingen. Zij kunnen bijvoorbeeld makkelijk besluiten om de risico’s van virusverspreiding ten koste van alles te beperken, ongeacht de nevenschade, want de rekening wordt door anderen betaald. Ook dit blijkt maar al te duidelijk in de coronacrisis. De beleidsmakers zelf, en de uitvoerders van het beleid, zowel bij de overheid als bij semi-overheidsinstellingen en grote bedrijven – veelal beter opgeleide mensen – hebben er weinig last van. Zij krijgen hun salaris gewoon doorbetaald. Ze wonen ruim en zijn in staat om hun kinderen op te vangen. Dan is het makkelijk om “solidair” te zijn. Degenen die de tol van de maatregelen betalen zijn ondernemers die hun bedrijf failliet zien gaan, gebroken gezinnen die weinig geld of woonruimte hebben, alleenstaanden die geïsoleerd raken, ZZP’ers die opdrachten verliezen, laagopgeleid personeel in de getroffen sectoren die hun baan kwijt raken. Het is schokkend, hoewel niet heel erg verrassend, om te zien hoe onverschillig die eerste groep blijkt te staan tegenover de tweede.

Lucratieve baantjes

De derde stap in het socialistische degeneratieproces vindt plaats wanneer de macht in het systeem wordt overgenomen door schurken en psychopaten. Dat dit gebeurt is niet te vermijden. De machtsconcentratie die het systeem met zich meebrengt, trekt onvermijdelijk figuren aan die uit zijn op macht, status, financieel gewin, en lucratieve baantjes, of die ideologisch gemotiveerd zijn om hun wil op te leggen aan anderen. Zij zien in de machtsmiddelen die de staat hen biedt een uitgelezen kans om hun doelen te bereiken. “Power corrupts, absolute power corrupts absolutely,” waarschuwde Lord Acton al in de 19e eeuw. Dit leidt tot allerlei vormen van parasitisme en repressie. Denk aan het hele subsidiecircuit dat ontstaat in dit systeem, waarbij een kleine groep met goede “connecties” profiteert ten koste van de rest van de bevolking, aan de steeds verder uitdijende bureaucratie die de samenleving verstikt, de financiële manipulaties op grote schaal, de vele vormen van corruptie die met macht gepaard gaan, van lucratieve contracten tot gunstige regelgeving.

“Bezuiniging” is simpelweg een ander woord voor rantsoenering, een typisch verschijnsel in socialistische staten. Heeft u Albert Heijn ooit gehoord over bezuinigen?

Daarbij zijn het in het westerse democratische systeem vooral de grote spelers – multinationals, banken, het militair-industrieel complex, Big Pharma, Big Tech, maar ook NGO’s en internationale instellingen – die de middelen hebben om de macht naar hun hand te zetten, zodanig dat het zelfs vaak niet duidelijk is wie de echte macht in handen heeft: de beleidsmakers of degenen achter de schermen die hen sponsoren. Uiteindelijk doet dat er ook niet zoveel toe. Waar het om gaat is dat er een “algemeen belang” is dat door de machthebbers kan worden bepaald en ingevuld en dat uitstijgt boven individuele vrijheid en rechten. Dat maakt dat socialisme, dat zegt te streven naar gelijkheid, solidariteit, en zorgzaamheid, altijd weer leidt tot ongelijkheid, corruptie en onderdrukking. Het gezondheidssocialisme is hier geen uitzondering op.

4 - Slaven in een gigantisch offerritueel

Het coronabeleid heeft ons in een ongekende maatschappelijke, economische en sociale crisis gestort. Hoe komen we hieruit? Door te onderkennen wat de diepere oorzaak ervan is. Dat is niet het virus. Het is de socialistische bestrijding ervan, die onze welvaart bedreigt, ons sociale en culturele leven ontwricht, onze gezondheid ondermijnt en onze vrijheid sloopt. De oplossing is dan ook NIET: nog meer macht naar de staat. We moeten herontdekken dat onze samenleving niet groot is geworden door socialisme, maar door vrijheid. We moeten herontdekken dat vrijheid beter werkt dan socialisme – én socialer is. Dat vrijheid beter werkt, begrijpen mensen nog wel enigszins als ze een nieuwe auto of bankstel gaan kopen, of als ze naar de supermarkt gaan. Je zou er toch niet aan moeten denken dat auto’s, meubels en levensmiddelen onder een ministerie zouden vallen dat alles zou “regelen”. Maar als het gaat om gezondheid of iets als onderwijs, dan zijn mensen blind voor de nadelen van centrale planning. Toch zijn die het afgelopen jaar maar al te duidelijk blootgelegd. Ons wordt voortdurend voorgehouden dat we ons normale leven moeten opofferen zodat de ziekenhuizen niet worden overbelast. “We doen het voor de zorg”. In Engeland, waar ze prat gaan op hun “gratis” socialistische gezondheidszorg, de National Health Service (NHS), hangen posters met de tekst: Stay Home! Save Lives! Protect the NHS! Protect the NHS? We doen het voor de zorg? Wordt de zorg niet geacht ons te beschermen? In een vrije markt is de klant koning en leidt een grotere vraag tot grote vreugde bij de aanbieders, die daardoor immers de kans krijgen om meer te verdienen. Maar dat soort “commerciële” praktijken zijn niet toegestaan in de zorg. Daar is de klant een kostenpost en leidt een grote vraag tot wachtlijsten en tekorten.

Bezuinigen een socialistisch fenomeen

Vaak wordt aangevoerd dat de problemen in de zorg het gevolg zijn van bezuinigingen die zijn ingegeven door “marktwerking” of “privatisering”. Feit is echter dat de gezondheidszorg wordt gecontroleerd door de staat – volksgezondheid is de grootste post in het overheidsbudget – en niets te maken heeft met een vrije markt, ook al wordt er af en toe hier en daar wat “geliberaliseerd”. Dat de zorg last heeft van “bezuinigingen” is ongetwijfeld waar, maar dat is bij uitstek een socialistisch fenomeen. “Bezuiniging” is simpelweg een ander woord voor rantsoenering, een typisch verschijnsel in socialistische staten. Doordat zorg zogenaamd “gratis” wordt verstrekt, wordt de vraag opgedreven, rijzen de kosten de pan uit, en wordt de verstrekker, de staat, genoodzaakt om te “bezuinigen”, dat wil zeggen, te rantsoeneren. Heeft u Albert Heijn ooit gehoord over bezuinigen?

Schoolkinderen mondkapjes opdoen en ze vertellen dat ze door vrijuit te ademen verantwoordelijk zouden zijn voor de dood van hun ouders en grootouders – is dat moreel?

De hardnekkige tekorten aan bedden en personeel zijn ook typerend voor socialistisch mismanagement door bureaucraten. Engeland zit in een ongekend desastreuze lockdown dankzij dat geweldige “gratis” zorgstelsel waar ze zo trots op zijn – een monument van inefficiency dat ook weleens is omschreven als een “staat in de staat”. Wij doen het iets, maar niet heel veel beter. Politieke partijen beloven nu allemaal weer te “investeren” in de zorg. Begrijpelijk. Maar de beste investering zou zijn om de zorg te bevrijden van staatsbemoeienis. Er zou een explosie ontstaan van klinieken, geneeswijzen, specialisaties, technologieën, detailhandelsketens, nieuwe vormen van dienstverlening waar we nu nog geen idee van hebben. Er zouden binnen no time oplossingen zijn voor het coronaprobleem, niet één centraal verwoestend beleid, maar talrijke verschillende oplossingen voor verschillende situaties en verschillende plekken. Daar zouden vrije markt en concurrentie voor zorgen. De maatschappij zou weer tot bloei komen. Het zou ook een uitweg bieden uit de socialistische gevangenis waar we nu in zitten.

Afgedwongen solidariteit

Maar dit gaat alleen lukken als we beseffen dat vrijheid niet alleen beter “werkt”, maar ook socialer is dan socialisme. Uiteindelijk volgen mensen het systeem omdat ze geloven in de morele juistheid ervan. Wat we ons zouden moeten afvragen: hoe moreel is het socialistische idee werkelijk? Hoe moreel is een sociale structuur waarin solidariteit wordt afgedwongen, waarin het hoogste gebod is dat je “voor een ander” moet leven, en jouw persoonlijke geluk niet meer telt? Om het te vertalen naar het coronabeleid: hoe moreel is het om mensen te dwingen hun jeugd, hun plezier, hun hobby’s, hun welvaart, hun bedrijf, hun sociale leven, hun vrijheid op te offeren, zodat een kleine groep mensen, die al een leven achter de rug hebben, wordt behoed voor iets dat hoort tot de normale risico’s van het leven, en waar ze zichzelf tegen kunnen beschermen door voorzichtig te zijn of, als ze daarvoor kiezen, zich te isoleren? Is dit werkelijk een moreel ideaal? Of is het een omkering van moraliteit? Schoolkinderen mondkapjes opdoen en ze vertellen dat ze door vrijuit te ademen verantwoordelijk zouden zijn voor de dood van hun ouders en grootouders – is dat moreel?

Er staat al een hele rij Grote en Kleine Dictators klaar om ons hun regels en dwangbevelen op te leggen

Toen ik jong was, kreeg ik de kans om mijn vleugels uit te slaan. Ik werd niet tot slaaf gemaakt van “de ouderen” of “de zorg”. Als volwassene, als vader, is het nooit bij me opgekomen om van mijn kinderen te eisen dat ze niet van het leven zouden mogen genieten omdat ze anders mij iets zouden “aandoen”. Straks als ik in het verpleeghuis zit, zou ik liever van het balkon springen dan van een ander te eisen dat hij of zij zich naar mij moet voegen – om afstand te houden, zich sociaal te isoleren, niet naar college te gaan, een mondkapje te moeten dragen – om mijnentwille. Zoals de socialistische heilstaten al zo vaak hebben aangetoond, en wat de socialistische lockdown ook nu weer duidelijk maakt, is dat het socialistische ideaal is gebaseerd op een geperverteerde moraliteit, die mensen tot elkaars vijanden maakt, slaven in een gigantisch offerritueel – geregisseerd door machthebbers die bepalen wie er wordt geslacht en wie (voorlopig) gespaard.

5 - Vrijheid: het hoogste goed

Het hele idee dat individuele vrijheid “egoïstisch” zou zijn – gebaseerd op “het recht van de sterkste” – is een mythe. Vrijheid is niets anders dan het recht van ieder mens om over zijn of haar eigen leven te beschikken. Het tegenovergestelde van vrijheid is slavernij: het recht van sommige mensen om over het leven van anderen te beschikken. Hoe kan het tegenovergestelde van slavernij asociaal zijn? Individuele vrijheid en zelfbeschikkingsrecht vormen de onmisbare basis voor een morele samenleving, waarin mensen verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leven en elkaar zullen helpen als dat nodig is. Dwang heeft hierin geen plaats. In zo’n samenleving ontstaat een oneindig aantal vrijwillige relaties en staan mensen in een oneindig aantal verschillende verhoudingen tot elkaar – die meestal tot ieders voordeel strekken. In zo’n samenleving hoeft de één zich niet “op te offeren” voor de ander. Voor een dergelijke diversiteit is in een socialistisch stelsel, gebaseerd op macht en dwang, geen plaats. In zo’n stelsel kan niemand terugvallen op onvervreemdbare rechten, en kan dus iedereen tegen elkaar worden uitgespeeld.

Onheilspellende toestand

Het gezondheidssocialisme waar we nu in zitten is het voorlopig hoogtepunt in een trend die al veel langer aan de gang was. Het is mogelijk geworden doordat we zijn vergeten dat vrijheid het hoogste morele goed is. Dit maakt de huidige toestand zo onheilspellend. De meeste mensen zijn gaan geloven dat volksgezondheid belangrijker is dan vrijheid. Ze begrijpen niet dat vrijheid de basis is voor echte volksgezondheid. Ze geloven dat algemeen belang uitstijgt boven individuele rechten. Ze begrijpen niet dat individuele rechten de basis zijn voor een betere samenleving.

We koersen af op een kille, virtuele, steriele wereld geregeerd door hooghartige technocraten, machtsbeluste politici, geldbeluste zakenlieden, ideologisch gemotiveerde activisten, arrogante globalisten, bevoorrechte bureaucraten en leugenachtige mediafiguren

Zo schuiven we steeds verder de socialistische afgrond in. Mensen denken nog steeds dat het hele coronagebeuren tijdelijk zal zijn. Dat we “straks” weer terug keren naar “normaal”. Maar er is geen enkele reden om dat te denken. Van de hele corona-aanpak gaat een rampzalige precedentwerking uit. Als we accepteren dat een niet erg gevaarlijk virus als corona draconisch ingrijpen in onze vrijheid rechtvaardigt, dan zal iedere volgende “bedreiging” – of dat nu een virus is of iets anders – dat ook doen. De “maatregelen” zullen niet minder worden – alleen maar meer. Digitale identiteiten, vaccinatiepaspoorten, mobiele tracking-systemen, gezichtsherkenning, digitaal geld dat totale controle mogelijk maakt, kledingvoorschriften, gedragsregels – alles is mogelijk na “corona”. Er staat al een hele rij Grote en Kleine Dictators klaar om ons hun regels en dwangbevelen op te leggen.

Gezondheidsheilstaat

De gezondheidsheilstaat, de Heerlijke Nieuwe Wereld, waar we naartoe worden geleid, zal geen veilige haven zijn voor ouderen en zieken, geen speeltuin voor kinderen, geen festivalterrein voor jongeren, geen gezellig schoolplein voor ouders, geen leuke werkplek, geen fijn vakantieoord, geen spannend sportveld. We koersen af op een kille, virtuele, steriele wereld geregeerd door hooghartige technocraten, machtsbeluste politici, geldbeluste zakenlieden, ideologisch gemotiveerde activisten, arrogante globalisten, bevoorrechte bureaucraten en leugenachtige mediafiguren. Daar zitten we al in. Deze nieuwe wereldorde kunnen we maar op één manier ontmantelen. Door er niet aan mee te doen. Dat betekent: geen enkel compromis sluiten met onze vrijheid. Als we de huidige machthebbers blijven volgen, als we blijven geloven in hun dwangmaatregelen, blijven smeken om hun bescherming en hun fooien, ons blijvend onderwerpen aan hun morele chantage, zullen we steeds verder in het moeras van het totalitarisme worden gezogen. Als we accepteren dat er een hoger goed is waaraan vrijheid en rechten kunnen worden opgeofferd, dat er een doel is dat de middelen heiligt, dat rechten “egoïstisch” zijn, zullen de machthebbers alles met ons kunnen doen – terwijl de echt kwetsbare mensen er niet beter van zullen worden. Wie met zijn vrijheid schippert, is kansloos. Wie zich zijn vrijheid laat ontnemen, wordt een ondergeschikte. Het recht van ieder mens op een eigen leven, vrijheid en het streven naar geluk – dat hoort het hoogste goed te zijn, waar niets boven uit mag stijgen. Alleen dan is een wereld mogelijk van tolerantie, transparantie, vrijgevigheid, solidariteit, en ja, liefde, gezondheid en geluk.

Noot

Ik schrijf over vrijheid en dictatuur op mijn website The Friendly Society. Dit artikel is vrij van copyright en mag door iedereen worden verspreid, graag zelfs. Karel Beckman.

Dit bericht is van Karel Bekman en verscheen op de The Friendly Society

De maatschappelijke driegeleding

rovanov — Sat, 02 Jan 2021 23:02:04 +0000

Onze samenleving zit aardig in de knoop en is één grote wirwar

De mensheid is gevraagd oplossingen te vinden voor zeer complexe vraagstukken. We zullen echter geen bevredigende antwoorden vinden zolang we binnen onze samenleving alle maatschappelijke vraagstukken over één kam scheren. Ontevredenheid zal heersend zijn en we zullen ons van crisis naar crisis bewegen. De "coronacrisis" is een grote kans. Zij legt bloot dat er een aardige scheefgroei in onze samenleving heeft plaats gevonden. Door de overduidelijke verstrengeling van wetenschap, economie en rechtsleven, raken we het overzicht kwijt en worden de competenties door elkaar gehutseld en wij mensen tegen elkaar uitgespeeld.

Een pretentieus idee voor de samenleving

Met de Kernpunten van het sociale vraagstuk gaf Rudolf Steiners een schets van een gezonde samenleving: de sociale driegeleding. Hierin beschrijft hij dat binnen de samenleving drie gebieden te onderscheiden zijn, elk met eigen wetmatigheden. Hierdoor wordt duidelijk dat het noodzakelijk is dat elk van deze drie gebieden een eigen vorm van organisatie moeten hebben. Hij beschrijft in het bovengenoemde boek, hoe we kunnen werken aan een situatie die krachten en kwaliteiten die in de samenleving leven, de juiste plek krijgen. Met de gedachten over een maatschappelijke drieledigheid, wordt ons een pretentieuze schets gegeven over een samenleving die ieder mens binnen de samenleving recht zou kunnen doen en waarbij een ieder een zinvolle bijdrage kan leveren. Dit is nogal wat, want de meeste “vernieuwende” ideeën lijken “collateral damage“ als normaal verschijnsel te accepteren; terwijl bij deze zienswijze gekeken wordt naar mogelijkheden die ontstaan, wanneer er rekening wordt gehouden met de eigenaardigheid van deze drie gebieden Deze visie, waarmee een drieledigheid binnen de samenleving herkent en vormgegeven kan worden, is geen recept. Het is niet iets wat we morgen kunnen "invoeren". Het is wel iets waarmee we morgen direct kunnen beginnen en waardoor elk individu zijn denken en handelen kan laten bevruchten. Hieruit kan de mogelijkheid ontstaan om een menswaardige samenleving met elkaar te bouwen.

Vrijheid, Gelijkheid & Broederschap

De vergeten impuls van de Franse revolutie.

De Franse Revolutie kwam in een tijd toen de mensen nog niet in staat waren de eigenlijke impuls die hiervan uitging, überhaupt te begrijpen. De individualisatie was nog niet ver genoeg ontwikkeld en van mondigheid was nog weinig sprake. Vrijheid en gelijkheid waren een ondenkbaar streven in een wereld waar het Franse koningshuis op exorbitante wijze in luxe en welvaart leefde. Pracht en praal staken schrijnend af tegen het leven van de bevolking welk in grote armoede leefde. Het sociale ongenoegen broeide. Het chaos, dat tijdens de Franse Revolutie uitbrak (en sindsdien nog steeds bestaat) kunnen we het beste vergelijken met de wereld waarin de puber leeft. Puberaal chaos Laten we aannemen dat in het innerlijk van de puber denken, voelen en willen chaotisch en bliksemsnel door elkaar heen wervelen. Als opvoeder denk je het ene moment nog een zinnig gesprek met hem te kunnen voeren. Een halve minuut later komt vanuit het voelen van deze puber iets heel anders naar boven. Hierdoor wordt het gesprek – althans het gesprek zoals je je dat als ouder/volwassene voorstelt – onmogelijk. Als opvoeder met een beetje levenservaring kun je dan vermoeden dat in de binnenwereld van de puber nogal chaotische toestanden heersen. In het vervolg van zijn ontwikkeling, zo weet je gelukkig ook, zal zich boven het denken, boven het voelen en boven het willen het Ik van dat kind ontwikkelen. Bij een gezonde volwassenen zal dit Ik het denken, voelen en willen gaan organiseren, elk afzonderlijk een eigen plek wijzen zodat ze in hun eigen kwaliteit kunnen bloeien.

Diepgaande, menselijke behoeften

Leven er in elk mens wellicht hele basale, fundamentele behoeften die verbonden zijn met het feit dat wij mens zijn?

Elk mens is een minderheid Wij stellen hier dat elk mens de diepmenselijke behoefte heeft om datgene wat als potentie, als vaardigheid in hem leeft, te kunnen wekken en te kunnen ontwikkelen. Anders gezegd: als mens hebben we de behoefte om ons te ontwikkelen, om innerlijk in beweging te blijven en ons steeds beter te kwalificeren: om morgen iets te doen wat vandaag nog niet lukte. Het is een ontwikkelingsbehoefte die in ieder mens leeft. En als we dit proeven, kunnen we direct ook bedenken dat deze behoefte voor ieder mens verschillend is. Elk mens is een burger De meest moderne behoefte, hangt samen met de mondigheid van de mens. Het gaat hier om onze verhouding tot andere mensen. Waar het gaat om het menselijke samenleven, om het deel-uit-maken van een verbond van mensen, dan wil je als mens van deze tijd mee praten. Je wilt mee besluiten, wilt afspraken, regels en wetten die tot stand gebracht worden, mee vormgeven. Elk mens is de mensheid De oudste behoefte die ook iedereen heeft, is de behoefte die te maken heeft met het feit dat we in een fysiek lichaam rondlopen. Ons lichaam moet gekleed en gevoed worden; in de winter moeten we ons een plekje bezorgen waar het warm is en waar we een dak boven ons hoofd hebben etc. Anders gezegd: we hebben behoefte aan datgene wat de aarde in samenwerking met de mens kan voortbrengen en waarmee wij ons fysiek bestaan kunnen onderhouden.

Een drieledigheid

[caption id="attachment_57873" align="alignright" width="350"] Aan dit schema wordt nog gewerkt. Opmerkingen, aanvullingen zijn welkom[/caption] Met deze drie fundamentele behoeften die in ieder mens leven, maar ook in het pubervoorbeeld, beschrijven we kwaliteiten die elkaar onderling vreemd zijn. De gebieden hebben hun eigen logica. Het zuivere voelen kan niets met het denken beginnen en andersom. Willen is doen, het willen is (helaas:-)) vaak het denken al vooruit. Het denken is koud en bewegingloos. Het willen is onstuimig en van zichzelf uit, altijd in beweging. Het willen kan niets met het denken. Het is de mens die deze tegenstrijdige kwaliteiten organiseert. Een gezonde volwassene geeft de afzonderlijke kwaliteiten een plek en brengt deze met elkaar in balans. Zo is het ook binnen onze maatschappij. De vrijheid kan niets met de gelijkheid beginnen, net zomin met de broederlijkheid. De kwaliteit van de gelijkheid is dodelijk voor het naar vrijheid strevende individu.

De maatschappelijke driegeleding

[caption id="attachment_23686" align="alignright" width="246"] Rudolf Steiner[/caption] Rudolf Steiner, grondlegger van de Antroposofie en vooral een uiterst scherpzinnig denker, wijst erop dat de idealen van de Franse revolutie op gebieden binnen de samenleving wijzen met elk een specifieke plek. Vrijheid in het geestesleven, gelijkheid in het rechtsleven en de broederlijkheid in het economische leven. Daar komen we straks op terug. Dit zicht op de samenleving lanceerde Rudolf Steiner in 1917. Het was een tijd van groot chaos en Europa dreigde volledig onder de voet te worden gelopen. Ze raakte in een culturele tang tussen de meedogenloze, economische belangen vanuit het Westen en het geestdodende communisme vanuit het Oosten. Wie zich serieus met de ideeën van de driegeleding uiteen zet, zal bemerken dat deze een passend Europees antwoord waren op de geopolitieke ontwikkelingen en het machtsstreven van oost en west. Steiner noemde het “De driegeleding van het sociale organisme”. Mens en samenleving worden steeds complexer. Dat we ons van crisis naar crisis bewegen laat zien dat we deze realiteit niet altijd kunnen meesteren. De sociale driegeleding streeft naar een samenleving die de mensen volwaardig neemt, met al zijn schijnbare tegenstrijdigheden. Daarbij horen de idealen Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap met elk een eigen logica. Veel maatschappelijke problemen ontstaan doordat deze idealen door elkaar gehaald, op verkeerde gebieden toegepast en daardoor tegen elkaar uitgespeeld worden. Krijgt elk ideaal echter zijn eigen en juiste plek in de samenleving en kan het zich daar volledig ontplooien, zal men zich verbazen hoe een wederzijdse bevruchting tussen deze schijnbare tegenstrijdigheden kan plaatsvinden.

Vrijheid in het geestesleven

[caption id="attachment_21866" align="alignright" width="200"] Elk mens is een minderheid[/caption] Het gebied waarin de individuele mens zich ontwikkelt en vaardigheden oefent of uitoefent; het culturele leven waar vrijheid noodzakelijk is om ontwikkeling mogelijk te maken; onderwijs, opvoeding, wetenschap, religie, kortweg de cultuur leeft van de creativiteit en daarmee op de individuele vrijheid. Dit is het geestesleven. Wie hier de groep boven het individu plaatst, maakt beiden tot de schaduw van zichzelf. Hier is iedereen vrij om zich los van iedere groepsbinding op te stellen, om een culturele grensoverschrijder te zijn. Dit recht op een vrije geestelijke ontwikkeling wordt tegenwoordig al in de kiem gesmoord, want door groeiende staatsbemoeienis neigen onze scholen steeds meer ernaar de bestaande meerheidscultuur om te vormen in een monocultuur. Minder diversiteit, meer uniformiteit. Vanuit de gedachte van de driegeleding kan onderwijs dan ook alleen vrij van enige staatsbemoeienis ingericht en als vrij burgerinitiatief georganiseerd worden. In het geestesleven kunnen besluiten alleen vanuit de individuele vrijheid genomen worden. In dit gebied leidt elke inmenging door de meerderheid tot stagnatie en dictatuur.

Gelijkheid in het rechtsleven

[caption id="attachment_21867" align="alignright" width="350"] Elk mens is een burger[/caption] Het gebied waarin mensen samenleven, wetten en regels vormen is het gebied van het rechtsleven, waarin het gelijkheidsprincipe moet gelden. Dit is het gebied van de staat, van de democratie. Dit is het gebied waar elk mondig mens een stem heeft en iedere stem even zwaar weegt. Daar praten en besluiten we over de dingen die ons allemaal in gelijke mate aangaan. Daar zijn we gelijk. We praten in gelijke mate mee en we gaan zaken regelen en afspreken die in gelijke gevallen in gelijke mate gelden. Democratie heeft de slavernij afgeschaft. Wie echter vandaag zijn bedrijf of aandelen verkoopt, verkoopt in feiten mensen; mensenhandel = slavernij. Hoe laten we het kapitaal zo stromen opdat meer werk, maar geen mensen worden weg gerationaliseerd? Het gebied van het rechtsleven is het gebied waar de democratie haar rechtvaardiging vindt. Hier kunnen we met elkaar democratisch besluiten over zaken die ons allen in gelijke mate aangaan. Hier zijn we allen gelijk.

Broederlijkheid in het economische leven

[caption id="attachment_21868" align="alignright" width="200"] Elk mens is de mensheid[/caption] Het gebied waarin mensen zorgen voor elkaars behoeften is het gebied van de economie en daar zou broederschap het heersende principe moeten zijn. Het economisch leven bestaat uit warenproductie, warencirculatie en warenconsumptie. Het is de opgave van het economische leven om dat te produceren waarnaar behoefte is. Deze warenproductie moet op een zo vakkundig en economisch mogelijke manier plaatsvinden. Dat betekent ook met verantwoording t.o.v. alle mogelijke ecologische aspecten. Immers de gehele mensheid heeft recht op een schoon milieu, grondstoffen, ressource, enz. Nu menen we in de huidige tijd erg economisch te kunnen denken, het tegendeel is meestal het geval. Er ontbreekt bij de meeste mensen een begrip van de oer-economische basis principes. Dit geldt ook voor veel zogenaamde experts. Zo is bijvoorbeeld de concurrentie geen economisch principe. Integendeel, zij is zeer oneconomisch en resulteert meestal in verspilling van grondstoffen en capaciteiten. Concurrentie is een principe die in het geestesleven thuis hoort. Alleen de samenwerking binnen een bedrijfstak kan leiden tot de meest economische waren productie. Door bundeling van alle beschikbare vakkennis kan een product tot stand komen dat onder alle relevante aspecten de mensheid het meest ten goede komt. In het economische leven moeten, binnen de door het rechtsleven gestelde randvoorwaarden, besluiten genomen worden op basis van kennis en vakbekwaamheid en niet op basis van een meerderheid.

De mens bouwt de brug

[caption id="attachment_21869" align="alignright" width="350"] Samenwerking van extremen[/caption] Zoals hierboven het Ik van de puber de organisatie van het denken, voelen en willen op zich neemt, zo moet de mens de drie in de samenleving heersende kwaliteiten vorm geven en in balans houden. Elk mens is dus tegelijkertijd een minderheid, een burger en staat bovendien voor de gehele mensheid. Waar de mens deze drie gebieden in zichzelf alleen maar zelf kan organiseren, zo is dat bij de drie sociale gebieden eenvoudiger: zij kunnen slechts een van de drie kwaliteiten vertegenwoordigen. Menselijk wordt de samenleving pas wanneer deze drie gebieden zich door samenwerking aanvullen zonder elkaars kwaliteiten en competenties te willen overnemen. Wie is er nu voor verantwoordelijk dat de verschillende gebieden – het geestesleven, het economische leven en het rechtsleven – met ieder zijn eigen eenzijdigheid, niet gaan woekeren of uiteen driften? Niemand anders dan de mens zelf. Hij is diegene die de bruggen slaat. Hij is niet alleen een burger in de staat, maar ook actief in het culturele en economische leven. De mens is de verbinding in de samenleving. Hoe meer hij zich met dit gegeven uiteen zet, des te beter. Zie ook: Wat is sociale driegeleding In het bovenstaand bericht hebben we teksten verwerkt van Driegonaal.nl en Dreigliederung.de

De mens kan, wat hij moet (doen) …

rovanov — Fri, 25 Dec 2020 21:59:29 +0000

De mens kan, wat hij moet, en als hij zegt: Ik kan het niet, dan wil hij niet.
Johann Gottlieb Fichte((Der Mensch kann, was er soll; und wenn er sagt: ich kann nicht, so will er nicht.))

Een enkeling bereikt niets, maar wel hij die zich op het juiste moment met velen verenigt.
Johann Wolfgang von Goethe((Ein Einzelner hilft nicht, sondern wer sich mit Vielen zur rechten Stunde vereinigt.))

Het belangrijkste, het aller belangrijkste wat er moet gebeuren voor de toekomst, zal niet gebeuren door organisaties of instellingen, hoezeer men ook gelooft in het enig zaligmakende van allerlei organisaties en instellingen. Het belangrijkste voor de toekomst zal gebeuren door de koene inzet van het enkele menselijke individu.
Rudolf Steiner((Denn das Wichtigste, das Allerwichtigste, was für die Zukunft geschehen soll, wird nicht geschehen durch Institutionen, wird nicht geschehen durch allerlei Einrichtungen, so sehr man heute an Institutionen und Einrichtungen wie an ein Alleinseligmachendes überall glaubt, sondern das Wichtigste für die Zukunft wird geschehen durch die Tüchtigkeit des einzelnen menschlichen Individuums))

Corona: Het afschaffen van het eigen oordeelsvermogen

rovanov — Tue, 22 Dec 2020 14:00:27 +0000

Door Johannes Mosmann (vertaling WM)

“Bisschoppen verspreiden samenzweringstheorieën” las ik laatst op Tagesschau.de((https://www.tagesschau.de/inland/verschwoerung-corona-101.html)) Dit is geen informatie, maar een waardeoordeel. De gevestigde media hebben blijkbaar de rol van verslaggeving ingeruild voor die van volksopvoeder. Ze vrezen dat mensen besmet kunnen raken met "verkeerde" meningen. Deutschlandfunk legt uit: "Nepnieuws kan viraal gaan en is vaak veel besmettelijker dan betrouwbaar nieuws."((https://www.deutschlandfunkkultur.de/infodemie-in-coronazeiten-wir-brauchen-ein-kontaktverbot.2165.de.html?dram:article_id=474480)) daarom eist de culturele omroep: "We hebben een contactverbod nodig voor verkeerd nieuws". Gelukkig hebben messenger diensten zoals WhatsApp "...al een begin gemaakt en zoiets als digitale contactbeperkingen ingevoerd." Google, Youtube en Facebook gaan nog verder, zoals de Süddeutsche Zeitung weet te melden: "Wanneer factcheckers zoals de onderzoeksorganisatie Correctiv of het Duitse persbureau dergelijke foute informatie identificeren, beïnvloedt dit de adviesalgoritmen van deze netwerken."((https://www.sueddeutsche.de/digital/coronavirus-verschwoerungstheorie-bill-gates-youtube-telegram-1.4904814)) Onder "onjuiste berichtgeving" verstaat de Süddeutsche vooral het standpunt dat Bill Gates een "gezondheidsdictatorschap" wil vestigen. "Keer op keer gaat het tegen Microsoft oprichter Bill Gates in, wiens stichting een van de belangrijkste sponsoren is van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO.“ Dankzij de juiste algoritmen kan dergelijke "onjuiste berichtgeving" nu alleen nog maar met veel moeite gevonden worden. Maar één ding baart de redacteuren van de Süddeutsche Zeitung nog steeds grote zorgen: "De meeste mensen die dergelijke video' s willen bekijken zijn al lang overgestapt op app-diensten zoals Telegram. Daar sturen de gebruikers elkaar direct de links door en de algoritmen van de social media platforms spelen dan geen rol meer."((https://www.sueddeutsche.de/digital/coronavirus-verschwoerungstheorie-bill-gates-youtube-telegram-1.4904814)) Hoe kun je dit "probleem" oplossen, hoe kan voorkomen worden dat persoon A aan een persoon B rechtstreeks een "verkeerde mening” doorgeeft? Christian Drosten((De Duitse van Dissel)) heeft hier een idee voor. De populairste "Corona expert" van Duitsland ondertekende hiervoor online een petitie waarmee de grote tech-bedrijven worden opgeroepen om automatisch de waarheid te sturen naar iedereen die contact heeft gehad met een "onjuist bericht" (of mening). De mensheid heeft niet alleen te maken met een “covid-19 pandemie", maar ook met een "wereldwijde Infodemie.“((https://secure.avaaz.org/campaign/de/health_disinfo_letter/)) De coronacrisis legt een veel diepere en gevaarlijkere crisis bloot, namelijk het feit dat het vrije oordeelsvermogen gezien wordt als een potentieel risico. Dit begon al met de crisis in de Oekraïne, toen plotseling "Poetin-begrijper" een scheldwoord werd. Ik vroeg me toen al af: hoe kan het "begrijpen" negatief zijn? Zelfs de duivel zou je moeten proberen te begrijpen. Degenen die hier bang voor zijn verwarren kennis met zijn – alsof iets van de geest van de ander op mij over kan springen zoal een coronavirus zodra ik het begrijp. Maar dat is in spoken geloven. Het gevaar van besmetting met "foute meningen’ is veel minder dan het gevaar dat voortvloeit uit de verslapping van het vrije oordeelsvermogen door haar permanente minachting. We begrijpen elkaar niet meer. Onze meningen geven geen kennis-perspectieven weer, maar definiëren ons eigen zijn. Iedereen die kritiek op Bill Gates heeft is een complotdenker. En iedereen die protesteert tegen de Corona-maatregelen is op zijn minst een "verloren burger" of zelfs een "rechts radicale". Wie wil dat nou graag zijn? Het is beter om een gevestigde burger te zijn. Maar deze heeft ook de juiste mening nodig. Toen ik mijn Essay "Corona-Virus: Menschheit am Scheideweg" naar een antroposofische organisatie stuurde, schreef het bestuur terug: "privé meningen" mogen niet naar officiële organisatie adressen gestuurd worden omdat anders, als iemand deze “privé mening” zou doorsturen, het zou worden verstuurd vanuit het officiële adres, waarbij de ontvangers op hun beurt de mening als officiële standpunt van de organisatie zou kunnen beschouwen. Het bestuur heeft hiermee helemaal gelijk. Maar je kunt zien waar 'meningsvorming' op dit moment allemaal om draait: om binnen de reeds voorgedefinieerde landkaart van mogelijke meningen, je eigen bestaan veilig te stellen. Onder deze voorwaarde is kennis of zelfs het “elkaar begrijpen” volledig uitgesloten. "Als ik de gedachte wil waarnemen die een ander denkt, moet ik voor een kort moment mijn eigen denken uitdoven en in het andere denken onderduiken. Het denken van de andere persoonlijkheid is dan geheel in mijn bewustzijn, waardoor ik het direct kan waarnemen. Aansluitend moet ik mezelf weer daartegen laten gelden en mijn eigen denken weer tot leven laten komen." Zo beschrijft Stephan Eisenhut het elkaar begrijpen in zijn Essay "So ciale Dr iegeleding als opgave van de Vrijeschoolpedagogiek.". Sylvain Coiplet schrijft in een i nterview over zijn ervaringen in een cursus: "Op de eerste dag verwarde ik de luisteraars zeer omdat alles zo ongewoon, zo abstract op hen over kwam. Dan luister ik naar alle opmerkingen en bezwaren en neem deze allen serieus in me op, ik laat ze in mij werken. Als de luisteraars dit merken, krijgen ze vertrouwen en kunnen verder meedenken . “Alleen met zo een houding tegenover andersdenkenden en ook tegenover zogenaamde "rechtse radicalen", kan een verdere radicalisering van de samenleving voorkomen worden. Johannes Mosmann 19.05.2020

Verzet in de Derde Wereldoorlog

rovanov — Wed, 09 Dec 2020 07:38:42 +0000

Wie de huidige schendingen van de grondrechten effectief wil bestrijden, heeft duidelijke doelstellingen en strategieën nodig.

Bron: Rubikon.news

Door Lars Grünewald We horen niet graag het woord "oorlog". Te vaak is het misbruikt, bijvoorbeeld door Emmanuel Macron, die de oorlog heeft verklaard aan het virus, wat nooddecreten rechtvaardigt. Maar het bagatelliseren van de huidige situatie zal ons nergens brengen, omdat het zou kunnen betekenen dat de krachten van het verzet zich niet ten volle kunnen ontwikkelen. De Derde Wereldoorlog is vooral een informatieoorlog tegen de bevolking, geflankeerd door maatregelen van de autoriteiten en de politiestaat. Als we dit - geweldloze - gevecht nu niet aangaan, hebben we al verloren. Door een nauwkeurige analyse, de exacte naamgeving en de herkenning van de gebeurtenissen, herwint het verzet zijn handelingsbevoegdheid. Dit is de basis van waaruit doelen kunnen worden benaderd. Er moet een zorgvuldig onderscheid worden gemaakt tussen geschikte en ongeschikte weerstandsmiddelen. De tekst ziet zichzelf als een bijdrage aan het coördineren en versterken van de kritische krachten, krachten die - zoals in de zomer is gebleken - zeker aanwezig zijn.

Situatieanalyse

Aanval op de vrije democratische basisorde

De middelmatig geënsceneerde schijn van het buitengewone gevaar en het levensbedreigende karakter van het SARS-CoV-2-virus heeft geleid tot de politieke legitimatie om de wet op de infectiebescherming te wijzigen en op basis daarvan wettelijke verordeningen van de staatsregeringen uit te vaardigen, die tal van grondwettelijk gewaarborgde grondrechten in het hele land voor een onvoorziene tijd ongeldig maken. Aangezien volgens artikel 1.2 van onze Basiswet (GG), vormen deze maatregelen een georganiseerde grondwettelijke schending en dus een gerichte poging om essentiële elementen van onze grondwet te elimineren. De verantwoordelijke politici zijn dus actieve tegenstanders van onze vrije en democratische basisorde. Door de methode van de formeel gelegaliseerde afschaffing van de mensenrechten en burgerrechten is het mogelijk geweest om een samenleving die op essentiële onderdelen vrij en democratisch georganiseerd is, om te vormen tot een dictatuur van regels, die in haar handhaving steeds meer politiestaatkenmerken heeft en zal hebben.

Sociale gevolgen

De gevolgen van de maatregelen die door middel van wettelijke voorschriften worden genomen, worden in de hele samenleving gevoeld op het gebied van economie, recht en cultuur:

Verbodsbepalingen en beperkingen van de economische activiteit leiden tot ernstige financiële gevolgen voor particuliere huishoudens met werkloosheid en aanzienlijk inkomensverlies, voor bedrijven in de vorm van overmatige schuldenlast en insolventie, en voor de nationale begroting, waarvan de enorm toenemende schuldenlast de mogelijkheden voor financieel en economisch beleid op de lange termijn zal beperken.
Essentiële mensenrechten zijn aanzienlijk beperkt, zoals de rechten die zijn verankerd in de Basiswet van de vrijheid van de persoon in artikel 2, de vrijheid van vergadering overeenkomstig artikel 10, de vrijheid van verkeer overeenkomstig artikel 11 en de vrijheid van beroep overeenkomstig artikel 12. De verplichting om een masker te dragen schendt het vanzelfsprekende recht op vrije keuze van de eigen kleding, het vereiste van afstand schendt het recht op de vrijheid van informeel contact met andere mensen, enzovoorts.
Door het verbod op evenementen zijn de mogelijkheden om cultuur te beoefenen en te ontvangen in hoge mate beperkt of onmogelijk. Dit heeft niet alleen economische gevolgen voor de culturele werkers en organisatoren, maar leidt ook tot de intellectuele en culturele desolaatheid van de samenleving.

De gevolgen van de huidige dictatoriale regelgeving zijn - kortom - verarming, rechtsonzekerheid en verstikking. Het - vermoedelijk beoogde - resultaat is de vernietiging van de sociale infrastructuur en de fundamenten daarvan, dat wil zeggen het klassieke doel van alle oorlogsvoering. De maatregelen voor de opschorting van de vrijheid en de grondrechten zijn dus oorlogsvoering van economische elites tegen hun eigen bevolking. Een realistische strategie ter verdediging tegen dergelijke destructieve maatregelen moet daarom uitgaan van de veronderstelling dat men zich in een staat van oorlog bevindt en vereist daarom - zo weinig als dit overeenkomt met de neiging van vredelievende mensen - een geplande gevechtsstrategie. De Derde Wereldoorlog - die op dit moment ongetwijfeld onderwerp van discussie is vanwege de wereldwijde uitbreiding ervan - is een historische vernieuwing ten opzichte van eerdere methoden van oorlogvoering, die voor de meeste mensen vandaag de dag nog steeds onvoorstelbaar lijkt: terwijl propaganda vroeger werd gebruikt als een ondersteunend middel voor overwegend militaire, dat wil zeggen fysieke, oorlogsvoering, draait de strategie die nu wordt toegepast, deze relatie om: De politiële controlemiddelen en sancties zijn slechts aanvullende maatregelen, terwijl het voornaamste wapen het gerichte gebruik van informatie is. De Derde Wereldoorlog is dus een informatieoorlog, en een adequate tegen-strategie moet met dit feit rekening houden.

De tegenstanders

Het succes van de strategie van de tegenstander kan worden toegeschreven aan de deugdzame samenwerking van drie belangrijke actoren, namelijk de geplande coördinatie van de politiek, de media en de geïnstrumentaliseerde wetenschap. De interactie heeft de volgende structuur:

Beleidsmaatregelen die verplicht worden gesteld, moeten wetenschappelijk worden gemotiveerd. Politici moeten daarom geschikte wetenschappers opdracht geven om hen te voorzien van de nodige gegevens, kennis en expertise.
De relevante wetenschappers moeten bekend worden gemaakt aan het publiek en worden gepresenteerd als ongeëvenaard, d.w.z. openbaar gemonopoliseerd door de media.
Politici worden nu geadviseerd door wetenschappers die naar eigen inzicht zijn geselecteerd en gemonopoliseerd.
De politiek heeft nu de wetenschappelijke legitimatie om de vrijheidsrechten te beperken volgens haar wensen en ideeën.
De opgelegde vrijheidsbeperkingen worden vervolgens door de media en de geselecteerde wetenschappers gerechtvaardigd en gepresenteerd als zonder alternatief; indien nodig worden ook strengere maatregelen geëist.
Het is een essentiële taak van de media om de wetenschappelijke oppositie effectief te onderdrukken, d.w.z. te negeren of in diskrediet te brengen, en de gemonopoliseerde wetenschappers helpen daarbij.
Uiteindelijk zullen de burgers zelf ertoe worden aangezet - en indien nodig ook gemotiveerd door de media en de politiek - om de strijd aan te binden met degenen die anders denken en handelen. Dit brengt het conflict recht in het hart van de bevolking.

Het basisverschijnsel dat een dergelijke machtsontwikkeling in de eerste plaats mogelijk maakt, is de netwerkvorming en de inhoudelijke coördinatie van verschillende actoren: Componenten die eigenlijk onafhankelijk van elkaar zouden moeten handelen, ontwikkelen door hun georganiseerde samenwerking een overweldigende kracht, die ze zelf nooit zouden kunnen bereiken. Dit omvat de afschaffing van de scheiding der machten, d.w.z. de wederzijdse onafhankelijkheid van wetgeving, rechtspraak en uitvoerende macht, de persoonlijke netwerkvorming van politiek en media, en de institutionele afhankelijkheid van wetenschap en onderwijs van de staat.

De slachtoffers

Een van de belangrijkste kenmerken van de huidige situatie is het feit dat vermoedelijk ongeveer 80 procent van de bevolking de door de politici opgelegde vrijheidsbeperkingen steunt. Niet zelden - maar mogelijk in geen geval door een meerderheid - is angst voor infectie, ziekte en dood een persoonlijk motief van deze mensen. Een algemeen criterium is echter hun geloof in de media met betrekking tot de overgebrachte informatie en hun politieke overtuiging met betrekking tot de zinvolheid van de opgelegde maatregelen, d.w.z. naïviteit en gebrek aan oordeelsvorming. Hieruit volgt dat de politiek handelt in overeenstemming met de meerderheid van de bevolking en dus in zekere zin democratisch gelegitimeerd is. Dit betekent geenszins een constitutionele rechtvaardiging van de beperkingen van de vrijheid, want de geldigheid van de grondrechten gaat de meerderheidsopinie te boven. De, ruw geschat, twintig procent van de "vrijheidsstrijders" hebben dus niet alleen politiek, toonaangevende media en door de staat en de media gesponsorde wetenschap als tegenstanders, maar ook tachtig procent van de bevolking. Deze tachtig procent wordt echter in dezelfde mate getroffen door economische ondergang, verlies van vrijheid en culturele verwoesting. In de vorm van een gewillig deelnemende meerderheid beweegt de maatschappij zich dus in de afgrond door actief de fundamenten van vrijheid, democratie, welvaart, cultuur, onderwijs enzovoort te vernietigen. De huidige crisis heeft het karakter van een zelfvernietiging van de cultuur en de maatschappij door haar burgers, dat wil zeggen een - weliswaar onbewuste - oorlogsvoering tegen zichzelf. Aristoteles maakt een onderscheid tussen "oorzaak van de actie" en "oorzaak van het materiaal". In die zin ontmoeten de praktijken van oorlogsinitiatiefnemers uit de politiek, de media en de wetenschap als oorzaken van de actie een wijdverspreide gezindheid van mensen tot autoriteit en blinde gehoorzaamheid als materiële oorzaken. Alleen omdat het mogelijk is geweest om massa's mensen te vormen tot mentaal afhankelijke systeemmarionetten, kunnen de politieke, media- en pseudowetenschappelijke activiteiten van de initiatiefnemers van de oorlog überhaupt succesvol zijn. Om deze heropvoeding te begrijpen, zou het nodig zijn om ver terug te gaan in de geschiedenis van de Bondsrepubliek, althans in de tijd van het begin van het neoliberalisme. In ieder geval is een van de hoofdverantwoordelijkheden voor het opleiden van mensen tot systeemmarionetten, een taak van het door de staat georganiseerde onderwijsbeleid.

Psychologische gevolgen

De algemene term voor alle maatregelen die de politiek aan mensen oplegt, is samentrekking, dat wil zeggen de gedwongen terugtrekking van mensen uit de wereld naar zichzelf en de samentrekking, dat wil zeggen de vernauwing, van hun eigen zielenleven.

De maskerplicht anonimiseert en "schakelt" mensen uit en duwt hun individuele zelfexpressie terug: het gezicht wordt opgesloten.
Het afstandsgebod isoleert mensen en gooit ze terug op zichzelf.
Verbod op bezoeken en evenementen isoleert mensen van elkaar en drijft hen in een isolement.
Homeoffice en homeschooling hebben dezelfde effecten, maar ook het samendringen van partners en families in een kleine ruimte, wat vaak leidt tot agressie en spanning.
Quarantaine dwingt mensen terug naar hun privé-kamers.
De voorschriften en bevelen beperken de bewegingsvrijheid van de mensen door middel van verboden.
Toenemende aantallen infecties en sterfgevallen creëren angst voor ziekte en dood en leiden zo tot een verwurging van het zielenleven.
Boetes en andere juridische sancties wekken ook angst op.
De intimidatie van de oppositie door middel van laster en berispingen is ook geschikt om angst te creëren - namelijk om geconfronteerd te worden met een superieure macht.

Al deze maatregelen dwingen mensen terug in zichzelf, snijden hen af van hun omgeving en maken hen zo meer en meer tot een asociale of antisociale monade, d.w.z. tot een geïsoleerd persoon. Door deze dwang tot samentrekking wordt het activiteitencentrum van de mens - zijn Ik - dat gericht is op zelfontplooiing en uitbreiding en dus het tegenovergestelde van samentrekking - meer en meer uit de eigen lichamelijkheid verdrongen en veroordeeld tot inactiviteit. Wat overblijft als gevolg van de totale ineenschrompeling is een wezen in een zeer kleine ruimte samen geperst, verstart, kreupel, en in de ziel dood wezen, niet in staat tot enige beweging. Deze innerlijke verstarring leidt dan, afhankelijk van het temperament, tot depressie en apathie en de twee compensatiemechanismen van agressie en diffusie, namelijk verstrooiing en vermaak. Deze oorlog gaat dus uiteindelijk over de vernietiging van de mens als mens. De gevolgen van de gebruikte methoden kunnen alleen worden begrepen in termen van dieptepsychologie; het is een psychologische oorlogsvoering van buitengewone verraderlijkheid. Het ziele-geestelijke vernietigingsproces verloopt in drie fasen, namelijk:

de overtuiging dat de genomen maatregelen gerechtvaardigd zijn om gezondheidsredenen,
blinde juridische gehoorzaamheid en
de gewoonte, d.w.z. de ontwikkeling van een permanent geconditioneerd gedrag

Zodra het laatste stadium in het hele land is bereikt, zullen er geen externe maatregelen meer nodig zijn om de vrijheid te onderdrukken en te vernietigen: de mensen zullen het gezichtsmasker als een verplicht kledingstuk beschouwen en de onthulling van het gezicht zal voor de betrokken mensen net zo onaangenaam zijn als de blootstelling van hun genitaliën. De aanpak van de ontwikkeling van een dergelijk type persoon is vandaag de dag al duidelijk zichtbaar: De individualiteitsvrije gemaskerde mens - als karikatuur en tegenbeeld van de mens - is het momenteel gepropageerde nieuwe mensbeeld, waarvan de realisatie zich steeds meer verspreidt.

Culturele perspectieven

Het ergst getroffen door de politieke aanvallen zijn de zwakkeren en hulpelozen in onze samenleving, dat wil zeggen de kinderen en jongeren, de zieken en de ouderen. Maar als de kinderen - waarvan het gedrag gebaseerd is op zowel imitatie als op de erkenning van het gezag - gedurende enkele jaren zou- den worden blootgesteld aan de huidige of nog drastischer sociale omstandigheden wereldwijd, zou er een generatie worden opgevoed die pathologisch niet in staat zou zijn tot vrijheid en zelfrealisatie. De huidige generatie kinderen en jongeren zou daarom nooit in staat zijn om passende vaardigheden door te geven aan toekomstige generaties. Vrijheid en democratie zouden dan tot het verleden behoren en de vormgeving van de samenleving wereldwijd zou volledig in handen zijn van een kleine functionele elite. De Derde Wereldoorlog zou dan zeker de laatste zijn.

Doelstellingen en middelen

Ongeschikte middelen

Elke vorm van conflictbeheersing - ook een opgelegde en dus onvrijwillige - doet er goed aan zich duidelijk gedefinieerde doelen te stellen om de eigen krachten en inspanningen te kunnen sturen. De zekerste manier om een conflict te verliezen is door onrealistische doelen te stellen. Hier is het faalgevaar bijzonder groot. Het is daarom sterk aanbevolen om zich te bevrijden van alle aantrekkelijke maar onbereikbare doelen. doelstellingen zijn vooral onrealistisch als er geen middelen zijn om de respectievelijke doelen te bereiken. Daarom moeten eerst een aantal ongeschikte middelen worden besproken:

Claims kunnen alleen worden afgedwongen als de tegenstander bereid is om aan de claims te voldoen of als men geschikte drukmiddelen heeft om de tegenstander te dwingen om aan de eigen claims te voldoen. De oppositie tegen de Corona-maatregelen heeft echter geen middelen om druk uit te oefenen op de politiek en de media en kan daarom zo lang als zij wil zoveel eisen stellen als zij wil, zonder enig vooruitzicht op succes. In de huidige situatie is het stellen van eisen net zo verstandig als een losgeldeis zonder voorafgaande ontvoering.
Demonstraties laten duidelijk zien dat er verzet is in de bevolking, en de beelden van grote menigten en drukke plaatsen geven een indrukwekkend signaal af van een aanzienlijke omvang van het verzet. Demonstraties zijn dus niet zonder betekenis; zijn ze echter in geen geval geschikt voor het afdwingen van eventuele claims: De politiek hoeft zich niet te interesseren voor demonstraties - dat wil zeggen, voor het louter uiten van meningen - omdat ze geen gevaar vormen en ze daarom kunnen negeren, wat ze wel doet en zal blijven doen.
Argumentatie is nutteloos als de tegenstander vanaf het begin vastbesloten is niet overtuigd te zijn. Deze situatie is niet alleen het geval bij bijna alle politici en mediafunctionarissen, maar ook bij de absolute meerderheid van de bevolking: de beslissing over de eigen intellectuele oriëntatie wordt niet genomen op het niveau van de kennis maar op het niveau van de wil, d.w.z. dat de eigen beslissing meestal van meet af aan duidelijk is - dit geldt overigens zowel voor de tegenstanders van de Corona-maatregelen als voor hun initiatiefnemers en pleitbezorgers.
Controversiële discussies zijn daarom bijna altijd zinloos. Het gooien van overtuigingen en argumenten naar elkaar toe is in dit opzicht waarschijnlijk een van de meest nutteloze en tijd- en energieverslindende vrijetijdsbestedingen. Omdat zinloze discussies zoveel tijd en energie verspillen aan nutteloze activiteiten en zo afleiden van meer zinvolle activiteiten, zijn ze niet alleen overbodig, maar ook schadelijk en contraproductief. Bovendien verharden dergelijke discussies de fronten en maken ze zo ondoordringbaar. Maar het ondoordringbaar maken van fronten is een strategische fout die, in militaire termen, leidt tot een onoplosbare, bewegingsloze loopgravenoorlog zonder landwinst.
Parlementaire oppositie zou een realistische optie zijn geweest in tijden van RESISTANCE 2020: Als het mogelijk was geweest om bijna alle Corona-tegenstanders achter één partij te krijgen, zou het zeker de Bondsdag en sommige staatsparlementen zijn binnengedrongen. Die mogelijkheid bestaat niet meer, want er is iets gebeurd wat onder geen beding had mogen gebeuren: Er hebben zich enkele zeer kleine partijen gevormd, waarvan geen enkele een realistische kans heeft om de vijf procent hindernis te overwinnen. Deze versnippering, samen met een overvloed aan schaamteloze amateuristische mislukkingen op het gebied van interne structurering, ledeninformatie, public relations, vermogen tot samenwerking, enzovoort, toont aan dat de voor het politieke werk noodzakelijke professionaliteit niet aanwezig is in de beweging. Dit kan niet als zodanig worden bekritiseerd, maar het moet leiden tot een realistische zelfevaluatie van de eigen capaciteiten om dergelijke complexe en uitputtende activiteiten in de toekomst te vermijden. De ellendige ontwikkeling van RESISTANCE 2020, WE 2020, THE BASE enzovoort heeft het vertrouwen van potentiële sympathisanten en kiezers in het nut van een politiek engagement op een duurzame en mogelijk onherstelbare manier vernietigd. Dus ook hier zou het belangrijk zijn om geen energie meer te verspillen.
Deelname aan de regering zou zelfs in het kader van de parlementaire werkzaamheden nooit onderwerp van debat zijn geweest: Alle gevestigde partijen zouden categorisch hebben geweigerd om mee te werken; de enige potentiële samenwerkingspartner zou het alternatief voor Duitsland (AfD) zijn geweest, wat op zijn beurt waarschijnlijk zou hebben geleid tot een versplintering in de factie van het verzet. Deelname aan wetgevingsbesluiten en decreten of aan de intrekking ervan zou dus van meet af aan zinloos zijn geweest. Toegegeven, de deelname van het Parlement zou de oppositie een veel betere reputatie hebben gegeven voor haar pr-werkzaamheden, maar deelname aan de besluitvorming over de Corona-maatregelen zou absoluut onmogelijk zijn geweest.
Verzet in de zin van artikel 20.4 van de Basiswet kan objectief gerechtvaardigd en toegepast worden, maar zal niet tot enig succes leiden. Wie dergelijk verzet aanbiedt, laat zich vrij om door de uitvoerende en rechterlijke macht te worden neergeschoten en zal uit de roulatie worden genomen en worden vervolgd: De staatsorganen zijn sterk genoeg om elk gewelddadig verzet voorlopig te onderdrukken. Bovendien wordt het grondwettelijk gewaarborgde recht 10van verzet alleen toegekend "indien andere rechtsmiddelen niet mogelijk zijn". De mogelijkheid van een rechtsmiddel tegen activiteiten om onze grondwettelijke orde op te heffen is echter nog niet afdoende opgehelderd, aangezien de beschikbare rechtsmiddelen nog niet consequent zijn uitgeput.

Illusoire doelen

De ongeschiktheid van de zojuist besproken middelen leidt tot de zinloosheid van dergelijke doelstellingen, die alleen met deze middelen kunnen worden bereikt:

Verandering in de sociale meerderheid: De meeste mensen zullen stevig in de greep blijven van hun favoriete media en zich door hen laten leiden. Het inzicht om systematisch door deze media en de politiek te worden voorgelogen zou het wereldbeeld van deze mensen op zijn kop zetten en hen in een staat van volledige desoriëntatie brengen vanwege hun onvermogen om te oordelen en hun mentale onbekwaamheid, die ze al op school en later in het leven hebben getraind, wat zou moeten leiden tot paniekerige toestanden van angst. De saaiheid en soms voorkomende hysterie waarmee deze mensen zelfs weigeren om kennis te nemen van alternatieve informatie - laat staan om er mee om te gaan - is daarom psychologisch goed onderbouwd, want dit repressie- en verdedigingsmechanisme is een effectieve bescherming tegen absolute overbelasting en de ineenstorting van hun eigen wereldbeeld en de daarop gebaseerde levenswijze. Het is dan ook illusoir om te streven naar een sociale meerderheid van Corona-tegenstanders.
Politieke hervormingen worden bereikt door de goedkeuring van wetsontwerpen door parlementaire meerderheden. Hier is de reden voor de zinloosheid eenvoudig te formuleren: Geen deelname aan parlementaire meerderheden = geen politieke deelname.
Een sociale reorganisatie die verder gaat dan de politieke meerderheden, d.w.z. door het opzetten van oude structuren in de economie, cultuur, onderwijs enzovoort, zal niet op grotere schaal mogelijk zijn vanwege de acceptatie van de traditionele structuren door de grote meerderheid van de bevolking en vanwege de onwil van de politici om structurele veranderingen toe te staan. Politieke en mediale blokkades en aanvallen zijn te grote obstakels voor sociale veranderingen op grotere schaal om realistisch te zijn. Bovendien ontbreekt het de initiatiefnemers van dergelijke inspanningen vaak aan de nodige deskundigheid, professionaliteit en zelfdiscipline, zodat een groter potentieel niet zichtbaar is. Dit omvat ook het wijdverbreide onvermogen of de onwil om de oorzaken van het falen in zichzelf te zoeken.
"Eindoverwinning" op de tegenstander: zelfs individuele successen zullen het uiterst efficiënte netwerk van economische, politieke en culturele elites niet ontbinden en zullen de doelstellingen en de effectiviteit van de methoden - en dus de macht - ervan op de lange termijn niet verzwakken. Aangezien de structuur en deentale constitutie van de mensheid aanzienlijk zouden moeten veranderen om de strategische functionele elites in een netwerk wereldwijd onschadelijk te maken of op te lossen, zullen we ervan uit moeten gaan dat we in de komende decennia en mogelijk eeuwen steeds weer te maken zullen krijgen met krachtige en gevaarlijke aanvallen, waarvan het doel altijd de vernietiging van de vrijheid en de individuele zelfbeschikking is, omdat de gewenste macht over de mensen de vrijheid niet kan tolereren. Een eindoverwinning op de tegenstander is dus niet haalbaar: er kunnen wel gevechten worden gewonnen, maar de oorlog niet.

Middelen die in aanmerking komen

De geschiktheid van de hieronder genoemde middelen kan alleen worden aangetoond in de toepassing ervan. In ieder geval zijn ze niet duidelijk ongeschikt en moeten ze daarom zorgvuldiger worden overwogen.

Grondwettelijke klachten: Hoewel er geen politieke neutraliteit mag worden verwacht van het Federaal Grondwettelijk Hof vanwege de samenstelling van zijn leden door de Bondsdag en de Bundesrat - artikel 94 van de Basiswet - omdat hier degenen die gecontroleerd worden zelf hun controleurs kiezen. En ook de Duitse constitutionalisten - die uit hetzelfde door de staat gecontroleerde onderwijssysteem komen als de rechters - hebben schaamteloos gefaald ten aanzien van de massale schendingen van de grondrechten. Niettemin is er nog steeds geen definitieve opheldering over de feiten van de zaak, met name de vraag of er op dit moment sprake is van een "epidemie van nationaal belang", die - ook in dit geval natuurlijk slechts tijdelijk - de beperking van de grondrechten zou kunnen rechtvaardigen. Een beslissende slag zou in deze zaak op het hoogste juridische niveau moeten worden uitgevochten, al was het maar omdat artikel 20.4 GG alleen in het recht van verzet voorziet in het geval dat er geen andere remedie mogelijk is tegen de poging om de grondwettelijke orde op te heffen. Om een zo groot mogelijke kans op succes en journalistieke effectiviteit te bereiken, is voor een overeenkomstige vooruitgang een navenant goed gecoördineerde en professionele voorbereiding en uitvoering nodig.
Acties tegen individuele maatregelen: Acties tegen afzonderlijke onderdelen van wettelijke voorschriften kunnen succesvol zijn, met name als enerzijds de ondoeltreffendheid van de maatregelen in kwestie wordt aangetoond en hun onaanvaardbaar schadelijke karakter voor bepaalde bevolkingsgroepen aan de andere kant. Indien nodig kunnen deze acties, afhankelijk van hun bevoegdheid, worden ondernomen tot aan de hoogste federale gerechtshoven - Federaal Hof van Justitie, Federaal Administratief Hof, Federaal Arbeidsgerecht, Federaal Sociaal Hof - hoewel ook de politiek verantwoordelijk is voor hun benoeming - zie artikel 95, lid2, van de basiswet. De intrekking van individuele maatregelen - met name met betrekking tot de wet inzake vergaderingen en evenementen - zou onder bepaalde omstandigheden de juridische reikwijdte van de oppositie aanzienlijk kunnen vergroten en zou daarom van bijzonder belang zijn.
Schadeclaims: Dit krachtige instrument, dat in § 56 van de wet op de infectiebescherming is opgenomen, is nog niet voldoende bekend en is daarom nog niet uitgebreid gebruikt door de getroffenen. De schadevergoedingen, die zich hier zouden opstapelen als gevolg van de inkomstenderving van zelfstandigen, werknemers en bedrijven, zouden, als ze op een wettelijk gegarandeerde manier worden afgedwongen, een omvang bereiken die zou kunnen leiden tot sociale onrust en een politieke structuur- of zelfs staatscrisis. Hier zouden de kosten van de zogenaamde infectiebescherming met haar economische gevolgen duidelijk worden en kunnen worden vergeleken met het werkelijke of vermeende voordeel ervan, wat zou kunnen leiden tot het ter discussie stellen van de prioriteitstelling en dus tot een verandering in de basisovertuigingen van nogal wat mensen. In deze context is de aanpak van een product-aansprakelijkheidsprocedure tegen de initiatiefnemers van de PCR-test - Drosten, Wieler & Co gepresenteerd door Dr. Reiner Fuellmich van bijzonder belang, vooral omdat de actie met grote strategische en technische vaardigheid is gepland. ((Zie: corona-schadensersatzklage.de))
Informatie en educatie blijven van centraal belang, ondanks het verzet en het onvermogen van de meerderheid van de bevolking om te oordelen, aangezien mensen hun beoordeling van hun situatie meestal minder baseren op directe observatie dan op informatie die hen wordt verstrekt. Uit hun situatiebeoordeling volgt dan welke praktische maatregelen zij geschikt of noodzakelijk achten om de desbetreffende situatie het hoofd te bieden. En ook de beoordeling van de effectiviteit van de maatregelen is voornamelijk gebaseerd op informatie. Aangezien het huidige conflict vooral een informatieoorlog is, is de efficiëntie van het desbetreffende informatiesysteem - d.w.z. de presentatie en verspreiding van informatie - een doorslaggevende factor voor het succes of de mislukking.
Emotionele invloed: De tegenpartij heeft een indrukwekkend emotiemanagement geënsceneerd om haar doelen te bereiken. Hoewel een beweging die zichzelf als vrij beschouwt zich moet onthouden van emotionele manipulatie, is het toch belangrijk om het emotionele leven van de mensen te bereiken. Dit kan niet worden bereikt door een puur rationele argumentatie, zodat het een belangrijke taak is om de rationele inhoud in emotioneel aangrijpende vormen te presenteren.
Mobilisatie van belangengroepen: Veel maatschappelijke belangengroepen uit de economie, cultuur, onderwijs en dergelijke worden door de opgelegde coronamaatregelen massaal beschadigd of zelfs geruïneerd, meestal zonder dat de omvang van de schade en de nutteloosheid ervan voldoende duidelijk is voor deze mensen. Natuurlijk is ook hier het aantal mensen dat niet de waarheid kan worden onderwezen groter dan het aantal mensen dat geen andere keuze ziet dan alle andere waarden op te offeren aan de vermeende bescherming van de gezondheid en het leven. Maar het bereiken van de anders zo overtuigende mensen is een belangrijke taak om de sociale oppositie op een zo breed en krachtig mogelijk fundament te plaatsen.
Toekomstperspectieven opstellen: Een taak die verder gaat dan het beheer van de huidige situatie is om duidelijk te maken aan welke voorwaarden moet worden voldaan om toekomstige crises van dezelfde of zelfs ergere omvang te voorkomen. Het gaat er niet om vergaande toekomstplannen te bedenken die gezien de bestaande machtsstructuren en met name de grondwet van de meerderheid van de mensen in onze samenleving sowieso niet haalbaar zouden zijn. Juist hier is het gevaar van nutteloze illusies het grootst - zie hierboven. Maar een heroriëntatie van de cultuur en het onderwijs moet absoluut onmiddellijk worden ondernomen om te voorkomen dat het ontwikkelingspotentieel van de mensen zozeer wordt verwaarloosd dat een positieve ontwikkeling van onze samenleving op lange termijn niet van meet af aan onmogelijk wordt gemaakt door de huidige crisis. De huidige maatregelen zijn gericht op een dergelijke uitroeiing van de mogelijkheden voor individuele zelfvervulling - en dus op een algehele vernietiging van de cultuur.

Mogelijke doelstellingen

Realistisch zijn de doelstellingen waarvoor de nodige middelen beschikbaar zijn. Deze zouden kunnen zijn:

Uitbreiding van de oppositie: Grootte - om precies te zijn: uitbreiding - is een belangrijk kenmerk van de sociale oppositie. Ondanks de hopeloze bekrompenheid van veel mensen zijn er vermoedelijk nog aanzienlijke onbenutte mogelijkheden voor de heroriëntatie en activering van mensen uit de meest uiteenlopende belangengroepen in onze samenleving.
Het creëren van ambivalente instellingen: Voorwaarde voor het overwegen van alternatieve houdingen is dat hij twijfelt aan de juistheid van zijn huidige overtuigingen. Dit leidt tot de vraag: Hoe kunnen mensen worden bewogen naar een ambivalente houding ten opzichte van hun eigen houding, zodat ze uit de bereikte onzekerheid kunnen overgaan tot een proces van onafhankelijke reflectie? Deze - tot op zekere hoogte pedagogische - aanpak is niet bedoeld om mensen te overtuigen van de juistheid van een alternatieve zienswijze, maar om ze bewust te maken van de twijfelachtigheid van hun eigen zienswijze.
Intrekking van de maatregelen: Aangezien de door de politici opgelegde maatregelen onze samenleving en haar toekomstige ontwikkelingsperspectieven voor een zeer groot deel vernietigen, blijft het een noodzakelijk doel om de intrekking van deze maatregelen zoveel mogelijk te bereiken. Het feit dat een dergelijke doelstelling niet kan worden bereikt door alleen maar eisen te stellen, is hierboven al besproken. Hier zou dus een andere aanpak nodig zijn.
Het gebruik van het juridische toepassingsgebied is waarschijnlijk nog niet uitgeput. Een overeenkomstige mate van creativiteit zou hier nodig zijn om te bepalen hoe er binnen het huidige wettelijke kader nog effectiever kan worden opgetreden, aangezien tegenstrijdige activiteiten in strijd met de regelgeving het risico van overheidssancties, verboden en ontbinding met zich meebrengen en dus tot aanzienlijke wrijvingsverliezen kunnen leiden. Om het andersom te zeggen: Elke confrontatie met de staatsmacht moet eerst zorgvuldig worden onderzocht op zijn gevaren, risico's en neveneffecten en op zijn potentiële en mogelijke waarde.
Ontwikkeling van nieuwe structuren en vaardigheden: Het ontbreekt de huidige oppositie als geheel aan een effectieve en werkbare structuur. In plaats daarvan is het een diffuse wirwar van verschillende zinvolle, zinloze en contraproductieve initiatieven. Veel van deze initiatieven mislukken omdat ze de capaciteiten van zowel de initiatiefnemers als de mensen die ze aanspreken overbelasten. Het gaat er dus niet alleen om een doeltreffende structuur voor de oppositiebeweging te ontwikkelen; er zal ook intensief moeten worden gewerkt aan de ontwikkeling van de vaardigheden die nodig zijn om de beoogde activiteiten met succes uit te voeren. Omdat iets anders is dan "al doende leren" nauwelijks mogelijk is gezien de urgentie tot actie, moet deze opbouw capaciteiten zo bewust en geconcentreerd mogelijk worden nagestreefd. De doorslaggevende voorwaarde hiervoor is de voortdurende bereidheid tot zelfreflectie en zelfkritiek.
Opbouw van een effectief informatiesysteem: Het belangrijkste criterium voor het overweldigende succes van het Corona-beleid is de perfectie van een wereldwijd functionerend informatiesysteem. Als de huidige oorlog in de eerste plaats een informatieoorlog is, dan zal deze ook op dit niveau worden gewonnen en verloren. Naast goede benaderingen wordt dit aspect bij veel initiatieven min of meer verwaarloosd. Dit mag in geen geval zo blijven als de oppositie een kans op succes nastreeft. Een samenvoeging van de oppositiestructuur moet dus overeenkomen met een samenvoeging van de informatiestructuur.
Gecoördineerde acties: De term "gecoördineerde actie" betekent dat een uitdagende doelstelling alleen kan worden bereikt als de betrokken actoren - die van elkaar verschillen in termen van hun zeer uiteenlopende belangen, capaciteiten, mogelijkheden en activiteiten - hun verschillende acties coördineren om een "totaalconcert" te vormen. Dit vereist zowel een schema als een minstens benaderend tijdschema: het schema bevat welke acties in welke volgorde achter elkaar, parallel of overlappend, moeten worden uitgevoerd en met welke intensiteit, terwijl het tijdschema deze dramaturgie - voor zover mogelijk - in een tijdskader brengt.
Ontwikkeling van nieuwe vormen van cultuur en onderwijs: De opgelegde maatregelen tonen aan dat de staat in staat is het culturele leven en het onderwijs naar believen te belemmeren en te vernietigen. Dit is ook, maar niet alleen, te wijten aan het mens-vijandelijke karakter van ons politiek en verantwoordelijke politici. Het kan ook zijn dat de huidige culturele en educatieve structuren te gevoelig zijn voor externe beïnvloeding en sabotage. Bovenal moet worden opgemerkt dat het staatsonderwijs, dat voornamelijk gebaseerd is op volgzaamheid en gehoorzaamheid, het momenteel overheersende type mens - de autoriteitsgevoelige systeemmarionet - massaal heeft voortgebracht. Het ontwerpen van vrije onderwijskansen die onafhankelijk zijn van de machtsbelangen van de staat is daarom een van de meest urgente taken als het recht van ieder mens op de vrije ontwikkeling van zijn persoonlijkheid volgens artikel 2.1 van de Basiswet en het recht van iedere jongere om zijn of haar ontwikkeling te bevorderen en te worden opgeleid tot een zelfverantwoordelijke en sociaal competente persoonlijkheid volgens § 1, boek 8 van het Sociaal Wetboek (SGB) is om een toekomst te hebben in onze samenleving.

De hier gepubliceerde tekst is een uittreksel van een ontwerpstrategie die probeert een coherente, d.w.z. consistente, algemene strategie uit de besproken onderdelen te ontwikkelen. Een dergelijke strategie hoort echter niet thuis in het publieke domein, wil ze enige kans van slagen hebben. Bron: Widerstand im Dritten Weltkrieg

Korte ketens gaan de burger (op)voeden

rovanov — Wed, 02 Dec 2020 07:23:59 +0000

Dynamisch Perspectief is het ledenblad van de Biologisch-Dynamische-Vereniging. Zij heeft een themanummer Korte Ketens gepubliceerd. Thema-redacteur Bert van Ruitenbeek, directeur van de Stichting Demeter, leidt de lezer langs bijzondere initiatieven van boeren en consumenten. Zo heeft biodynamisch melkveehouder Bram Borst een 24/7 afhaalhuisje voor zijn loeigoeiezuivel op het erf staan waar de boerenzuivel niet aan te slepen valt. Douwe Korting, initiatiefnemer van Herenboeren, vertelt hoe burgers een voedseltransitie kunnen versnellen en ook komen er consumenten aan het woord die vertellen over het plezier dat zij beleven aan boodschappen doen bij de boer. Met Jelleke de Nooy, specialist in agro-ecologie, en Volkert Engelsman, directeur Eosta, zoomen we uit en komen we erachter dat sperzibonen uit Egypte soms nodig zijn om de lokale markt voor biodynamische voeding op gang te brengen. Kortom, een inspirerend nummer dat een kijkje geeft in de nabije toekomst van een duurzaam voedselsysteem. Het magazine kunt u hier downloaden. Veel leesplezier!

Ook ridder Joris versloeg de draak

rovanov — Tue, 10 Nov 2020 07:10:21 +0000

Dit bericht draag ik op aan Franziska. Enigen zal het opgevallen zijn dat het team van Wakkermens sinds enkele maanden gesterkt is door Franziska met de kracht van haar geschreven woord. Zij is momenteel minder actief omdat ze bevangen is door het zogenaamde MOPTOS. (Mopping with the tap open syndrome) Voor diegenen die in de alternatieve media ploeteren, is het Dweilen met de kraan open syndroom een niet onbekend en regelmatig terugkerend fenomeen. Op onverwachte momenten wordt je plotseling toch weer op de verkeerde voet gezet. Met een enigszins ervaren kritisch oog, tenminste dat denk je van jezelf, neem je de gebeurtenissen in de wereld waar, je ziet de manipulatie door beleidsmakers en verbaasd je er al helemaal niet meer over dat de heersende media de propaganda meedogenloos bij de burgers door de strot drukken. Je bent op veel dus voorbereid zo te zeggen. Toch gebeurt het steeds weer dat je denkt: Dit kan toch niet waar zijn!! Hoe halen ze het in hun hoofd? Nog een grotere teleurstelling is het om dan ook weer vast te stellen dat het overgrote deel van de bevolking als schapen hun herder trouw blijven, ook wanneer men ziet dat deze de kudde in het ravijn stort. Om moedeloos van te worden (soms).

[aiovg_video id=54827]

In de huidige tijd waar de C-hysterie wordt opgeblazen, is er genoeg aanleiding om steeds weer in een valkuil te trappen, een inzinking te beleven en overrompelt te worden door een gevoel van eenzaamheid. Je staat alleen met de vele dingen die je de wereld buiten zou willen meedelen, veel hiervan wordt niet gehoord of niet begrepen. Eenzaamheid.

Eenzaamheid

Social distancing, het gevleugelde woord lijkt een appel te doen aan onze sociale inzet voor de ander. Niets is minder waar. We worden momenteel door het regime gedwongen ons sociaal te distantiëren van elkaar (wat er werkelijk gebeurt wordt duidelijker in het Nederlands). Een wettelijk opgelegde splijting dus. Nu ligt een sociale splijting wel in lijn met onze individuele ontwikkeling, maar in de vorm zoals deze ons nu opgedrongen wordt, komt zij te vroeg. We zijn nog niet zo ver en het zal op deze manier eerder tot een sociale woestenij gaan leiden. De zgn. 2e C-golf is nog maar een klein dingetje vergeleken met wat nog gaat komen. Het lijkt er op dat de terreurkraan weer wordt open gedraaid, we verwachten in het nieuwe kalenderjaar Covid 21 (of onder welke naam dan ook) en er wordt flink gas gegeven met de digitalisering van de mens (Agenda 2030). De splijting wordt nu definitief voltrokken tussen de gelovigen (de volgzamen) en de ketters, diegenen die zelf tot een eigen inzicht willen komen. Het culturele leven droogt op, de broodnodige geestelijke voeding wordt de mens onthouden. Het is de frontale aanval op wat we hier het geestesleven noemen. Wat over blijft, is dan het juridische en het economische. Ook het gebrek aan geestelijke ontmoeting lijdt tot eenzaamheid.

Michaël en de Draak

Op Vrijescholen wordt elk jaar eind september het Michaëlsfeest gevierd waarbij de aartsengel Michaël de draak verslaat. Ook wanneer je niet heel bijbelvast bent of het met engelen niet zo hebt, kun je hieruit wel het beeld destilleren wat hiermee aangereikt wordt. Het goede overwint hier het kwade. Nu kan je denken: Ja nogal wiedes, Michaël was een engel, natuurlijk overwint hij de draak. Zo eenvoudig is dit niet. Wanneer de kinderen iets ouder worden moet, middels een oud middeleeuwse legende, ridder Joris eraan te pas komen. Deze dappere en moedige ridder, dus precies zoals wij ook van vlees en bloed zijn, verslaat helemaal alleen! de monsterlijke draak. (je zou ook kunnen zeggen in eenzaamheid) Dat is nogal wat, maar mag ik even vragen wat dit op Wakkermens te zoeken heeft? Kinderen leven in de beelden die hen aangereikt worden, zij zoeken naar (voor)beelden. De boodschap die hier gebracht wordt, is dat het kwaad overwonnen kán worden. Dit is geen vanzelfsprekendheid want ridder Joris laat daarbij nog zien dat moed en dapperheid noodzakelijk zijn. Maar ja, je moet het wel doen, in je uppie dus doen (eenzaam). Als volwassene kan je de engel en de draak natuurlijk vertalen in het goede en het kwade. Goed en kwaad betekent hier: al datgene wat de mens(heid) verder brengt en al datgene wat de mens(heid) misleidt en afhoudt van een vrije ontwikkeling naar inzicht. Als volwassenen kan je ook inzien dat de draak niet alleen in de buitenwereld leeft, maar dat er ook in ieder mens wel een draakje (of meerdere grote) leeft. De legende doet dus ook een oproep om deze innerlijke draken te overwinnen. Voordat je dus rond toetert dat je de draak gaat verslaan, is het dus uiterst zinvol dit eerst met je innerlijke draken te oefenen.

Individualisatie

Als mens hebben we de behoefte om ons te ontwikkelen, om innerlijk in beweging te blijven en ons steeds beter te kwalificeren: om morgen iets te doen wat vandaag nog niet lukte. Deze behoefte lijdt tot een steeds sterker wordende individualisatie. Deze individualisatie gaat wederom gepaard met het (deels) uitleven van ons egoïsme. Oude sociale verbanden zullen zich hierdoor opheffen. Er zullen steeds minder verbindingen overblijven die voortkomen uit familie structuren, volk, stam, etniciteit of religie. Ook hier zal een vorm van vereenzaming plaats moeten vinden. Waarom is dat goed? Omdat we naar vrijheid streven en dit doel alleen bereikt kan worden wanneer ook de oude, van buitenaf opgelegde saamhorigheidsstructuren zich opheffen. De individualisatie vraagt om bewuste keuzes en daden. In vrijheid de verbinding met de ander zoeken, een gewild interesse ontwikkelen in- en de verbinding aangaan met de andere mens. Hier kunnen we ons innerlijke draakje “egoïsme” te lijf gaan, hierin schuilt een element van het nieuwe ideaal.

Naar een nieuw ideaal.

Streven naar een nieuw ideaal kan ons de kracht geven die nodig is om de draak te verslaan. Welkom in de post corona tijd. Dit zullen heel individuele processen gaan worden en we zullen nieuwe vormen van "samen" moeten ontdekken en ontwikkelen. Er zullen groepjes, gemeenschapjes ed. ontstaan waar het individu zich verder aan kan voeden en aan kan ontwikkelen. Idealiter zullen deze kleine groepjes netwerken gaan vormen. Zoals de geschiedenis ons leert, ontstaan door het innerlijke streven naar zelfstandigheid en vrijheid, in elke dictatuur vormen van verzet, vormen van “ondergrondse bewegingen”. Ook, en dat is zeer belangrijk, is het nu de tijd waarbij de kans bestaat dat bij medeburgers het "kwartje" gaat vallen. Want wat er nu in de wereld gebeurt, is niet nieuw. Het bewust verwarren, misleiden en angst makerij wordt al lang gepraktiseerd. Dit zijn reële kansen en daarvoor willen we ons met Wakkermens blijven inzetten. We hopen hiermee een bijdrage te leveren aan de mogelijkheid dat iemand zijn kwartje vindt. De kwantiteit is hierbij volledig ondergeschikt. De geluksvogel die ontwakend zijn kwartje vindt, zal binnen de gespleten samenleving zich van de volgzamen afwenden (dit is een doodlopende ontwikkelingsweg) en zal zich samendoen met de mensen die zich zelfstandig verder willen ontwikkelen, die op zoek zijn naar een eigen inzicht. Hier vindt dus een eenrichtingsverkeer plaats van volgzamen naar zelfstandigen, van ontwikkelingsstagnatie naar ontwikkelingspotentie. Dit is zeer bemoedigend.

“Doe normaal” – werk samen

rovanov — Thu, 01 Oct 2020 07:00:15 +0000

Dit bericht verscheen in de nieuwsbrief van Driegonaal

Al bewieroken gelovigen van de vrije markt-economie concurrentie als heilig principe, samenwerking is de substantie van de economie. Kijk maar eens naar de wereldwijd uitgesponnen arbeidsdeling, die bewerkt dat alles dat we consumeren vrucht is van een doordachte economische samenwerking. Niet concurrentie, maar samenwerking is het leidende principe in alle economische activiteit. Deze werkelijkheid wordt aan het oog onttrokken doordat ondernemingen naar maximale winst streven. Dat kan niet anders dan door leveranciers en werknemers zo weinig mogelijk te betalen, klanten of opdrachtgevers zo veel mogelijk te laten betalen – en het milieu tot kind van de rekening te maken. [caption id="attachment_55129" align="alignright" width="350"] © John Gundlach[/caption] Zeker van een afstand gezien, met een objectieve blik, is een op maximale winst gerichte onderneming in de economie een wonderlijke verschijning: als deel van een economisch proces, schakel in een samenwerkend geheel, is dit deel gericht op eigenbelang - en doet daarmee iets wat in strijd is met het geheel waarmee het verbonden is en dat het geheel, maar ook het eigen voortbestaan ondergraaft. In biologische termen: cellen die zich tegen het eigen organisme keren. Hoewel samenwerking in de moderne economie dus leidend is, is in ons bewustzijn ‘concurrentie’ in de economie niet alleen gewoon, maar ook onontbeerlijk. Veel mensen kunnen zich een economie zonder concurrentie niet voorstellen. Het aantal ‘cellen’ dat zich tegen het economisch organisme, waarvan zij onlosmakelijk deel zijn, heeft gekeerd is dan ook hoog. Een bewustzijn voor samenwerking als leidend principe in alle economische activiteit is nodig - en zal tot de stappen leiden die mogelijk en nodig zijn. Dat bewustzijn heeft eigenlijk alles te maken met gezond verstand. We kennen allemaal de verhalen over grote infrastructurele werken die worden aanbesteed en vervolgens in tijd en kosten alle ramingen overschrijden. De aanleg van snelwegen, grote bouwprojecten, tunnels en spoorwegen, vertoonde vaak grote overeenkomsten met de gang van zaken bij de ‘Zuidasdok’, een gecompliceerd project in Amsterdam dat onder meer de omlegging en aanbouw van snelweg, spoorweg en metro omvat. Het project liep al jaren, zou volgens de aanbesteding één miljard euro kosten en ligt nu stil omdat de aannemerscombinatie de risico’s niet kan en wil dragen. Interessant: ondertussen loopt er in Zwolle een groot project om de dijken te versterken. Daar werkt de opdrachtgever, het waterschap, samen met twee aannemers op basis van een open boekhouding. De drie partijen stellen gezamenlijk vast wat er precies moet gebeuren, plannen samen en berekenen gezamenlijk de prijs van dit alles. De aannemers ontvangen op die prijs een opslag van 14%, dat is hun winst en hun reservering voor eventuele onvoorziene risico’s. Het gaat hier om een project met een prijskaartje van ca 125 miljoen euro - dus niet om een studeerkamer-experimentje. Tot dusver verloopt de samenwerking naar tevredenheid. De openheid leidt tot betere samenwerking. Door al samen te werken in de fase waarin de specificaties van de werkzaamheden worden bepaald, wordt al direct bespaard en worden risico’s verminderd.

Als je er samen naar kijkt, blijkt dat het een stuk makkelijker en goedkoper kan.

En is de beperkte winst wel voldoende voor de aannemer?

We willen gewoon goed werk afleveren, binnen de prijs en binnen de tijd.

En dáárvoor is een redelijke winst goed genoeg en een flinke winst overbodig. Flinke winsten in de economie zijn sowieso niet nodig; ze vloeien ook altijd weg uit de economie, naar de eigenaren.

Het motto van dit project is eigenlijk: doe normaal, over en weer.

En zo is het ook. Hoe zou het zijn als in de economie alle tijd, kunde en inspanning die nú wordt besteed aan het te slim af zijn van de concurrentie, zou worden besteed aan het verbeteren van de samenwerking? (citaten uit: NRC, 24/1/2020) John Hogervorst

Dit bericht verscheen in de nieuwsbrief van Driegonaal

Wanneer JIJ jezelf niet verandert, doet een ANDER het voor je

rovanov — Sat, 26 Sep 2020 06:30:06 +0000

Het is geen nieuw verschijnsel dat onze staatsmannen zaken voor ons beslissen die zij “goed” voor ons vinden. Zij treffen maatregelen en nemen beslissingen voor ons, onafhankelijk of zij zelf ook hiervan betroffen zijn. Als onwetende, onmondige en infantiele burger, mogen we hierover zeer dankbaar zijn. Inmiddels hebben we, uit apathische gemakzucht, het grootste vertrouwen in de goedheid en alwetendheid van onze staatsmannen ontwikkelt. We accepteren deze praktijk, vanuit een intensief aangeleerde, luie onmondigheid.

Een onmondige burger

Het bevorderen van deze onmondigheid, het inspelen op ons trekje van gemakzucht onszelf te onttrekken aan verantwoordelijkheid, kent vele gezichten. Agenda 21 is een aardig groot dingetje waarmee onze wereldleiders ons gaan vertellen wat goed voor ons is, maar exemplarisch hier ook een klein voorbeeldje van Foodwatch, een organisatie die zich toelegt op de “veiligheid” van ons voedsel. Met dit soort dingen, worden we dagelijks geconfronteerd en is dan ook zeer werkzaam om ons in te prenten hoe onnozel en onmondig we toch zijn en op alle levensgebieden een “overheid” nodig hebben die over ons waakt. Er zijn nog honderden andere belangenorganisaties die allemaal alleen het beste met de burger voor hebben. Zij komen op voor de (alweer onmondige) burger en eisen dit of eisen dat van de staat. De staat moet ingrijpen, moet de burger “beschermen” door wetten, regels, boetes enz. enz. te eisen. Als onzelfstandig collectief, zijn we maar al te gretig bereidt acties zoals de Suikertaks van Foodwatch toe te juichen. [caption id="attachment_55111" align="alignright" width="350"] Afbeelding: Ruben Oppenheimer[/caption] Foodwatch eist hier een Suikertaks omdat suiker ongezond is voor mensen. Dat kan best wel zijn maar waarom laten we mensen niet de eigen verantwoordelijkheid? Men kan eisen dat tenminste alle ingrediënten op de verpakking moeten worden vermeld. Men kan mensen voorlichten over de werking van bepaalde stofjes. Maar volksopvoeding, kleineren, bevoogden? Een moeder gaf haar kind voor de TV vooral veel paprika chips te eten. Ze had gelezen dat paprika gezond was. Tja, zulke ouders zijn er ook en gaan zeer creatief met informatie om. Hier ligt dus duidelijk een opgave om helderheid te creëren.

Wie betaald, bepaald

Iedereen weet toch dat wanneer ik zelf besluit, ik dus, en dan ook wij zelf besluiten, wij dus, om morgen geen plofkip meer te kopen, deze overmorgen niet meer geproduceerd word? Probleem opgelost. Waarom zeuren er dan zoveel mensen nog over de plofkip? Waarom wijzen we met ons vingertje op een producent terwijl deze alleen dat produceert wat we blijkbaar willen. Waarom is ons hoofd in een geheel ander universum dan onze handen en handelen we niet uit ons eigen geweten? Wie betaald, bepaald. Nog een aardig voorbeeldje van “wel weten maar liever vergeten” kwamen we tegen op De Correspondent. Hoeveel verder laten we deze volksopvoeding gaan, totdat eigen verantwoordelijkheid onbekend gebied voor ons is geworden?

Staat: terug in je hok! Mens: neem zelf je verantwoording

Uit gemakzucht laten we maar al te graag onze zaakjes door anderen oplossen. Zo laten wij het zelf toe – of sterker nog – wij roepen erom dat de staat zaakjes voor ons regelt. Links en rechts in het politieke spectrum horen we de roep naar sterk leiderschap of collectieve eenheid. Beide bewegingen leveren de individuele soevereiniteit in en we vinden de motivatie van ons handelen buiten onszelf. Op Wakkermens zijn vele artikelen te vinden (bijvoorbeeld hier) die een frisse, andere kijk op de samenleving mogelijk zou kunnen maken. Maar daar moet je dan wel zelf mee aan de slag gaan. Waar verlangen we, terecht, naar vrijheid? Waar eisen we het gelijkheidsprincipe? En waar appelleren we aan een zinvolle samenwerking? Onze samenleving is verworden tot een onoverzichtelijke kluwen (het oude normaal!). Een eenheidsbrij die ons de vrijheid neemt, die de ongelijkheid bevordert en een samen – werking onderbindt. Het kost veel energie deze kluwen te ont-kluwen en dit moet eerst in ons eigen denken plaats vinden. We moeten gaan inzien dat we binnen de samenleving niet alles meer over een kam kunnen scheren.

Sociale ontwrichting

Sinds het Corona-incident wordt zelfs de sociale afstand onder dreiging van boetes verplicht! Dit soort absurde ontwikkelingen moeten in grotere samenhangen geplaatst worden. Zo vindt er sinds ca. 10 jaar, door o.a. digitale media, een ongelooflijke individuele vereenzaming plaats. Nee, dit is geen complottheorie, ik schets hier alleen wat voor iedereen waarneembaar is. Toeval? Wellicht. De uitkomst is definitief destructief voor het samen–leven. Laten we zoeken naar een nieuw ideaal. Wanneer we dit niet zelf oppakken, zullen andere dat voor ons doen en zal er een nieuw normaal ontstaan (normaal betekend genormeerd), wat niet het ideaal voor mens en samenleving zal zijn.

Het schrikbeeld van de elites: Een mondige burger

rovanov — Fri, 18 Sep 2020 06:30:27 +0000

[caption id="attachment_54980" align="alignright" width="350"] Een aan de tijd aangepaste versie van
Big Brother (1984)[/caption] De meeste artikelen die men in de vrije media vindt over het Corona gebeuren, gaan onvermoeid door met het publiceren van argumenten tegen de stroom in. Ik ben daar zeer dankbaar voor. Het is dapper en zeker zinvol en zal voor een nog onbepaald, lange tijd nodig blijven. Iedereen die denkt het “beter” te weten m.b.t. Corona dan wat ons in de overheersende media voorgespiegeld wordt, zal bemerken dat in de gesprekken of discussies die hij of zij voert met vrienden of bekenden, de argumenten een steeds geringere rol spelen. Logisch, want men kent inmiddels wel zo’n beetje alle (tegen)argumenten en men is hierbij al gepositioneerd. Het gaat niet meer om feiten, het gaat om vermeende zekerheid, veiligheid en in deze onzekere tijd (ons sociale leven staat op z’n kop!), om een houvast – het geloof. Ik pretendeer hiermee niet, dat ik hier zelf vrij van ben. We willen op Wakkermens een zoektocht beginnen. Kunnen we het Corona-gebeuren beter begrijpen wanneer we dit in een groter perspectief plaatsen? Past het Corona debacle in een bepaalde lijn in de wereldontwikkeling? Voor de vrije media lezer zal duidelijk zijn dat niet een virusje het probleem is, maar de ontwikkeling die het vermeende gevaar tot gevolg heeft. Vele vragen, vragen om opheldering. We gooien hier een paar balletjes op:

Is het wel zo slim om onze gezondheid toe te vertrouwen aan commerciële bedrijven die het maken van winst als eerste doelstelling hebben? (Nee:-)) Waarom hebben we onze gezondheidszorg dan zo ingericht?
Hoe zijn we inmiddels naar onze gezondheid gaan kijken? Is gezondheid alleen de afwezigheid van ziektesymptomen? (Dat is tenminste de boodschap van de industrie, via reclame en “wetenschappelijke” publicaties.)
Is er een argument om aan te nemen dat onze staatsmannen het beste met ons voor hebben? (Terwijl de ervaring uit een lange geschiedenis ons het tegendeel leert. Zie voordracht hier onder.)
Waarom nemen we onze individuele verantwoordelijkheid niet op maar schuiven bij elk ditje en datje de staat de verantwoording toe om zaken op te lossen, cq. te regelen.

De angst van de Machtselite voor het Volk

Tegenwoordig aanbidt men de eenheidsstaat als een afgod. Het verafgoden van de staat is een wijdverbreide, schadelijke vorm van bijgeloof: zowel burgers als politici gaan ervan uit dat de staat competent is om zichzelf competent te verklaren op alle terreinen en in alle aangelegenheden van de samenleving. Dit bijgeloof in de almacht van de staat (dat in feite ook in het woord ‘overheid’ al onverbloemd tot uitdrukking komt) werkt funest en blokkeert de ontwikkeling naar een gezonde samenleving. Hieronder plaatsen we een voordracht van Rainer Mausfeld, professor voor algemene psychologie aan de universiteit Kiel. Zijn focus richt zich op de waarnemingspsychologie en de cognitieve wetenschap. Enkele jaren geleden publiceerde hij de bestseller: Het zwijgen der lammeren. Om überhaupt tot een mondige burger te kunnen komen, moet men er een gevoel voor krijgen hoe de manipulatie en de indoctrinatie werkt. Voor diegene die het ernst neemt met zijn eigen mondigheid is dit een “plicht” voordracht. Helder, veeleisend en leerzaam.

[aiovg_video id=54090]

Onze tijd is geteld (onze aandacht beperkt, onze kracht begrensd…)

rovanov — Tue, 01 Sep 2020 22:04:58 +0000

Dit bericht verscheen in de nieuwsbrief van Driegonaal

Eerder* schreef ik dat de coronacrisis een apocalyptisch karakter heeft, waarmee ik wilde zeggen dat allerlei aspecten van het maatschappelijk leven als gevolg van de coronacrisis ‘onthuld’ zijn. Zij liggen bloot aan de oppervlakte, zichtbaar voor iedereen die wil zien. - Wat is er dan onthuld? Een kleine opsomming (die niet compleet wil zijn):

de publieke opinie laat zich betrekkelijk makkelijk manipuleren
angst is daarbij een krachtig middel
als het erop aankomt zijn de gevestigde media weinig kritisch en bedenkelijk eenstemmig
bestaande democratische rechten zijn minder vanzelfsprekend dan gedacht
de economie is een wereldwijd weefwerk dat op wederkerige afhankelijkheid berust
kunst en cultuur worden als bijkomstige franje beschouwd en behandeld.

[caption id="attachment_44584" align="alignright" width="298"] Hier aanmelden voor de Driegonaal nieuwsbrief[/caption] Secondair, in een andere laag, is nog iets anders onthuld, namelijk dat de bestaande ordening niet wezenlijk wordt aangetast door de gevolgen van de coronacrisis. Want wat er door de crisis ook veranderen zal: het zullen geen veranderingen zijn die het bestaande wezenlijk omvormen of ruimte maken voor iets nieuws. Het bestaande, dat is de maatschappelijke ordening die leidt tot een bedreiging van de leefbaarheid van de aarde; tot een perverse kloof in de verdeling van welvaart; tot een dramatische aanval op individuele rechten en vrijheden (door ideologische en/of economische belangen die met behulp van moderne technologie geldend worden gemaakt). Het bestaande is verworden tot een kerker waarin de menselijkheid verkommert. De bestaande ordening vormde ook de voedingsbodem voor de huidige coronacrisis die - wanneer de tekenen ons niet bedriegen - het bestaande juist in zijn negatieve aspecten bestendigt en versterkt. Onze tijd is geteld, onze aandacht beperkt en onze kracht begrensd. Dat kan alleen maar betekenen dat wij voorbijgaan aan onze individuele voor- of afkeur, aan wat ons genoegen schenkt of pijn doet, aan wat ons frustreert of fascineert. Dwars door dit alles heen moeten wij de sociale werkelijkheid onbevangen onder ogen zien - zien hoe het is en waar het naar toe gaat. Als bestendiger van de bestaande sociale ordening is de coronacrisis tegelijkertijd ook de ‘heraut van de sociale driegeleding’. Die bestaande ordening is een doodlopende weg in het land van onvrijheid, ongelijkheid en strijd van allen tegen allen. De sociale driegeleding is de enige begaanbare weg die ons nog uit dit ‘land’ kan voeren. [caption id="attachment_53486" align="alignright" width="197"] Hier verkrijgbaar[/caption] Ondertussen drijft de coronacrisis steeds meer mensen uiteen, op allerlei manieren. Door mondkapjes en de ‘anderhalve meter’. Doordat mensen afzien van sociale contacten. Door thuiswerken en onderwijs op afstand. Of door verschillen in visie op het virus, zijn gevolgen en de wenselijke aanpak. - Het sociale leven is waar mensen samen werken, samen leven, met elkaar in gesprek zijn, gezamenlijke ervaringen opdoen en delen, elkaar beschermen of behoeden; hoe ontoereikend of armoedig dat alles er soms ook uit moge zien… Het is het gebied waarin, ik zeg het op twee manieren, de diepst menselijke impulsen, het werken van Christus, hun weg zoeken - en dit veld wordt door de koude doodskrachten die in de bestaande sociale ordening overheersend zijn, belaagd. ‘Wij’ (een vervelend woord dat ik niet graag gebruik, maar hier bedoel ik ermee: ‘wij’, degenen die grote vragen hebben bij de gevolgen van de coronacrisis) kunnen ons niet meer de luxe permitteren om van de ene verontwaardiging in de andere te vallen (over politici, ‘de media’, de aanpak van corona, …) en ons bezig te houden met ditjes en datjes. Want wij vertonen grote gelijkenis met een gezelschap dat al moord en brand schreeuwend het ravijn in loopt. - Zo houden wij onszelf en elkaar af van waar het nu om gaat. Dat is het in onszelf opnemen van de oergedachten van de sociale driegeleding. In de wetenschap dat wanneer wij die oergedachten innerlijk voldoende verteerd hebben, ons praktische leven ‘als vanzelf’ in het teken van de driegeleding komt te staan. Dit is de meest vruchtbare activiteit die ons nu te doen staat. (John Hogervorst) *Zie: Gedachten, kansen en perspectieven in tijden van corona, John Hogervorst.

Corona is verdwenen, terreur regime blijft

rovanov — Fri, 28 Aug 2020 11:28:44 +0000

[caption id="attachment_54702" align="aligncenter" width="799"] The Great Dictator (1940) - Charlie Chaplin[/caption] Voor de meeste burgers die zich ook via alternatieve media informeren zal het duidelijk zijn dat de Corona dreiging niet het grote killer-virus is en ook nooit is geweest. Of beleidsmakers zich hierbij hebben vergist of dat een geheel andere agenda wordt uitgerold, laten we op deze plek even in het midden. Feit blijft: Corona verdwijnt, terreur regime blijft. Voor de geïnformeerde burger zal het duidelijk zijn dat de opgelegde maatregelen buiten alle proporties zijn t.a.v. de dreiging die ons wordt voorgespiegeld. Weten de beleidsmakers dit dan ook? Waarschijnlijk wel. De motivatie achter de verwoestende maatregelen kan dus niet bij de “Corona dreiging” gezocht worden en moet dan ook elders te vinden zijn. Feit blijft ook: dat een groot deel van de bevolking nog steeds beïnvloed wordt door angst. Dit is vooral voor deze mensen zelf zeer vervelend en zo blijft een groot deel van de bevolking een geliefd en kwetsbaar prooi voor de overheersende media.

Herhalingen

Deze heersende media blijven herhalen, herhalen en herhalen. Zij presenteren telkens weer dezelfde pap met een ander kleurtje, smaakje of in een andere context. De angst onder de bevolking wordt hierdoor gevoed en in stand gehouden. Hierdoor voelen wij ons bij Wakkermens geroepen ook, en steeds weer een tegengeluid te laten klinken. Wij zullen noodgedwongen dus ook blijven herhalen, herhalen en herhalen. Inmiddels zijn rondom het C-griepje de meest relevante zaken wel bekend en het is nu aan ieder individu, om zelf de balans op te maken. Een zeer inspirerend bericht hiervoor vindt u hier. En zo, spelen de argumenten in het gesprek geen rol meer.

Vooruit

Op Wakkermens willen we ons weer concentreren op berichten die het wellicht mogelijk maken om tot meer inzicht over de wereld en onze samenleving te komen. De afgelopen Coronacrisis nog vers in het geheugen en de gevolgen waar we dagelijks mee geconfronteerd worden, kunnen we als aanleiding hiervoor nemen.

Hoe heeft dit “oude normaal” het mogelijk kunnen maken dat we bedwelmt werden door een Coronacrisis en wakker werden in een dictatuur?
Hoe normaal was dit “oude normaal” in werkelijkheid?
Welk deel van de huidige ontwikkeling is een gevolg van ons eigen (niet) handelen?
Kunnen we een weg bouwen van het oude normaal naar een nieuw ideaal?

Dit zijn vragen die ieder van ons zou moeten stellen. Ons zelf (wederom) achteroverleunend als passieve slachtoffers te betreuren is niet het antwoord waar de samenleving mee geholpen wordt. Want laat het wel duidelijk zijn dat vrijheid, verantwoording voorop stelt.

Corona en samenleving

rovanov — Tue, 25 Aug 2020 22:02:34 +0000

door Luuk Humblet

[caption id="attachment_54663" align="alignright" width="220"] Luuk Humblet, medeoprichter van de Vereniging voor associatieve economie[/caption] Als niet-medicus ben ik nog minder dan Peter Selg bevoegd om een oordeel te vellen over de medische aspecten van de stelling die door prof. Sukharid Bhakdi, dr. Wolfgang Wodarg en inmiddels talloos veel andere mensen over de hele wereld wordt verdedigd. Samengevat luidt deze stelling: het virus Covid-19 dat zowat de hele wereld in de greep lijkt te hebben, is lang niet zo gevaarlijk als het ons in de gangbare mediakanalen wordt voorgesteld. Deze visie is inmiddels echter in de afgelopen drie maanden door duizenden artsen, wetenschappers, journalisten en anderen op basis van degelijk onderzoek naar de feiten bijzonder goed onderbouwd. Dat maakt het steeds plausibeler dat veel door regeringen genomen maatregelen zoals ‘lockdown’ en ‘social distancing’ niet alleen nutteloos en absurd zijn maar zelfs schadelijk, niet alleen in indirecte maar ook in directe zin. Op dit moment waarop de meeste van die maatregelen al verregaand zijn versoepeld of opgeheven, kunnen we in ieder geval met een redelijke mate aan objectiviteit de volgende vaststellingen doen.

Er is in de officiële berichtgeving omtrent het coronavirus enorm veel aandacht besteed aan getallen: zoveel mensen zijn door het virus Covid-19 besmet, zoveel zijn er ziek door geworden, zoveel zijn eraan overleden. Het gepubliceerde cijfermateriaal blijkt echter op heel wat punten twijfelachtig en in verschillende landen anders te zijn samengesteld. Zelfs als we ervan uitgaan dat er geen of weinig getroffen mensen ten onrechte zijn meegeteld, komen we tot de conclusie dat bijvoorbeeld in de ‘zwaarst getroffen’ Verenigde Staten het sterftecijfer nog geen half promille van de bevolking uitmaakt. In veel Europese landen is dat vergelijkbaar. Het aantal overleden patiënten is daarmee in dezelfde orde als dat bij de griepepidemie van twee jaar geleden.
De economische, sociale, geestelijke en zelfs de medische schade, door de opgelegde corona- maatregelen veroorzaakt, overtreft in veelvoud de narigheid die het virus zelf ooit zou kunnen bewerkstelligen((Regeringen zullen beweren dat dit komt door de maatregelen die zijn genomen om verspreiding van het coronavirus tegen te houden. Voor de opvatting dat het zonder die maatregelen catastrofaal uit de hand zou zijn gelopen, vormt de situatie in Zweden (zonder lockdown) het levende tegenbewijs.)). Het grotendeels lamleggen van de samenleving, het sluiten van horecabedrijven, winkels, scholen, kerken en allerhande cultuurevenementen, de ernstige beperking van de bewegings- vrijheid, de noodgedwongen isolatie, de verwaarlozing van bejaarden, het uitstellen van medische behandelingen… dat alles heeft ontelbare mensen in grote problemen gebracht. In veel gevallen is de schade onomkeerbaar of onherstelbaar.
Kennelijk nemen veel mensen zonder meer aan dat de draagwijdte van het ‘coronagevaar’ zoals die in de officiële mediakanalen is verspreid, correct is ingeschat en dat de maatregelen die de overheden hebben opgelegd: ‘lockdown’, ‘social distancing’, verplicht mondkapjes dragen enz. juist, noodzakelijk en geoorloofd zijn. Ze volgen die dan ook overwegend nauwgezet op en vinden het kennelijk niet nodig om zelf na te gaan denken, op zoek te gaan naar ruimere informatie, zich een eigen oordeel te vormen over de situatie en een eigen standpunt te bepalen.
De overheden van hun kant, daarin gesteund (of gestuurd) door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stellen de zaken zo voor dat de door hen gerepresenteerde versie van de feiten de enige juiste is. Ze schuwen niet om mensen die er een andere visie op nahouden, zelfs als het om gerenommeerde wetenschappers gaat, als onbetrouwbaar of zelfs verdacht te brandmerken, hun opvattingen als ongeloofwaardig of zelfs gevaarlijk te bestempelen, hen uit de officiële mediakanalen te weren.

Mais à part ça, Madame la Marquise, tout va très bien! Paul Misraki

Want we hebben toch het virus onder controle! Hoewel het nog veel te vroeg is om ons een beeld te kunnen vormen van de daadwerkelijk aangerichte schade (voor zover die overigens ooit werkelijk te overzien, laat staan te kwantificeren zal zijn), ziet het ernaar uit dat zowat overal ter wereld regeringen, ongetwijfeld met de beste bedoelingen, een sociale ramp van ongekende omvang hebben veroorzaakt. Ze hebben blijkbaar om welke reden dan ook niet (tijdig) in de gaten gehad dat de remedie die zij voorstonden en aan de bevolkingen hebben opgedrongen, veel erger was dan de kwaal. De ‘coronacrisis’ zoals ze meestal wordt genoemd, wordt door veel mensen gezien als een uniek moment in de wereldgeschiedenis. Zulke verregaande, diep ingrijpende sociale maatregelen, nagenoeg wereldwijd, naar aanleiding van het optreden van een epidemische ziekte hebben we immers nooit eerder meegemaakt. Toch is die uniciteit eigenlijk maar schijn, zolang je namelijk aan de oppervlakte van de fenomenen blijft. Als je dieper kijkt, kom je tot een andere conclusie. Er is nu iets aan het daglicht gekomen dat ons al lang achtervolgt of begeleidt, maar versluierd of ‘gemaskeerd’ en daardoor grotendeels onopgemerkt. Je zou cryptisch kunnen stellen dat nu de burgers gemaskerd worden, de staten hun maskers hebben afgeworpen. Al sinds tientallen jaren kennen we het fenomeen, in sommige landen wat sterker uitgesproken dan in andere, dat overheden éénzijdig en in principe onbeperkt wetten en regels aan de bevolking opleggen. Dat gebeurt niet alleen in toenemende mate; het leidt ook tot steeds meer maatschappelijke problemen. Overheidsmaatregelen blijken namelijk vaak meer chaos op te leveren dan daadwerkelijk problemen op te lossen. Dat komt niet alleen door de wildgroei aan regels die er gekomen is, maar vooral omdat deze regels vaak niet doordacht zijn, op onjuiste inzichten berusten, in de praktijk niet of slecht functioneren, verwoestende uitwerkingen hebben. Bovendien maken veel overheidsmaatregelen, doordat ze niet doelgericht maar middelgericht zijn, het werken aan echte oplossingen moeilijk zo niet onmogelijk. Voor dit gevaar heeft Rudolf Steiner al honderd jaar geleden herhaaldelijk ernstig gewaarschuwd. Ik citeer één van zijn uitspraken: “Tegenwoordig aanbidt men de eenheidsstaat als een afgod […]; de grootste sociale impulsen: gelijkheid, vrijheid, broederschap [… konden] niet verwerkelijkt worden omdat men ze alleen gezien heeft onder de hypnose van de eenheidsstaat.”((Voordracht Steiner gehouden in Ulm op 26-05-1919, uit de bundel ‘Gedankenfreiheit und soziale Kräfte’ (GA333).)) Het verafgoden van de staat – het woord ‘afgod’ geeft dat al aan – is een wijdverbreide, schadelijke vorm van bijgeloof: zowel burgers als politici gaan ervan uit dat de staat competent is om zichzelf competent te verklaren op alle terreinen en in alle aangelegenheden van de samenleving. Dit bijgeloof in de almacht van de staat (dat in feite ook in het woord ‘overheid’ al onverbloemd tot uitdrukking komt) werkt funest in beide richtingen. Enerzijds staan politici, ook als ze de beste bedoelingen hebben, voor een onmogelijke taak omdat het samenleven van mensen niet maakbaar is. Anderzijds leren burgers niet zelf creatief met hun problemen om te gaan omdat de samenleving als oefenterrein hun is afgepakt. Deze vicieuze cirkel maakt dat onze maatschappij langzamerhand en ongewild steeds meer trekken van een concentratiekamp gaat vertonen.((Steiner was overigens beslist niet de eerste die dit gevaar onderkende. Al zo’n honderd jaar eerder kwam de Franse filosoof en staatsman Alexis de Tocqueville amper een paar decennia nadat de grote Revolutie in zijn land de democratie in het leven had geroepen, tot de conclusie dat deze ‘democratie’ onvermijdelijk steeds weer zal afglijden tot ‘tirannie’, dat wil zeggen een maatschappijstructuur waarin een kleine groep mensen éénzijdig en onbeperkt dwingende regels kan opleggen aan alle anderen. Tien jaar geleden toonde Albert Jan Kruiter in zijn boek ‘Mild Despotisme’ aan de hand van voorbeelden uit de (vooral zorg)praktijk aan dat deze inzichten ook in de hedendaagse samenleving nog steeds worden bevestigd en dat in de verzorgingsstaat ‘mild despotisme’ gaandeweg plaats maakt voor ‘hard despotisme’.)) Nu ligt hier natuurlijk de vraag voor de hand of regeringen in acute gevaarsituaties geen noodmaatregelen mogen treffen. Zeker is dat wél het geval; dat kennen we trouwens ook op kleinere schaal. In een vereniging bijvoorbeeld is het gebruikelijk dat het orgaan dat met de dagelijkse leiding belast is, in urgente situaties besluiten kan nemen zonder eerst een bestuursvergadering bijeen te hoeven roepen. Alleen horen aan die bevoegdheid zeer beperkende voorwaarden te worden gesteld; zij geldt alleen zolang de urgentie en het crisiskarakter van de situatie aantoonbaar aanwezig zijn. Wat nu het virus Covid-19 betreft: al na amper een paar weken was het al voldoende duidelijk dat het gevaar dat dit virus kon opleveren, niet reëel was ingeschat. Dat er verregaande, ingrijpende maatregelen zijn genomen op het moment dat er over de effecten en de verspreiding van het virus Covid-19 nog vrijwel niets bekend was, was correct en verantwoord. Dat die maatregelen maandenlang gehandhaafd blijven, klopt echter al lang niet meer en is naar het oordeel van veel juristen misdadig, omdat onze grondrechten en vrijheden worden ingeperkt zonder dat daar een gegronde reden voor bestaat. Daarom hebben in verschillende landen advocaten rechtszaken in kortgeding tegen de betrokken staten aangespannen teneinde de opgelegde maatregelen per direct op te heffen. Het kan er overigens nu niet om gaan zondebokken aan te wijzen. Wat ons op dit moment vooral te doen staat, is onze horizon verruimen om helderheid te verschaffen over de huidige situatie en deze weer in haar juiste proporties te zien. Alleen dan kunnen we de goede beslissingen nemen en onderzoeken hoe we ervoor kunnen zorgen dat zoiets in de toekomst niet meer kan gebeuren.((In werkelijkheid is er al een precedent geweest: in 2009 doofde de heisa rond de ‘Mexicaanse griep’ nog net op tijd uit. In mijn in 2011 verschenen boekje ‘In Verbinding met de Wereld’ heb ik dit in enkele zinnen aangekaart als voorbeeld van hoe waanbeelden op grote schaal ingang kunnen vinden.)) Het gevaar voor herhaling is alleen duurzaam af te wenden door onze samenleving bewust zo in te richten dat de bevoegdheden van de staat beperkt zijn. Dat is precies wat Rudolf Steiner een eeuw geleden voorstond, toen hij als nieuw maatschappelijk concept de Sociale Driegeleding introduceerde. Dat is een ordeningsprincipe voor de samenleving waarbij aan de staat de uitsluitende bevoegdheid toekomt hetrechtsleven te regelen, dat wil zeggen ervoor te zorgen dat de burgers op democratische basis hun onderlinge rechten en plichten vastleggen, het zgn. openbare recht vaststellen. Van bemoeienis met de inhoud van het economische leven en van het geestes- of cultuurleven heeft de staat zich verre te houden; daartoe dienen deze beide gebieden hun eigen aangepaste samenwerkings- en bestuursvormen te ontwikkelen.((Voor verdere verdieping in de Sociale Driegeleding verwijs ik naar de vele uitgaven van Nearchus; behalve Steiner zijn daarbij als auteurs Brüll, Hogervorst, Nijeboer, Schilinski en anderen te noemen.)) In zijn desbetreffende basiswerk ‘De Kernpunten van het Sociale Vraagstuk’ uit 1919 en in de talloze voordrachten die hij in dat jaar en de erop volgende drie jaren over dit onderwerp heeft gehouden, heeft Rudolf Steiner steeds weer benadrukt dat de Sociale Driegeleding als ordeningsprincipe voor de samenleving in deze tijd (en de komende eeuwen) niet wenselijk maar noodzakelijk is. Het is dus geen vrijblijvende aangelegenheid. Respecteren we bij de inrichting van onze samenleving dit structuur- beginsel niet, dan is het onvermijdelijk dat er steeds weer conflicten tussen mensen en mensengroepen ontstaan, die niet zijn op te lossen en die in bepaalde omstandigheden tot maatschappelijke catastrofes kunnen escaleren. De tweede wereldoorlog is daarvan totnogtoe het meest schrijnende voorbeeld geweest.

Je kunt jezelf op twee manieren voor de gek houden: de ene is geloven wat niet waar is, de andere is weigeren te geloven wat waar is. Søren Kierkegaard

De situatie zoals we die in de voorbije drie maanden hebben meegemaakt, is volgens mij een weergaloze illustratie van wat Rudolf Steiner benoemd heeft als de ‘splitsing van het geestesleven’.((Zie de voordracht gehouden in Zürich op 29-10-1919, uit de bundel ‘Soziale Zukunft’(GA332a).)) Daarmee bedoelde hij het volgende. Een deel van ons geestesleven heeft zich verregaand weten te ontworstelen aan bevoogding door staat en economie, en kan zich daarmee ontwikkelen vanuit het vrijheidsprincipe dat in de cultuur inderdaad thuishoort. Dat deel van het geestesleven, waar vooral de religie, filosofie, wereld- beschouwing en kunst bijhoren, staat daardoor echter volgens Steiner te geïsoleerd van de rest van de samenleving om deze vanuit de nodige ‘geestelijke stootkracht’ te kunnen bevruchten met nieuwe ideeën. De andere helft van het geestesleven, de tak waar vooral onderwijs, opleiding en zorg onder vallen, is echter heel sterk aan de staat en soms ook direct aan de economie gebonden. Daar komt dan tot ontwikkeling wat de staat en het bedrijfsleven noodzakelijk achten; te denken valt bijvoorbeeld aan de eindtermen in het onderwijs. Deze gebondenheid, niet-vrijheid dus, werkt op dit deel van onze cultuur verlammend omdat echt vernieuwende en daardoor soms revolutionaire ideeën er vaak niet welkom zijn. Wat je nu ziet in deze coronatijd is dat aan de ene kant in de ‘mainstream’ media wordt vastgehouden aan één bepaalde visie die niet meer bijgesteld wordt. De officiële virologen en epidemiologen die het aan de staat gebonden geestesleven vertegenwoordigen, conformeren zich met die visie en blokkeren daarmee nieuwe inzichten. En aan de andere kant zijn er een heleboel wetenschappers die daar kritisch tegenover staan, grondig en gedegen onderzoek verrichten, nieuwe ontdekkingen doen en voortschrijdend inzicht ontwikkelen. Die moet je dan echter via de alternatieve media gaan beluisteren, als hun video’s al niet om duistere redenen van het internet verwijderd worden!((Veel interessante informatie in het Nederlands is bijvoorbeeld op het internet te vinden bij Café Weltschmerz)) De al genoemde onterechte almacht van de overheid komt in een arrogante houding tot uitdrukking: alleen de officiële manier van voorstellen en aanpakken berust op waarheid en alle andere visies zijn onjuist en ongeloofwaardig. In plaats van dat er een vrije ontplooiing en vooral ook uitwisseling van ideeën plaatsvindt in een zoektocht naar de waarheid, wordt één opvatting als maatstaf aan de burgers opgedrongen met uitsluiting en verkettering van alle andere. Dit doet sterk denken aan wat zich op het gebied van de religie in Europa heeft voorgedaan in de zestiende eeuw. In de katholieke kerk heerste de opvatting dat alleen binnen haar schoot de waarheid in geloofszaken te vinden was en dat alle ‘ketters’ (afvalligen) die op protestantse dwaalsporen waren geraakt, daar weer vanaf gebracht moesten worden. Alle middelen waren daartoe geoorloofd, ook geweld: eerst werden boeken en daarna helaas ook mensen aan het vuur prijsgegeven. Je vraagt je af hoe het mogelijk is dat de officiële berichtgeving zo in het starre spoor blijft lopen van een eenzijdige, achterhaalde interpretatie van de feiten en zo de waarheid helpt verdoezelen. Van de media zou je immers moeten verwachten dat ze onbevooroordeeld zijn en dat het juist hun taak is om een ernstige uitwisseling van ideeën en visies te bevorderen! En je vraagt je nog meer af waarom zoveel mensen zich blijven gedragen als ‘het vee in de stal’ zoals Jos Verhulst het zo treffend heeft uitgedrukt.((Jos Verhulst: ‘Corona-Commentaren’ in ‘Antroposofie Rechtstreeks’ nr. 2.)) Helemaal verklaren kan ik het niet. Wel zie ik een aantal aanwijzingen hoe het werkt. Het heeft met geloofssystemen te maken die onze blik op de werkelijkheid zo kunnen beperken dat er zgn. tunnelvisies ontstaan. Om duidelijk te maken wat daarmee bedoeld is, geef ik eerst een voorbeeld uit de geschiedenis, dat nog betrekkelijk recent is. Zo’n 150 jaar geleden vond men het zinloos dat een vrouw aan de universiteit bijvoorbeeld natuurwetenschappen zou gaan studeren want “vrouwelijke hersenen zijn voor wetenschappelijk werk nu eenmaal ongeschikt”. Dat gold toen voor vrijwel iedereen als een vanzelfsprekende waarheid en dus kregen meisjes geen kansen om te studeren. Er zijn enkele uitzonderlijk dappere jonge vrouwen voor nodig geweest om dit dogmatische geloof te doorbreken. Op welke manier brengt nu zo’n geloofssysteem een tunnelvisie tot stand? Dat kun je bij jezelf nagaan door bijvoorbeeld eens naar een geweldscène in een film te kijken. Je ziet klappen of trappen vallen, eventueel een aanvalswapen gebruiken, vervolgens ligt het slachtoffer met bloedvlekken in een onmogelijke houding op de grond en schreeuwt of kreunt van de pijn. Realiseer je nu hoe deze scène in een filmstudio of elders is opgenomen en kijk er dan opnieuw naar. Bij het maken van de opnames vindt in werkelijkheid geen geweld plaats; dat wordt met trucs en stunts gesuggereerd. Het tafereel wordt dan meestal begeleid door aangepaste geluiden (bijv. een dreigend muziekfragment) en in flitsende beelden weergegeven. In die reeks beelden ontbreken echter juist degene die er het meest toe doen; die vullen wij als toeschouwers dan zelf in doordat de entourage ons suggestief in het geloofssysteem ‘geweldpleging’ heeft gebracht. Dat lukt des te beter naarmate het geloofssysteem onze emoties raakt, vooral als het gevoelens van angst oproept. Hetzelfde gebeurt ook uitgesmeerd in tijd en ruimte. In het begin van de coronacrisis heeft zich bij veel mensen zo’n geloofssysteem ontwikkeld: een levensgevaarlijk onbekend virus belaagt ons. Dat heeft een ‘coronaspook’ in het leven geroepen; het is gebaseerd op sinistere computervoorspellingen en gevoed met mediabeelden van afschuwelijke, uit de hand gelopen toestanden in ziekenhuizen in o.a. Lombardije. Als zo’n spook eenmaal stevig met paniek en angst in de mensenhoofden is vastgezet, valt dat er kennelijk niet meer uit weg te jagen. Alles wat er nadien is gebeurd, wordt gezien door die bril: wat het geloofssysteem bevestigt of versterkt, krijgt veel aandacht (“Er komt vast een tweede golf!”); feiten die het systeem weerleggen of afzwakken, worden genegeerd of gebagatelliseerd.((Wat de uit de hand gelopen toestanden in Zuid-Europese landen betreft, valt in de eerste plaats te vermelden dat inmiddels is toegegeven dat de gepubliceerde aantallen aan Covid-19 overleden patiënten niet juist waren. Daarnaast zijn er wel degelijk (deel)verklaringen voor de calamiteiten die zich daar hebben voorgedaan. Om te beginnen waren in de ziekenhuizen als gevolg van besparingen veel te weinig voorzieningen om patiënten met ‘intensive care’ te behandelen. Daarnaast hebben ze ongewild het probleem nog verzwaard door in het begin, toen het ziekteverloop nog onvoldoende bekend was, foute behandelingen toe te passen. Ook het in de ziekenhuizen veelvuldig optreden van superinfecties door resistente bacteriën (wat weer een gevolg is van een onoordeelkundig gebruik van antibiotica) heeft vermoedelijk een rol gespeeld.)) Dat is de tunnelvisie.

Only puny secrets need protection. Big discoveries are protected by public incredulity. Marshall McLuhan

Angst speelt dus een cruciale rol in het postvatten van sterke geloofssystemen. Het vernauwt en vertroebelt de blik en belemmert helder denken. Bovendien is chronische angst (die niet tot ‘vluchten’ of ‘vechten’ leidt), ook voor onze lichamelijke gezondheid zeer schadelijk; ik kom er verder op terug. Daar moeten we dus wat nader onze aandacht op richten: wat veroorzaakt angst in de coronacrisis en wat kan ons helpen om die tot rust te brengen? In de eerste plaats is het een welbekend verschijnsel dat onbekende gevaren meestal veel groter worden ingeschat dan ze in werkelijkheid zijn. Dat leidt dan heel gemakkelijk tot een buitenproportionele voorstelling van zaken die bovendien ook fundamenteel onjuist kan zijn. Wat dat betreft is er een overeenkomst met terroristische aanslagen. Terroristen hebben (in tegenstelling tot bijv. een overmachtig vijandelijk leger) niet genoeg impact op onze samenleving om die te ontregelen. Het coronavirus (in tegenstelling tot bijv. een pestbacterie) heeft dat evenmin. Beide veroorzaken ze maar een zeer beperkt aantal slachtoffers, maar ze roepen wel veel angst en paniek op. Die brengen ons er dan toe dat wijzelf onze samenleving ontregelen en ons op (laten) zadelen met beperkingen, controles en wantrouwen. Alle slogans en andere zaken die een oorlogssfeer oproepen, kloppen niet. Er is geen oorlog omdat er geen overmachtige vijand is die ons aller leven bedreigt. Er is nog een veel dieperliggende, vrijwel niet onderkende angst. Rudolf Steiner heeft er destijds vaak op gewezen dat wij ons van een echt vrij geestesleven en van de enorme maatschappelijke kracht die daarvan uitgaat, nauwelijks voorstellingen kunnen maken. We zijn immers allemaal opgegroeid in een samenleving met een grotendeels verlamd geestesleven. Dat maakt het ons moeilijk een innerlijkeautoriteit te ontwikkelen, die de basis vormt voor een vrij en verantwoordelijk handelen. Bijgevolg hebben veel mensen nood aan een uiterlijke autoriteit: de staat, die het beter weet dan zij zelf en die hun moet zeggen wat ze te doen en te laten hebben. De staat wordt dus zoals gezegd tot een afgod. Echter je eigen afgod in twijfel trekken is pijnlijk en bedreigend, angstwekkend. Want het betekent: uit de infantiliteit komen, en dat is voor veel mensen een onvoorstelbare stap. Het gesignaleerde eenzijdige karakter van (het gebonden deel van) ons geestesleven heeft daar ook verder toe bijgedragen. Het probleem is niet alleen dat er door een onjuiste manier van voorstellen veel angst is gezaaid, maar ook dat het bij velen ontbreekt aan een mensbeeld waarmee ze tegenwicht aan die angst kunnen bieden en dus niet in paniek raken. De universitaire geneeskunde is in het kielzog van de natuurwetenschap in materialistisch vaarwater terecht gekomen.((Het materialisme is de in onze tijd overheersende wereldbeschouwing waarin alleen aan de materie bestaanskarakter wordt toegekend. Consequent toegepast op de mens houdt deze zienswijze in dat wij alleen uit een lichaam bestaan en dat wij dus ziel- en geestloze wezens zijn. Alles wat wij denken, voelen en willen, zou door onze genen bepaald zijn. Deze denkwijze is vergelijkbaar met de opvatting dat de houtsoort waaruit een viool is vervaardigd, bepalend zou zijn voor de muziek die op het instrument wordt gespeeld.)) Dat heeft tot formidabele verdiensten geleid, vooral op het gebied van de chirurgie. Ook staat de hedendaagse artsen een uitgebreid arsenaal aan medicatie ter beschikking. Daar kunnen we niet anders dan de grootste bewondering en ook dankbaarheid voor hebben, want er worden in precaire situaties vele duizenden mensenlevens door gered. De keerzijde ervan is dat men in onze ‘westerse’ officiële geneeskunde zo gebiologeerd is geraakt door de immense mogelijkheden om ziektes te behandelen, dat men niet meer uit de voeten kan met het concept ‘gezondheid’. Ondanks diverse pogingen om het in de vorm van ruimere definities weer een zinvolle inhoud te geven, is ‘gezondheid’ een bijna leeg begrip geworden: het wordt ervaren als ‘afwezigheid van ziekte’. In deze opvatting staat ‘ziekte’ primair en is ‘gezondheid’ secondair en afgeleid. Daarom heb ik bij de reguliere medische zorg soms de indruk dat een woord als ‘ziektekunde’ of ‘behandelkunde’ daar beter bij zou passen dan ‘geneeskunde’.((Wat ik hier zo in zijn algemeenheid stel, geldt natuurlijk niet voor alle artsen en andere in de medische wereld werkzame mensen. Bovendien is er ook binnen de reguliere zorg een kentering waarbij de aandacht weer naar echte gezondheidszorg gaat. Zo zijn in ons taalgebied drie huisartsen momenteel doende een ‘Handboek Positieve Gezondheidszorg’ te schrijven.)) In omstandigheden als die waarin we ons nu bevinden, komt de vrij inhoudsloze visie op gezondheid tot uitdrukking in een merkwaardig soort fatalisme: zonder vaccin staan we machteloos. Dat is beslist een angstwekkende gedachte; wie zich echter niet door het geloofssysteem laat inpakken maar onbevooroordeeld waarneemt wat er gebeurt, ziet direct dat het tegendeel waar is. In de eerste plaats zijn wij mensen, net als alle levende wezens, immuuncompetent. Dat betekent dat ons levende lichaam is toegerust met een onvoorstelbaar intelligent complex van afweermogelijkheden. Dat stelt ons in staat om micro-organismen die onze gezondheid zouden kunnen aantasten, buiten de deur te houden en als het nodig is, te bestrijden en onschadelijk te maken. Wel is het zo dat die competentie in een aantal specifieke omstandigheden tekort kan schieten.((Meer hierover is te lezen in de interessante brochure ‘Is ons Afweersysteem nog Gezond?’van Hans Albonico; uitgeverijNearchus, Assen 2020.)) En ander veel gehanteerd begrip dat mensen gemakkelijk op een verkeerd spoor kan brengen, is ‘besmetting’. Ook dat roept al snel angst op: “Als ik maar niet besmet raak!”. Een medemens die in je omgeving hoest of niest wordt dan direct als bedreigend ervaren, terwijl hij of zij misschien gewoon last heeft van hooikoorts! Dat schept natuurlijk afstand die nu zelfs geïnstitutionaliseerd is, evenals een sfeer van wantrouwen die in de meeste gevallen ongegrond is. Voortgaand onderzoek heeft bijvoorbeeld aan het licht gebracht dat besmetting in de buitenlucht bijna onmogelijk is. Overdracht van het virus gaat namelijk niet zozeer via bijvoorbeeld niesdruppeltjes en ook niet via voorwerpen, maar via aerosolen. De grootste kans op onderlinge besmetting met het coronavirus is daar waar veel mensen vertoeven in een afgesloten ruimte met geen of te weinig ventilatie, waarin ze langere tijd lucht met elkaar uitwisselen door bijvoorbeeld veel te praten, te lachen of te zingen.

Aangezien inwendige factoren de aard van onze verhouding [met een ziekteverwekker] bepalen, ligt de ware oorzaak van ziekte in onszelf. Andrew Weil

Kennelijk realiseren veel mensen zich niet dat verreweg de meesten onder ons (in ieder geval ruim meer dan de helft) niet eens vatbaar zijn voor Covid-19! Dat is niet anders dan bij een klassieke griepepidemie. Het woord ‘vatbaar’ betekent letterlijk dat een ziekteverwekker op iemand geen ‘vat’ heeft oftewel dat je je er niet door laat ‘vatten’, aangrijpen dus. Dat wordt natuurlijke, niet-specifieke immuniteit genoemd. Immers coronavirussen circuleren altijd al onder ons als winterse verkoudheidsvirussen. Ze behoren tot een andere familie dan de griepvirussen, maar duiken meestal in hetzelfde seizoen op. We zijn er in zoverre mee vertrouwd dat de meeste mensen en zeker kinderen ook met de nieuwkomer Covid-19 direct kunnen afrekenen zonder daar (nauwelijks) iets van te merken. Anderen, een minderheid dus, hebben een ziekteproces nodig om zich een specifieke immuniteit tegen het virus te verwerven. Alleen bij die mensen kun je dan ook specifieke antilichamen aantreffen; het niet aanwezig zijn daarvan wil dus niet zeggen dat je niet immuun bent! De groepsimmuniteit tegen het virus is véél groter dan aan de aanwezigheid van antilichamen kan worden aangetoond. Michaela Glöckler, die tot 2016 de medische sectie aan het Goetheanum leidde, onderschrijft deze visie ook.((Michaela Glöckler: ‘Corona-Virus und Gesundheitskräfte’, videolink in ‘Antroposofie Rechtstreeks’ nr. 5)) Dat betekent natuurlijk niet dat het coronavirus niemand kwaad kan doen. Sommige mensen worden er erg ziek van en kunnen dan ook overlijden. Als nieuwe variant van corona heeft Covid 19 wat andere eigenschappen zodat er meer organen beschadigd kunnen worden. Alleen is het aantal mensen dat werkelijk gevaar loopt, heel klein: het gaat bijna altijd om patiënten die al tenminste aan één ernstige long- of hartziekte, overgewicht, diabetes of immuunstoornissen lijden. Totnogtoe kon bij slechts ongeveer 1% van de dodelijke slachtoffers geen andere, onderliggende ziekte worden aangetoond. Met andere woorden: de allermeeste ‘coronadoden’ zijn niet aan maar met het virus Covid-19 gestorven. Die mensen, maar ook alleen die, hebben dus wel degelijk maximale bescherming nodig. Juist daarin zijn de overheden nogal tekortgeschoten. Het platleggen van bijna de hele samenleving is daartoe niet het aangewezen middel; dat heeft integendeel het aantal besmettingen in lichte mate doen toenemen. Ik probeer mensen om mij heen als tip mee te geven: als je de maatregelen respecteert die onze vrijheid beperken, doe dat dan vooral niet uitangst voor je eigen hachje maar uit zorg voor de anderen, met name voor de (betrekkelijk weinige) mensen die als ze besmet zouden raken, medische hulp nodig kunnen hebben. “Angst voor een ziekte is de zekerste manier om die ziekte te krijgen” schreef destijds de Sloveense psychiater Martin Kojc. Waarom is dat zo? Omdat het al lang bekend is dat met name angst en chronische stress een zeer nadelige invloed op onze immuuncompetentie hebben, met andere woorden onze vatbaarheid voor de ziekte groter maakt. De krasse opmerking van de Duitse arts Wolfgang Wodarg dat we voor een gunstig verloop van de pandemie niet de patiënten maar de paniekzaaiers in quarantaine moeten plaatsen, snijdt dus wel hout. Want in dat opzicht vind ik de eenzijdigheid van de officiële mediaberichten voor een goede ontwikkeling allesbehalve bevorderlijk. Bovenop de ontregeling en ontwrichting van het dagelijkse leven heeft die zoals gezegd veel onnodige en schadelijke onrust, angst en paniek veroorzaakt.((Als voorbeeld de beruchte, min of meer verplicht gestelde ‘social distancing’. Er is in het geheel geen bewijs voorhanden dat 1 of 11⁄2 of 2 m onderling afstand houden effectief zou zijn om besmetting met virussen te voorkomen. Daar is zelfs nog nooit wetenschappelijk onderzoek naar verricht! Buiten is het in ieder geval overbodig, evenals het dragen van mondkapjes of -maskers, want inmiddels is gebleken dat er in de open lucht geen besmettingen plaatsvinden. Iedereen kan echter aanvoelen dat het steeds maar weer afstand moeten bewaren tegenover je medemensen, zelfs je geliefden niet mogen knuffelen, zowel mentaal en emotioneel als sociaal bijzonder schadelijk is. Er ontwikkelt zich een cultuur van paranoia en wantrouwen, veel mensen zijn bang voor elkaar. Overigens ben ik het met Jos Verhulst eens dat ‘social distancing’ een zeer ongelukkig gekozen term is; ‘physical -’ of ‘mutual distancing’ zou veel beter zijn.)) Dat zal wellicht het resultaat van de genomen maatregelen ‘tegen corona’ per saldo behoorlijk negatief doen uitvallen.

Wij moeten ons allemaal inzetten voor een wereld waarin gezondheid, vrede en sociale rechtvaardigheid de norm zijn en niet de uitzondering. Matthias Rath

Ik hoop met het voorgaande een bescheiden bijdrage te kunnen leveren aan het verminderen van angst door duidelijk te maken dat we ons met betrekking tot Covid-19 veel meer bezorgd hebben gemaakt dan noodzakelijk was. Wie er een vriend of familielid aan heeft verloren, zal dit misschien wat wrang vinden. Natuurlijk is ieder verlies aan mensenleven te betreuren, maar dat hoort nu eenmaal bij het leven en we kunnen troost putten uit de geesteswetenschap, die ons helderheid en inzicht kan verschaffen door leven en dood in ruimer perspectief te zetten. Er is echter een aspect van de coronacrisis dat ons wel degelijk terecht bezorgd kan maken. Dat aspect wordt ook in de reguliere media wel genoemd of gesignaleerd, maar je hoort duidelijk dat men er eigenlijk geen raad mee weet. Ik heb het over een funeste, blijvende impact die de crisis, die zoals ik al aangaf, een ander karakter heeft dan ons wordt voorgesteld, op onze samenleving in haar geheel zou kunnen hebben. Het is duidelijk dat de aantasting van de soevereiniteit en het zelfbeschikkingsrecht van de burgers zoals we die hebben meegemaakt en ten dele nog steeds meemaken, een ernstig gevaar voor de democratie kan betekenen als ze niet strikt en volledig in de tijd wordt beperkt. Integendeel wordt herhaaldelijk gerept over voortzetting van sommige maatregelen voor onbepaalde tijd en over nieuwe maatregelen zoals het in gebruik nemen van volgsystemen, een mettertijd verplichte vaccinatie etc., dat alles onder het mom van veiligheid. Dit gevaar lijkt des te reëler doordat er zoals ik al aangaf, maar relatief weinig mensen zijn die zich kritisch opstellen en zich niet door ongegronde angst laten leiden. In 1898 formuleerde Rudolf Steiner de zogenaamde Sociologische Basiswet. Die luidt als volgt: “Aan het begin van haar culturele status streeft de mensheid naar het ontstaan van maatschappelijke instellingen. Aanvankelijk wordt het belang van de enkeling aan het belang van die instellingen opgeofferd. De verdere ontwikkeling leidt ertoe dat de enkeling zich uit het belang van de instellingen bevrijdt en tot een vrije ontplooiing van zijn behoeften en capaciteiten komt.” Dat is een soort natuurwet die een (in dit geval maatschappelijk) fenomeen beschrijft. Een wet dus waaraan door ons mensen niet te tornen valt, zoals we dat ook uit de natuurwetenschap kennen. De Sociologische Basiswet geeft aan dat er in het samenleven van mensen doorheen de tijden een langzame maar gestage ontwikkeling plaatsvindt waarbij het overwicht verschuift van de instituties (zoals de staat) naar de individuele mens (de burger). Deze ontwikkeling valt aan de geschiedenis makkelijk te illustreren, zeker als je langere tijdperken (enkele millennia) overschouwt. Wat dat voor ons huidige tijdsgewricht betekent, heeft Steiner bijvoorbeeld als volgt geformuleerd: “Het staatsleven [… is] alleszins niet een plek van waaruit de mensen centralistisch geregeerd worden, maar wel de plek waar zij zichzelf democratisch regeren.”((Voordracht Rudolf Steiner, gehouden in Berlijn op 15-09-1919, uit de bundel ‘Gedankenfreiheit und soziale Kräfte’ (GA333).)) De almacht van de staat waar ik het in het begin van dit artikel over had, is dus niet meer van deze tijd. Anders uitgedrukt: de staat is er niet om onze maatschappelijke problemen op te lossen maar om door middel van rechtsregels de voorwaarden te scheppen waaronder wij burgers met elkaar zelf onze problemen kunnen oplossen. Doorheen de voorbije eeuwen en millennia hebben machthebbers, in welke hoedanigheid of context ze ook optraden, steeds weer gepoogd de Sociologische Basiswet (waar ze overigens geen flauw benul van hadden) te ontkrachten. Soms lukt dat beter dan anders, waardoor de ontwikkeling niet geleidelijk maar met horten en stoten verloopt. Er zijn dus in het verleden schommelingen opgetreden met regelmatig tijden van vertraging en terugval. Denk bijv. aan de opkomst van absolutistische regimes in een aantal Europese landen: in Frankrijk tot aan het eind van de 18de eeuw, in Rusland nog twee eeuwen langer. Duurt dat te lang, dan ontstaan er spanningen in de samenleving doordat de achtergebleven maatschappijstructuren niet meer passen bij de bewustzijnsontwikkeling van de mensen. Vaak ontladen zich dan die spanningen in faliekant aflopende revoluties. Sinds het begin van dit millennium bevinden we ons duidelijk weer in een retrograde fase: de democratie ontwikkelt zich niet verder en overheden meten zichzelf steeds meer onbeperkte bevoegdheden toe. De zgn. de ‘antiterreurwetten’ die na de gebeurtenissen in Amerika op 11-09-2001 in veel landen zijn ingevoerd, zijn er het meest sprekende voorbeeld van. Onze regeringen regeren niet, ze heersen; in meer alledaagse termen: ze geven geen leiding, ze spelen de baas. Nu is met de installatie van wereldomspannende gecomputeriseerde communicatienetwerken voor het eerst in de geschiedenis de mogelijkheid voorhanden dat regeringen al het doen en laten van burgers tot in de finesses kunnen volgen, controleren en bijsturen. In China is dat al verregaand gebeurd en de Sociologische Basiswet is er zwaar met de voeten getreden. In Europa stuit dat op veel weerstand, omdat wij hier een lange traditie van grondrechten hebben opgebouwd. Maar de Spaanse filosoof Fernando Savater wijst er terecht op “[dat] geen enkele fase in de verovering van de beschaving definitief in marmer is gebeiteld [en dat] op elk moment hernieuwde tirannie kan opduiken of de afbladdering van onze civilisatie kan inzetten als we haar verwaarlozen”.((F. Savater: ‘Vrijheid, Gelijkheid, Burgerschap’ (hoofdstuk ‘Progressief en Reactionair’), uitgeverij Bijleveld, Utrecht 2009.)) Op de situatie van vandaag toegepast, wil dat zeggen dat als we het niet tijdig onderkennen en onschadelijk maken, er uit China een véél groter gevaar dan het relatief onschuldige virus Covid-19 kan overwaaien. De almacht van de staten heeft van een beheersbaar medisch probleem een maatschappelijke crisis op ongekende schaal gemaakt, die nu dreigt misbruikt te worden om die staatsalmacht nog formeel te versterken en absoluter te maken.((In Nederland dreigt bijv. al op zeer korte termijn een ‘noodwet’ te worden ingevoerd die coronamaatregelen zoals de 11⁄2 m- afstand permanent wil invoeren en handhaven. Dat is ongrondwettelijk omdat het parlement buiten spel wordt gezet, maar in Nederland kunnen wetten helaas niet rechtstreeks aan de grondwet getoetst worden.))

We moeten van ‘oud normaal’ naar ‘nieuw ideaal’. Luuk Humblet

Ik wil dit artikel niet in een negatieve, ontmoedigende sfeer afsluiten want dan zou ik er de intentie van ontkrachten. Gelukkig hoeft dat ook niet. Elke crisis biedt ook altijd kansen op nieuwe ontwikkelingen en heeft dus naast lastige ook positieve aspecten. Dat het klimaat en ons leefmilieu er wel bij zijn gevaren toen we met ons allen veel minder gingen rijden en vliegen, heeft al vaak geklonken. Maar er is meer dan dat: nu kunnen (en moeten we ook wel) ons eindelijk weer eens gaan bezinnen over hoe we eigenlijk met ons persoonlijke en maatschappelijke leven verder willen. Zoals gezegd is de ‘coronacrisis’ geen medische maar een maatschappelijke crisis. Ik citeer uit een interview met emeritus hoogleraar Cees Hamelink.((Flavio Pasquino in gesprek met Cees Hamelink: ‘Overheid misbruikt Wetenschap voor Coronapolitiek’, te vinden op https://www.youtube.com/watch?v=A6RqBnVeC2I.)) Op de vraag “Is dit systeem waar wij nu in leven, nog wel houdbaar?” geeft hij (na een kleine aarzeling omdat hij de draagwijdte hiervan beseft) als antwoord: “Nee, ik denk het niet. […] We zijn als mensheid heel erg hard op weg naar de uitgang. […] Onze instrumenten zijn te zwak geworden.” Ik ben het helemaal met hem eens. Maar het nieuwe instrument dat we nodig hebben, bestaat! Het is voortgekomen uit de antroposofie; het heet Sociale Driegeleding en ligt al honderd jaar op ingebruikname te wachten. De noodgedwongen soberheid waarin velen onder ons de afgelopen maanden hebben geleefd, kan in een aantal opzichten lastig en pijnlijk zijn geweest. Zo lag het cultuuraanbod zo goed als plat, met alle narigheid van dien. Maar het biedt ons ook de kans om ons te realiseren wat we nu werkelijk hebben gemist, welke van onze behoeften echt zijn en welke ons steeds weer worden aangepraat. Eén van de grote uitdagingen waar we voor staan, is het werken aan een nieuwe economie op basis van de échte behoeften van consumenten in plaats van op winstbejag. Ons hele arbeidsbestel met creatie van banen en werkloosheid, en de onzalige koppeling van arbeid en inkomen, zijn ook dringend aan revisie toe. Als we dat op een solidaire manier willen aanpakken, dus zonder mensen ‘overboord’ te laten vallen, dan dringt zich de conclusie op die we al heel lang hadden kunnen trekken: dat we samen met veel minder arbeidstijd veel meer welzijn tot stand kunnen brengen.((Ik doel hier op de Sociale Hoofdwet, door Rudolf Steiner voor het eerst in 1905 geformuleerd. Zie bijvoorbeeld de uitgave ‘Verbeter de Wereld (en begin samen)’, Nearchus Assen 2009.)) Wat moeten we met die vrijkomende tijd dan aanvangen? Op het strand gaan liggen, nieuwe televisiequizprogramma’s maken, meer voetbalwedstrijden organiseren? Nee, eenzame bejaarden gezelschap gaan houden die we nu al maandenlang in de steek hebben gelaten, en structureel voldoende tijd en vooral de juiste aandacht aan kinderen besteden! Dat ze in de afgelopen drie maanden door het sluiten van de scholen een leerachterstand zouden hebben opgelopen, moet wel de minste van onze zorgen zijn! Of hun ontwikkeling schade heeft geleden door de crisissituatie en hoe we dat het best kunnen compenseren, lijken mij veel zinvollere vragen. Wat ons nu voor onze samenleving wordt voorgehouden als het ‘nieuwe normaal’: geen handen meer schudden of elkaar anderszins aanraken, er continu over waken dat we geen medemensen in onze omgeving dichter dan 1500 mm benaderen, mondkapjes blijven dragen… en dat alles in lengte van jaren tot er een betrouwbaar vaccin is ontwikkeld (tien jaar dus!), is domweg te zot voor woorden. Dan zouden binnen een jaar niet de ‘intensive care’-afdelingen in de ziekenhuizen, maar de psychiatrische inrichtingen in omvang moeten worden verdubbeld! Het zou niet alleen volstrekt onmenselijk zijn om zoiets te doen, maar zoals zo vaak het geval is, zou het juist de echte oplossing belemmeren, namelijk dat we aan de overgang naar een gemeenschapssamenleving gaan werken. Dát is het nieuwe… nee, niet ‘normaal’ want dat kun je in het sociale leven niet gebruiken, maar het ‘nieuwe ideaal’. Ik kan tenslotte iedereen aanbevelen eens de interviews met Willem Engel te beluisteren. Als je het mij vraagt, heeft hij zijn familienaam niet gestolen. Samen met zijn collega’s verzet hij bergen werk om de waarheid rond corona aan het licht te krijgen en hij doet dat op een integere maar vooral sociaal constructieve manier. Om onze vrijheid niet in het gedrang te laten komen, moeten wij zelf zo veel mogelijk een virus verspreiden: dat van de liefde. Dat virus is uitermate dodelijk… voor angst! We heben dit artikel enigszins ingekort, de volledige tekst vindt u hier.

Een gemedicaliseerde samenleving?

rovanov — Sun, 31 May 2020 17:49:59 +0000

Door Peter Selg

History does not repeat but it does instruct.(Timothy Snyder)((Timothy Snyder: On Tyranny. Twenty Lessons from the Twentieth Century.London 2017, p. 9 ))

Professor Sucharit Bhakdi((Vgl. https://www.youtube.com/watch?v=Y6W-JIMCfmo)) heeft Ken Jebsen((Ken Jebsen: Duits webvideoproducent, activist en journalist. https://kenfm.de)) een interview gegeven dat in korte tijd een uitzonderlijke verspreiding vond. Dit interview((Sascha Lobo: Realitätsschock. Zehn Lehren aus der Gegenwart. Köln 2019, p. 136.)) heeft veel indruk op mij gemaakt, bijna zoals de redevoeringen van Navid Kermani in de Paulskirche in Frankfurt bij de uitreiking van de Vredesprijs van de Duitse boekhandel (oktober 2015) en in de Duitse Bondsdag bij de 75ste verjaardag van de Grondwet (mei 2014). Een oordeel vellen over de uitspraken van Bhakdi over de actuele virologische, epidemiologische en klinische situatie van de pandemie in Duitsland is niet aan mij, ofschoon veel van wat hij beweert, begrijpelijk en plausibel is. Voor een werkelijke beoordeling echter ontbreekt het mij aan vakkennis en overzicht, des te meer omdat de standpunten waar het om gaat zo ver uit elkaar liggen. De indrukwekkend tot uitdrukking gebrachte bezorgdheden van Sucharit Bhakdis over de politiek-maatschappelijke en economische situatie, over de toestand van de democratie, de vrijheid en de sociale omgang evenals zijn verontwaardiging daarover, deel ik echter volledig. Dit bevreesd zijn en deze bezorgdheid zijn ook tegen een historische horizon zeer gerechtvaardigd, naar mijn oordeel, tegen de historische achtergrond van ons leven in Duitsland en Europa. Ik zou op deze plaats willen verwijzen naar het kleine boek van de Yale-historicus prof. Timothy Snyder dat in 2017 verscheen: zijn “20 lessen uit de 20ste eeuw”. Het is een beknopt, maar belangrijk geschrift. Op p. 114 van de Duitse pocketuitgave staat: ‘De democratie is in Europa in de jaren ’20, ’30 en ’40 van de twintigste eeuw mislukt en vandaag mislukt ze niet alleen in een groot deel van Europa, maar ook in vele delen van de wereld. Het is deze geschiedenis en ervaring die ons het duistere spectrum van onze mogelijke toekomst openbaart.’ Timothy Snyder schreef dit drie jaar voor de wereldwijde ‘corona-crisis’. Maar de ontwikkeling naar autoritaire maatschappijen, de afbouw van de democratie, de toename van rechts populisme en rechtsextremisme, beperkingen van de media-vrijheid, met technische perfectie uitgeruste controle-staten zien we sinds jaren op een schrikbarende wijze toenemen. We zien de ‘ruk’ naar rechts in de maatschappij, met totalitaire tendensen in sommige landen, ook in Europa. ‘En het is veel meer dan enkel een ruk. De liberale democratie, het maatschappelijke en economische succes van de 20ste eeuw, is fragieler dan gedacht’, schreef Sascha Lobo in zijn lezenswaardig boek ‘Realiteitsschok’, dat in 2019 verscheen.((IBAM (Hg.): Ärzte in Auschwitz. Der Nationalsozialismus und die Medizin im „Dritten Reich“. Witten 2012; Ärzte in Auschwitz. Über die Beziehungen des Nationalsozialismus zur Medizin. Witten 2015; SS-Ärzte undHäftlingsärzte. Das Selbstverständnis der Medizin zwischen Vernichtung und Heilung. Witten 2019; Peter Selg: Nach Auschwitz. Auseinandersetzun- gen um die Zukunft der Medizin. Arlesheim 2020. Vgl. https:///www.thelancet.com/)) We zien ook de democratie-vijandige macht van de grote concerns en het grote kapitaal, dat zijn belangen zonder scrupules laat gelden — ondanks bestaande democratische structuren in vele landen. Met de mensen, het milieu en het klimaat wordt geen rekening gehouden en hen wordt niets gevraagd als er massieve economisch-industriële belangen op het spel staan en de grondwet aldus een farce wordt. Ik ben bovendien van opvatting dat de afbouw en de teruggang van het pluralisme, de vrije meningsuiting, de diversiteit van het leven (Lebensvielfalt) ook sinds jaren waar te nemen zijn in het domein van de wetenschap. Het methodische pluralisme in de wetenschap dat zich in de zeventiger en tachtiger jaren van vorige eeuw ontwikkelde — na de publicaties van Feyerabend, Kuhn, de aanzet van Kienle en anderen((Vgl. Alfons Labisch: Homo Hygienicus. Gesundheit und Medizin in der Neuzeit. Frankfurt a.M., 1992.))— lijkt me in staat van ontbinding. Ook de zogenaamde ‘sceptici’ zijn alleen maar een symptoom van deze teruggang, een symptoom van een autoritaire normalisering en regulering van het wetenschapsbedrijf, een uitdrukking van de fictionele en dogmatische bewering: er bestaat alleen de wetenschap, één, exclusief en normatief. Wetenschap —’de Wetenschap’— is alles behalve ‘vrij’, maar van financiering afhankelijk, in de eerste plaats van de industrie. Waar zou vandaag een geniale dwarsligger en hooggeschoolde academicus als Ivan Illich staan, die in de zeventiger en tachtiger jaren met zijn geschriften en voordrachten zo populair en werkzaam was, met zijn kritische bedenkingen bij het schoolsysteem, de ‘mythen van de vooruitgang’, de ‘het verlies van mondigheid door experten’ en andere problemen? In 1977 verscheen de Duitse uitgave van Illichs ‘Grenzen van het gezondheidswezen’ onder de titel: ‘De Nemesis van de Geneeskunde’. Ik las dat boek in 1981 in de door Freimut Duve uitgegeven ‘Rororo Aktueel’-uitgave, achttien jaar oud, kort voor mijn Abitur. Illichs buitengewoon gefundeerde en pregnante kritiek op de monopolisering van de moderne geneeskunde door artsen en het ‘sciëntisme’ waarop die gebaseerd was, de ‘medicalisering van het leven’, zoals hij het noemde, en haar fatale gevolgen, sprak mij toen zeer aan. Ivan Illich, zoon van een joodse Duitse moeder en een Kroatische katholiek, onderzocht de inbraak van het geïndustrialiseerde geneeskunde-bedrijf, ook in oude, traditionele culturen. Hij onderzocht dit zeer precies, onder andere in Zuid-Amerika. Wat zou hij, die in Mexico onderwees, vandaag zeggen over de opgelegde ‘shutdown’, over het bevriezen van het gehele maatschappelijke leven gedirigeerd door virologen?

Over de totalitaire utopie van de publieke gezondheid

Ik kom terug op Sucharit Bhakdi. Zijn uitspraken raakten mij en vooral daar waar hij over Duitsland sprak — hij, de van ver gekomene. De kern van het ‘duistere spectrum’ van de geschiedenis en de ervaring van Europa (Snyder) was zoals bekend het nationaalsocialistische Duitsland. Bij dit duistere spectrum hoorde ook de geneeskunde en dan bedoel ik: de geneeskunde in het nationaal-socialisme, de rol van de geneeskunde in het totalitaire systeem. Daarover sprak Sucharit Bhakdi niet, dat is niet zijn thema — en het was ook niet het thema van Ivan Illich die na de intocht van het Duitse leger uit Wenen naar Italië kon wegvluchten, waar hij filosoof, katholieke theoloog en priester werd, om dan daarna naar New York en Latijns-Amerika te gaan. Mij echter raakt dit thema sinds decennia tot in mijn binnenste omdat ik in 1963, achttien jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog, geboren werd, op school bijna niets over het nationaalsocialisme te horen kreeg, maar mijn geneeskundestudie begon in een tijd (1986) toen de NS-geneeskunde een publiek thema werd. In Witten/Herdecke, mijn universiteit, onderwees Klaus Dörner, de geëngageerde sociale psychiater uit Gütersloh, die geneeskundige aspecten van het nationaalsocialisme. Tot Dörners verdiensten behoort onder andere de late, maar volledige editie van de artsen-processen van Neurenberg. Later voltooide ik zelf een psychiatrische opleiding en hield mij onder andere met de gruwelijke moorden op psychiatrische patiënten in de NS-tijd bezig die op basis van genetisch-biologische en gezondheidspolitieke argumenten gerechtvaardigd werden (hoewel ze in werkelijkheid op de eerste plaats economisch gemotiveerd waren). Sinds 2009 organiseerden we met de Universiteit Witten/Herdecke seminaries in geneeskundige ethiek in Auschwitz-Birkenau. Een en ander werd daaruit ook gepubliceerd.((Carl Ludwig: Lehrbuch der Physiologie des Menschen. Vorwort des ersten Bandes. Heidelberg 1852, S. 1.)) Ik wil en moet het heikele thema van de NS-tijd in mijn hierna volgende beschouwingen mee betrekken omdat ik de opvatting ben toegedaan dat het onbehagen opgeroepen door de ‘gemedicaliseerde samenleving’, resp. door de ‘medicalisering van het leven’ op zijn minst indirect met dit thema te maken heeft — en omdat je door uit te gaan van het historisch extreemste geval iets beter kan verstaan wat als blijvende problematiek van de moderniteit bestaat, iets wat vele mensen tegenwoordig grote en, naar mijn mening, terechte zorgen baart. Het gaat om de betekenis van de geneeskundige argumenten in politiek-sociale discussies en om de betekenis van de gezondheidspolitiek voor de politiek in haar geheel, voor het leven van de maatschappij, voor ons leven. Daarbij is het mij duidelijk dat mijn zienswijze een stempel draagt. Als je je met de NS-tijd en de rol van de geneeskunde intensief bezig houdt, kijk je anders naar zaken van de huidige tijd, op een bijzondere manier gealarmeerd en gevoelig. Dat wil ik in rekening brengen. Of het overgevoelig is, laat ik in het midden. Maar mijn positionering tegenover actuele gebeurtenissen mist zeer waarschijnlijk daarom een zekere afstandelijkheid en het rustig vertrouwen dat ik aantref bij sommige van mijn collega-artsen. Ze presteren hun werk voor hun patiënten in de veranderde omstandigheden en vinden de voorzorgsmaatregelen zinvol en grotendeels onproblematisch. Ik echter niet.

***

De geneeskunde staat sedert vele weken weer in het middelpunt van de maatschappelijke belangstelling, niet de zwaarwegende opwarming van de aarde en haar catastrofale gevolgen, niet de voedselproblematiek in de wereld, niet de vluchtelingen, niet de armoede in Afrika en elders, maar de bedden op de intensieve afdelingen bepalen de koppen van de kranten. Het aantal infecties, het aantal zieken en gestorvenen domineren de berichtgeving, de stellingnames van de experten, alsook de beschermings- en profylaxe-maatregelen. Klaus Dörner sprak vroeger eens van een ‘medico-cratie’. Zo’n ‘medico-cratie’ echter is en blijft een gevaarlijk maatschappij-model, volgens mij. Ik wil dit aan het historisch extreemste geval illustreren. Op geen enkele wijze is dit extreemste geval met de tegenwoordige toestand te vergelijken, wat ik bij het herlezen van mijn volgende tekst vraag niet te vergeten. Het gaat absoluut niet om een vergelijking, maar om iets geheel anders. Wel stond de geneeskunde ook tussen 1933 en 1945 sterk in het centrum van de maatschappij — niet ten gevolge van een pandemie, maar omdat ze dwingend gebruikt werd voor de installatie van een bio-politieke dictatuur die het leven van het individu en van het gehele ‘volkslichaam’ op het oog had en bepaalde, ze van in het begin tot het einde wilde beheersen, om ‘rassische’, economische en industriële redenen. Het dictatoriale systeem wilde het leven reguleren en deed het ook — van de genetica van de erfelijkheid en de zwangerschap tot aan de dood, dirigistisch, selecterend en optimaliserend. De details van de omvattende misdaden zijn ondertussen algemeen bekend — van de ca. 400.000 gedwongen sterilisaties en de ca. 200.000 moorden op zieken in Duitsland tot aan de 6 miljoen joodse mensen, die als leden van een genetisch ‘minderwaardig ras’ gedood werden, precies zoals de Sinti en Roma en andere ongewenste randgroepen van de samenleving. Weinig algemeen bekend is de denk-basis van deze operaties. Wat betreft de deelname van de geneeskunde en de artsen aan het systeem van het beheersen, het selecteren en het doden, is het belangrijk om weten dat de integratie van de geneeskunde in het beheer van de staat en de staatswetenschap reeds begon op het einde van de 18de eeuw, in de tijd van het absolutisme en het mercantilisme, in een tijd waarin niet toevallig ook de ‘medische statistiek’ ontwikkeld werd die in onze dagen weer zo’n grote rol speelt. De visie van het ‘systeem van volledige medische politie’ (Franck) stamt uit het einde van de 18de eeuw — en niet uit de periode van het nationaalsocialisme, wat belangrijk is om op te merken. Gezondheid werd binnen dit systeem niet langer als een private aangelegenheid, maar als een publieke aangelegenheid gedefinieerd. Het ideaal van de ‘wetenschappelijk gefundeerde levenswijze’ —dat betekent een rationele levenswijze naar de aanwijzingen van de wetenschap— zou in de toekomst staats- en maatschappij-dragend, zelfs algemeen geldend en dwingend worden. Eenvoudig geformuleerd: de mensen moeten in de toekomst hun leven inrichten naar de aanwijzingen van de wetenschap, omdat de gezondheid van de staat en de staatseconomie dat eist en die gaat boven alles. De geneeskunde-historicus Alfons Labisch liet in opmerkelijke publicaties zien welke ‘totalitaire utopie van de publieke gezondheid’ reeds toen ontworpen werd — in verbinding met de politiek-economische belangen. Ik ga verder met mijn historisch overzicht, zij het in grote lijnen. In de 19de eeuw werd de natuurwetenschap de norm voor de gehele geneeskunde. Deze verstond zichzelf uitsluitend als toegepaste natuurwetenschap en techniek en verkondigde optimistisch de spoedige beheersing en eliminatie van alle ziektes, zelfs het sturen van alle levensprocessen naar ‘believen van het menselijk verstand’ (‘nach Belieben der menschlichen Vernunft’), zoals de fysioloog Carl Ludwig in 1852 beklemtoonde.((Rudolf Virchow: „Die naturwissenschaftliche Methode und die Standpunkte in der Therapie“. In: Virchows Archiv für Pathologische Anatomie, Nr. 2, 1849, p. 7.)) Ze deed dit, typisch voor het tijdperk, in de ban van een utopie van de vooruitgang. Deze is ondertussen door kritische geneeskunde-historici als problematiek voldoende kritisch beschreven. Daarna echter, vanaf de tweede helft van de 19de eeuw, duldde ze geen enkele tegenspraak meer. Wie het ‘evangelie van de natuurwetenschappelijke methode’ niet accepteerde als de enig mogelijke methode, die ‘überhaupt bestaat’ ((Gecit. naar: Heinrich Schipperges: Weltbild und Wissenschaft. Eröffnungsreden zu den Naturforscherversammlungen 1822-1972. Hildesheim 1976, p. 87.)), ‘verdiende’ het niet meer om ‘arts genoemd te worden’.((Alfons Labisch: „Die ‹hygienische Revolution› im medizinischen Denken. Medizinisches Wissen und ärztliches Handeln“. In: Angelika Ebbinghaus; Klaus Dörner: Vernichten und Heilen. Der Nürnberger Ärzteprozess und seine Folgen. Berlin 2001, p. 88f.)) De prijs van de vooruitgang was —voor de geneeskunde in haar geheel genomen— niet gering. De ‘objectivering’ van wie tot dan toe de patiënt was tot ‘geval’, zette toen in, de loochening van het belang van het psychische en geestelijke aspect en van sociale factoren voor de gezondheid, de teruggang van de empathie, het opheffen van de therapeutische relatie, de omvorming van hospitalen in wetenschappelijke observatie- en onderzoek-instellingen — en nog meer wat hier niet in detail moet gethematiseerd worden. De situatie werd niet alleen onaangenaam, maar gevaarlijk toen zich het geneeskundige vooruitgangsoptimisme aan de wende naar de 20ste eeuw verbond met de paradigma’s van het sociaal-darwinisme en de eugenetica. De geneeskunde werd tot het wezenlijk instrument van een ‘eugenische’ en ‘rasse-hygiënische’ optimalisatie van het ‘volkslichaam’ (‘Volkskörper’). De discussie daarover werd intensiever in Duitsland na de verloren Eerste Wereldoorlog. Wat eerst alleen maar een politieke visie op gezondheid was, werd dan onder het gewelddadig regime van de nationaalsocialisten gerealiseerd als systeem. Het is bekend dat de Duitse artsen tussen 1933 en 1945 niet alleen in de NSDAP en haar organisaties, maar ook in universitaire leidende posities (rectoraten) oververtegenwoordigd waren. Ze ondersteunden de sterilisatie-wet nagenoeg unisono, zodat de standing van hun beroep een nadrukkelijke opwaardering door het regime ervoer. Van het begin af werd hij het hof gemaakt en voorzien van een stijgend inkomen en van andere gunstmaatregelen. Hij werd tenslotte een van de dragende zuilen van het NS-systeem. Dat systeem is als een biopolitieke dictatoriale orde in de zin van Foucault beschrijfbaar (maar de meeste artsen hadden dit pas zeer laat door). Vele maatregelen van het NS-regime werden voor een deel geneeskundig, voor deel door middel van geneeskundige metaforen gerechtvaardigd — ook de vervolging en de vernietiging van het jodendom. Deze laatste werd beschreven als het ‘ferment van de ontbinding’, een ‘virus’ en ‘ongedierte’ voor het ‘gezonde volkslichaam’ van Duitsland, als de drager van vreselijke erfelijke ziektes. Daarover sprak de ‘leider van de rijksartsen’ Wagner, die een hoge positie in het machtsbestel van de NS-staat bekleedde, op het Nurnbergse rijkspartijcongres vooraleer de ‘rassenwetten’ werden aangekondigd (daaraan had hij wezenlijk meegewerkt). Ofschoon ons vandaag de werkwijze van het NS-regime en zijn doelstellingen volkomen belachelijk, irrationeel en hoogst gruwelijk voorkomen, golden vele van zijn ‘bevolkings-politieke’ doelen toen als ‘wetenschappelijk’ zinvol en noodzakelijk — en de in dit systeem opgeleide artsen, tot wier universitaire leervakken rassenhygiëne, erfelijkheidsbiologie, militaire geneeskunde en andere zaken hadden behoord, dachten op de juiste spoor te zitten, ook geneeskundig op de juiste spoor. Labisch schrijft: “De leidende NS-artsen zagen de beveiliging van de gezondheid van het nationaal-socialisme geheel in het kader van de natuurwetenschappelijke ontwikkeling van de moderne geneeskunde. Na het voltrekken van de ‘hygiënische revolutie in het geneeskundig denken’, het ontstaan van de natuurwetenschappelijke gezondheidswetenschappen en de als vanzelfsprekend verlopen omslag van de sociale naar de rassenhygiëne, plaatsen zich de NS-artsen met hun opvattingen aan de spits van de geneeskundige ontwikkeling. De geneeskundige maatregelen waren in hun ogen wetenschappelijk, therapeutisch en ethisch gerechtvaardigd en daarom ook verplicht. De NS-geneeskunde legitimeerde het biologistische maatschappijmodel van het nationaal-socialisme in hoge mate autonoom en voerde het zo ook uit. Het nationaalsocialisme en de geneeskunde in het nationaalsocialisme zijn immanent aan het project van de moderniteit.’((Gecit. naar: Peter Selg: Gerhard Kienle. Leben und Werk. Bd. 1. Dornach 2003, p. 539.)) Na de instorting van het ‘Derde Rijk’ was dat vertrouwen van de Duitse bevolking in haar artsen geschokt. Deze hadden met de politieke leiding samengewerkt, vragenlijsten ingevuld en gezondheidsgegevens aan de overheid doorgegeven. Als twintig Duitse artsen, waaronder universiteitsprofessoren, alsook drie hoge burokraten, in 1946/47 tijdens de processen tegen oorlogsmisdadigers te Neurenberg voor de rechter gebracht werden, zonden de nieuw geformeerde West-Duitse artsenverenigingen spoedig een ‘commissie van artsen’ als waarnemer naar het proces. Ze wilden de schade aan het publieke imago van artsen zoveel mogelijk beperken — onder andere door middel van de bewering dat de Duitse geneesheren met het NS-regime niets te maken hadden, behalve enkele pathologische misdadigers. Niet geheel handig was de leiding van de commissie toevertrouwd aan een gehabiliteerd neuroloog uit de school van Viktor von Weizsäcker. Hij had een reële belangstelling bij het precies aan het licht brengen van de gebeurtenissen: de psychoanalyticus Alexander Mitscherlich. Mitscherlichs documentatie, die hij met een van zijn studenten (Fred Mielke) in 1947/49 onder de titel ‘Het dictaat van de verachting van de mens’ (‘Das Diktat der Menschenverachtung‘) publiceerde, werd binnen de beroepskring van artsen weinig opgemerkt en was in het geheel niet welkom. Mitscherlich, die als oncollegiale ‘nestbevuiler’ en ‘verrader van het vaderland’ bestempeld werd, beschuldigde echter niemand persoonlijk, maar toonde veeleer aan hoezeer de geneeskundigen geïntegreerd waren in de NS-staat, hoe onvrij de artsen gehandeld hadden, hoezeer ze in dienst van aan de geneeskunde vreemde machten en belangen stonden — en ook, tot welk gevaarlijk instrument de geneeskunde kan worden eenmaal in de greep van de politieke, ideologische en economische krachten. Dit vooral als de geneeskunde geen eigen antropologie, (of, zoals Mitscherlich het noemde, geen eigen ‘menskunde’) ontwikkeld heeft en zich louter als ‘wereldbeschouwelijk neutrale’ natuurwetenschap definieert. Alexander Mitscherlichs discussie over de geestelijke grondslagen van de humane geneeskunde en de geneeskundige opleiding was aan het einde van de jaren 40 niet welkom. Het duurde decennia, tot aan de tijd van de APO (buitenparlementaire oppositie) en de studentenprotesten, vooraleer hij voor het eerst werkelijk gehoor kreeg voor zijn zaak. De door hem begonnen onderzoekingen naar de NS-geneeskunde werden eerst in het begin van de jaar 80 verdergezet. Vanaf het jaar 1986 was er aan de door Gerhard Kienle opgerichte universiteit van Witten-Herdecke voor het eerst een geneeskunde-studierichting die omvattend bewust wilde worden van de afgronden van de 20ste eeuw in Duitsland, van de ‘geschiedenis en ervaring’ (Snyder) en de consequenties wilde trekken uit het misbruik van de geneeskunde. De opleiding van de studerenden kon, aldus Kienle, alleen dan als succesrijk aangezien worden, ‘als ze leidde tot het vermogen om persoonlijk uitspraken, methodes en grondslagen van het kennen te verwerken, tot innerlijke vrijheid daartegenover en tot een verdieping van het bewustzijn van verantwoordelijkheid tegenover de wereld’.((De Poolse microbioloog, immunoloog en wetenschapstheoreticus Ludwik Fleck (1896-1961), tijdens de Tweede Wereldoorlog gevangen in het concentratiekamp Auschwitz en Buchenwald, ontwikkelde in zijn hoofdwerk Entstehung und Entwicklung einer wissenschaftlichen Tatsache (Basel 1935) de begrippen „Denkstil“ (denkstijl) en „Denkkollektiv“ (denkcollectief), die later o.a. van wezenlijk belang waren voor de paradigma-leer van Thomas S. Kuhn.)) ‘Denk-stijlen’ en ‘denk-collectieven’ (Ludwik Fleck)((Gecit. naar: Peter Selg: Gerhard Kienle. Leben und Werk. Bd. 1. Dornach 2003, p. 555.)) moesten vroeg door de studenten kunnen worden doorzien. De doelstelling was, de toegang tot de ‘sociaal vormende krachten’ te vinden en te weerstaan aan die tendensen ‘die nu op ons afkomen via de gezondheidspolitiek en die in het sociale vernietigend werken’.— ‘Het is noodzakelijk dat iets in ons ontstaat als innerlijke vormkracht die deze vernietiging in evenwicht brengt door middel van de krachten van de toekomst’. (Kienle, 1982)((Vgl. Peter Selg: Nach Auschwitz. Auseinandersetzungen um die Zukunft der Medizin. Arlesheim 2020))

***

Na 1945 werkten Alexander Mitscherlich en Gerhard Kienle aan een autonome, nieuwe fundering van de geneeskunde vanuit zichzelf om zich aldus te bevrijden uit oude afhankelijkheden. Daarmee was niet in de eerste plaats het fascisme bedoeld, maar de algemene mogelijkheid tot instrumentalisering van de geneeskunde in dienst van politieke en economische belangen. Beiden, Mitscherlich en Kienle, onderstreepten —hoewel op verschillende manieren—, dat de geneeskunde autonome geneeskundig-therapeutische begripsvormen, kwaliteiten en doelstellingen moest vinden en inderdaad vrij moest worden, vrij ook van de twijfelachtige en uiteindelijk fatale mensbeelden die haar opgedrongen werden en niet uit haarzelf worden ontwikkeld.((Steffen Vogel: „Der Corona-Crash: Die zweite Eurokrise?“ In: Blätter für deutsche und internationale Politik, 5, 2020, p. 5)) De kritische terugblik op de voorbije decennia toont echter dat de initiatieven van Mitscherlich en Kienle tot bevrijding en tot het mondig maken van de geneeskunde als heelkunde uiteindelijk geen doorslaggevend succes beschoren was, tenminste niet op grote schaal. Het ziekenhuiswezen en het gezondheidssysteem werden vanaf de jaren negentig veeleer onderworpen aan een succesrijk dictaat van economisering dat een golf van standaardisering en het depersonaliseren van de klinische processen met zich meebracht. De druk om industrieel-technologisch te innoveren en te optimaliseren (verbonden met grote financiële belangen) werkt daar boven uitstijgend ononderbroken en massief in op de geneeskunde. Hetzelfde geldt voor de doelstellingen, de eisen met betrekking tot controle- en planning van de staat, alsook voor de druk van administratieve systemen met hun eigen logica. Zelf het mechanistisch mensbeeld van de 19de eeuw —ziekenhuizen als effectieve reparatiebedrijven— is nog altijd in volle werking — ondanks alle pogingen om de geneeskunde geesteswetenschappelijk te verruimen, verdiepen en vernieuwen, ondanks de ontwikkeling van 20ste eeuwse psychologie, psychotherapie en biografie-begeleiding. Tegenover de geneeskundig-antropologische grondslagen-discussie staan belangen en machten die veel met geld verbonden zijn. De ‘technische imperatief’ (Hans Jonas) werkt verder en zijn beloftes worden met de hulp van de media wereldwijd verspreid.

Dialectiek van bescherming en weigering van gezondheid

Je kan je afvragen wat dit allemaal met de actuele corona-crisis en haar beheersing te maken heeft, met de ‘grootste shock sinds de Tweede Wereldoorlog’ (Vogel)((Vgl. Rolf Heine: „Den Lebensraum des Mitmenschen entdecken. Über die Pflege von Kranken und Gesunden in der Coronaepidemie“. In: Das Goe- theanum, Nr. 18, 1.5.2020, p. 4)). Op het eerste gezicht niets. Op het tweede gezicht wordt door de geschiedkundige bezinning, naar mijn mening, duidelijk dat ‘de geneeskunde’, geheel tegen de gewone opinie in, geen autonome en vrije factor in de samenleving is — ook niet in de huidige pandemie. De artsen verzorgen de patiënten in en buiten de intensieve zorgafdelingen — en dit met groot engagement en op vele plaatsen met existentiële inzet. Zij zijn niet het probleem, geheel in tegendeel. De geneeskundige, respectievelijk pathogenetisch gefundeerde doelstellingen van de virologie— respectievelijk de richtlijnen van individuele virologen— en de politiek-administratieve bepalingen komen helemaal niet van de geneeskunde in engere zin en worden ook in het geheel niet door alle artsen in deze vorm als zinvol en noodzakelijk beschouwd. Niet weinige artsen waarschuwen voor de gevolgen van de complete ‘shutdown’, voor het ‘bevriezen’ van de maatschappij en voor het isoleren van mensen met niet te overziene gevolgen in het economische, sociale, psychologische, civiel-maatschappelijke, culturele en medische domein. De getroffen maatregelen zijn van normatieve aard en treffen alle individuen. Ofschoon ter ‘bescherming’ van de bevolking uitgevaardigd, kunnen ze de enkeling (resp. zeer vele enkelingen) aanzienlijk verzwakken en beschadigen, niet alleen in psychisch-geestelijk en sociale zin, maar ook lichamelijk. Daar wordt echter bijna niet over gesproken — ook niet over de inzichten van de psycho-neuro-immunologie of van een groot opgezette meta-studie uit 2010 die liet zien dat het sterfterisico bij ontbrekend sociaal contact sterker stijgt dan door roken of overgewicht.((Vgl. Ellen Ehmcke: „Indien: Der große Exodus“. In: Blätter für deutsche und internationale Politik, 5, 2020, p. 76ff.)) Ivan Illich waarschuwde voor de ‘medicalisering van de samenleving’ en de ‘onteigening van de gezondheid’, voor een verderzetting van datgene wat Alfons Labisch voor de late 18de eeuw als ‘totalitaire utopie van de publieke gezondheid’ beschreven heeft. Illich zou zich vandaag, denk ik, bij vele corona-maatregelen in zijn waarschuwingen en voorspellingen bevestigd zien en dit met betrekking tot de arme en rijke landen. Zo goed als 120 miljoen dagloners en pendelaars werden in Indië omwille van de ‘bescherming tegen de infectie’ beroofd van hun bestaansbasis en moesten onder vreselijke omstandigheden te voet vele honderden kilometers ver naar hun veraf gelegen thuis-dorpen terugkeren, geslagen en vernederd door de politie, omdat zij zich niet aan de ‘uitgaansverboden’ hielden. Elders mogen slumbewoners hun militair bewaakte miserabele kwartieren niet meer verlaten.((Ivan Illich: Die Nemesis der Medizin. Von den Grenzen des Gesundheitswesens. Reinbek bei Hamburg 1981, p. 13.)) Ook in Europese bejaardentehuizen wordt oude mensen ten dele het recht ontzegd om nog in de buitenlucht te gaan. Ontelbare voorbeelden zouden kunnen aangevoerd worden die tonen waar het systeem van ‘bescherming’ in zijn tegendeel omslaat en de aangerichte schade de bedreiging door het virus in het specifieke geval ver overstijgt — niet alleen op sociaal-psychologisch, maar ook op medisch vlak. Van de zonder enige twijfel bestaande profylactische en therapeutische mogelijkheden die de afweer-krachten van individuen doelgericht versterken, is officieel weinig of helemaal geen sprake, bijna uitsluitend van hygiënemaatregelen en ‘social distancing’, van afzondering en van een vaccin — tegen Covid 19 en vervolgens waarschijnlijk ook tegen vele andere virusepidemieën. Ivan Illich echter schreef reeds in 1977: ‘Het niveau van gezondheid (…) zal daar het hoogst zijn waar het milieu de mensen bekwaam maakt tot het persoonlijk, autonoom, verantwoordelijk zelf bepalen van hun leven. Het niveau van gezondheid zinkt alleen daar waar het overleven bovenmatig van de heteronome (van buitenaf bepaalde) regulering van de organische evenwichten afhankelijk gemaakt wordt. Voorbij een kritische massa is de institutionele gezondheidszorg — om het even of die in de vorm van therapie, preventie of milieuplanning gerealiseerd wordt — synoniem met het systematische ontzeggen van gezondheid.’((Hans-Georg Gadamer: Über die Verborgenheit der Gesundheit. Frankfurt a.M. 1993, p. 86)) Deze ‘kritische massa’ is door de tegenwoordige corona-maatregelen ver overschreden. Wat voor een niet te overziene som van psychisch, lichamelijk en sociaal lijden, van suïcide en zware gewelddadigheden en niet te vergeten: de alleen op een intensive care afdeling liggende en alleen stervende mensen, die in menig land ieder bezoek ontzegd wordt en die geen waardige begrafenis krijgen. Het bijzondere aan de mens, zo legde Hans-Georg Gadamer jaren geleden uit, ligt in zijn voorrecht om zijn doden te begraven. ‘De mens is daardoor uniek onder de levende wezens, zo uniek als door het bezit van de taal, maar misschien is het nog oorspronkelijker.’((Timothy Snyder: Über Tyrannei. Zwanzig Lektionen für den Widerstand.München 2017, S. 61.)) ‘Beschermmaatregelen’, die het begraven verhinderen een passende vorm te geven, maken sprakeloos. Op zeer vele mensen komt het bescherm-systeem, dat ondertussen wereldwijd opgelegd is en dat als volledig ‘alternatiefloos’ voorgesteld wordt en in deze vorm nog nooit bestaan heeft, als een irrationeel en fataal sociaal experiment over. Ook al kunnen ze zich niet verdedigen tegen de geneeskundige argumenten waarmee het gepresenteerd wordt. Te denken geeft daarbij dat de acceptatie van de ‘shutdown’ in de bevolking klaarblijkelijk alleen bereikt kon worden met een gebalde macht van het nieuws en met beelden, met een medialandschap dat gelijkgeschakeld leek, dat alle andere thema’s volledig terzijde schoof en getallen na getallen, statistieken na statistieken, lijkkisten na lijkkisten toonde. De door de maatregelen geproduceerde nood werd daarentegen zeer weinig ruimte gegeven in de berichtgeving. Tegenspraak tegen het optreden van de regering en alternatieve strategieën om de pandemie te counteren, kregen in de media geen kans, werden van begin af aan negatief becommentarieerd en moesten zelf naar eigen kanalen zoeken om zich te uiten. Doken zulke berichten op in het internet, dan waren ze snel weer verdwenen — en boekhandels waren gesloten, net als alle andere ‘niet essentiële’ zaken. Wanneer hebben we ooit tevoren zo’n tendentieuze berichtgeving meegemaakt tenzij in de tijd van totalitaire systemen? De macht van de beelden en getallen echter werkt —tot diep in de psyche van de mensen, in hun bewustzijn van zichzelf en hun leven, in hun sociaal gedrag. In zijn negende ‘les’ schreef Timothy Snyder: ‘Ruim een halve eeuw geleden waarschuwden de klassieke romans van het totalitarisme voor de overheersing van beeldschermen, de onderdrukking van boeken, de verschraling van vocabulaires en de daarmee gepaard gaande problemen in het denken. In Ray Bradbury’s Fahrenheit 451, dat in 1953 verscheen, verbranden brandweerlieden boeken terwijl het merendeel van de burgers naar interactieve televisie zit te kijken. In George Orwells “1984” uit 1949 zijn boeken verboden en werkt de televisie twee kanten op, zodat de regering haar burgers voortdurend in de gaten kan houden. In 1984 is de taal van de visuele media drastisch beperkt, zodat de bevolking verstoken raakt van de concepten die nodig zijn om het heden te interpreteren, het verleden op te roepen en over de toekomst na te denken.’ (p. 59 van de Ndl. vertaling)((Ebd., S. 73.))

Meerderheid en minderheid

In de corona-crisis accepteren echter niet alle mensen de mediale bevoogding en zij proberen in plaats daarvan, wat Snyder in zijn elfde ‘les’ aanbeval: ‘`Ga op onderzoek uit. Kijk zelf hoe het zit.’((Sascha Lobo: Realitätsschock. Zehn Lehren aus der Gegenwart, p. 255ff.)) Het ‘zoeken’, ‘doorgronden’ en ‘controleren’ speelt zich voornamelijk in het internet af, waartoe allen veroordeeld zijn. Komen mensen na ellenlange, langdurige en moeizame recherche tot geheel andere getallen ivm infectie, sterven en letaliteit, tot andere resultaten en voorstellen dan de experten, zoals die in de media gepresenteerd worden, en vertegenwoordigen ze hun gezichtspunten publiekelijk, dan zien ze zich blootgesteld aan een massieve golf van kritiek en diffamatie. Ze worden onmiddellijk in het kamp van de ‘complottheoretici’ geduwd, dat op die manier tot een algemene verzamelplaats van alle afwijkende meningen geworden is, tot bedenkelijke, onder scherpe bewaking staande massa-verblijfplaats van ideeën. Niet weinige critici belanden in ellende en wanhoop. Wie wil er nu als lichtvaardig en ‘asociaal’ aangeklaagd worden, als iemand die klaarblijkelijk niet bereid is, anderen te beschermen en zich voor zijn egoïsme het verlies van mensenlevens permitteert? Omdat bijna niemand de geneeskundige werkelijkheid van Covid 19 in haar gehele omvang op een betrouwbare manier kent, kan inderdaad dan ook niemand geheel zeker van zijn zaak zijn. De twijfels aan de manier van handelen, de achtergronden en de gevolgen ervan blijven en knagen. De zware zorgen over de menselijke en maatschappelijke schade groeien van dag tot dag — en liggen zoals een loden nachtmerrie zelf op diegenen die noch ziek worden, noch door de maatregelen bijzonder getroffen zijn en vooreerst geprivilegieerd verder leven, in hun tuin of ergens anders. Ofschoon het onbehagen het persoonlijk leven moeilijk draaglijk maakt, verkiest de meerderheid van de mensen te zwijgen en legt zich neer bij de politieke en maatschappelijke, sociale, psychologische en pedagogische toestand. Daar horen ook uitstekende pedagogen en sociale psychologen, markante verdedigers van burgerrechten en vroegere verdedigers van de democratie, de Duitse grondwet en de vrije samenleving bij. Ze verdragen ze omdat je je, zoals gezegd, tegen de geneeskundige, gezondheidspolitiek en ‘sociale’ argumentatie moeilijk staande kan houden, ook niet tegen de beelden van de intensive care afdelingen en omdat mensen die protesteren een ruzie riskeren in hun naaste vriendenkring of een verlies van aanzien zowel professioneel als persoonlijk. Misschien ook, omdat ze uiteindelijk onzeker zijn, hoewel het officiële beeld allang barsten vertoont door ‘Swiss propaganda research’ en kritische posities van capaciteiten als Sucharit Bhakdi, Shiva Ayyadurai en andere wetenschappers en artsen. Onbetwijfelbaar is dat de ellende ook buiten de directe pandemie-slachtoffers ongehoord groot zal zijn, de psychische, sociale en geneeskundige miserie. Zeer vele mensen op aarde zullen sterven en doen het nu reeds, in geen geval alleen ‘aan’ of ‘met’ covid-19, maar ook om redenen die met de tegenmaatregelen samenhangen. Vele mensen in arme landen zullen verhongeren omdat hun dagelijks loon in het compleet ‘bevroren’ leven vanaf nu ontbreekt. Ook voordien verhongerden al bijna 30 000 mensen per dag, mensen voor wie geen gelijkaardige mediale verdediging met statistieken, curven en kisten te vinden was. Dat geldt ook voor de mensen die door het milieu stierven of die in de Middellandse Zee verdronken als vluchteling en vele, vele anderen. Anderhalf miljoen mensen sterft jaarlijks aan tuberculose, wat door de verbetering van hun levensomstandigheden zou kunnen vermeden worden. Circa acht miljoen mensen gaat ten onder aan de directe gevolgen van de luchtvervuiling — bijna precies evenveel als de mensen die aan de gevolgen van de bijwerkingen van medicamenten dood gaan, iets wat in de massamedia niet vermeld wordt. Nu wordt plotseling gezegd, dat er niets gaat boven een mensenleven en daarom zijn alle corona-maatregelen gerechtvaardigd. Maar hoe zat het voordien met waardering van mensenlevens en daaraan gekoppelde reacties? Altijd opnieuw kreeg je te horen dat er geldgebrek was. Nu is plotseling ongelooflijk veel geld beschikbaar. ‘We leggen alle wapens op tafel’, zei de Duitse minister van financiën. Hoe merkwaardig. Toch stijgt het aanzien van de regering week na week. In het internet en soms zelfs op de radio kunnen kritisch denkende en sceptische mensen te weten komen dat enkele van hun posities en zorgen ondertussen door politiek rechtse en ook extreemrechtse krachten verdedigd worden of daarmee geassocieerd worden in de media (‘Reichsbürger’)((Vgl. Martina Renner und Sebastian Wehrhahn: „Die neue Rechte: Corona als Tag X“. In: Blätter für deutsche und internationale Politik, 5, 2030, p.43.)). Bij die zorgen hoort hun twijfel aan de onbaatzuchtige zuiverheid van de bedoelingen van Bill Gates en de door hem gefinancierde WHO, aan de dreigende globale verplichte inenting en de voorziene controle van bewegingsdata, mogelijks spoedig ook de controle van alle andere gezondheids- en personen-gegevens (voor het vastleggen van de door Lobo beschreven tweede ‘digitale lichamelijkheid’ (23)). Door dit feit — de onteigening van een vrijheidslievende mening door politiek rechtse kringen— lijkt er alleen nog een terugtrekking in het private over te blijven. Liever in een persoonlijke verstopplaats leven dan met zulke meuten samen te betogen of ermee in verbinding gebracht te worden, denkt menig mens. — Maar is het wel mogelijk gerechtvaardigde posities alleen daarom op te geven omdat ze door de foute krachten (met welk motief ook) politiek in beslag genomen zijn? Door totalitaire krachten dus, terwijl het je toch juist gaat om het totalitarisme te verhinderen? Timothy Snyder herinnerde aan het totalitarisme-begrip van Hannah Arendt. Totalitarisme betekent niet noodzakelijk een ‘overmachtige staat’, maar het wil de opheffing van het verschil tussen de private en publieke sfeer. Als het elektronische bewegingsprofiel van een mens om ‘geneeskundige’ of ‘gezondheidspolitieke’ redenen vastgelegd wordt, dan houdt het onderscheid tussen private en publieke sfeer op te bestaan, dat had reeds Georges Orwell zo gezien. Maar nog zonder ‘App’ begon al de cultuur van bewaking en wantrouwen bij ons. Buren staan op het punt elkaar te bewaken om erop toe te zien of alle ‘geneeskundig’ noodzakelijke corona-maatregelen wel correct nageleefd worden, en geven elkaar wederzijds aan. Ook voorbij de eigen straat wordt de situatie altijd meer gespannen. ‘Steeds vaker komt het tot scènes in het sociale leven. Je ziet verontruste blikken, kritiek, argwaan of woede omwille van een niet gerespecteerde veiligheidsafstand of open verontwaardiging over groepen.’((Andreas Laudert: „Das Unsichtbare und das Undenkbare”. In: Das Goetheanum, Nr. 14, 3.4.2020, p. 14.)) Daardoor ontstaat een dynamiek, die met het virus of de ziekte minder te maken heeft dan met de krachten die het sociale systeem vernietigen, waarover Gerhard Kienle het had.

De toekomst van een vrije samenleving

Zoals in het begin benadrukt, behoor ik niet tot degenen die het zwaarwegende pandemie-gebeuren in geneeskundige zin kunnen overschouwen en de maatregelen als reactie daarop kunnen beoordelen—en daarmee behoor ik tot de onzekere mensen. Maar ik ben dankbaar voor kritische vakmensen zoals prof. Sucharit Bhakdi en anderen, die zich na het overwinnen van innerlijke bezwaren en ondanks persoonlijke risico’s hoorbaar hebben geuit. Op dezelfde wijze zoals ik Navid Kermani altijd dankbaar voor zijn redevoeringen en boeken was. Kermani herinnerde in de Duitse Bondsdag (parlement) zes jaar geleden aan zijn eigen leven, aan zijn kosmopolitisch en humanistisch verleden. Daarvan weet hij, een door en door geleerde Islam-wetenschapper en germanist, een Duitse staatsburger met Iraanse roots, zonder twijfel veel meer dan de meeste parlementairen in Berlijn. Hij bracht iets terug naar die plaats, de Bondsdag, en liet daar iets tot zijn recht komen, waarover lang niet meer was gesproken. Hij veroorzaakte consternatie, ook bij de volksvertegenwoordigers — en ik heb tot vandaag de indruk dat de tijdelijke moed om genereus vluchtelingen op te nemen ook een gevolg was van zijn schitterende toespraak. Kermani hoopte op Duitsland. Ook Sucharit Bhakdi doet dit klaarblijkelijk. Waar, indien niet hier, gelet op Duitslands humanistisch verleden, maar ook gelet op hetgeen juist Duitsland in 1933-45 aanrichtte en op wat na 1949 democratisch opnieuw begon, waar, indien niet hier, zou een anti-autoritaire, vrijheidslievende weg uit de crisis kunnen gevonden worden, een weg in de zin van de grondwet en een humanisme die niet geheel hetzelfde is als maximale bescherming tegen het virus. Het valt Kermani en Bhakdi klaarblijkelijk lichter hun hoop op Duitsland te richten dan menig Duitser zonder migratieachtergrond. Of laat ons zeggen: zich uit te spreken over deze hoop. Zij kunnen iets kostbaars ter sprake brengen of in herinnering roepen, zonder verdenking van nationalisme. Het is het land van hun keuze — tot nog toe toch. Ik heb enkele jaren terug tijdens de discussies over de opname van vluchtelingen zeer gewenst dat Angela Merkel niet alleen ‘wir schaffen das’ gezegd had, maar het ook gefundeerd had, waarom Duitsland een bijzondere en unieke verantwoordelijkheid draagt. Een historische verantwoordelijkheid, die een andere omgang met thuisloze, existentieel bedreigde mensen op de vlucht rechtvaardigt, zelf noodzakelijk maakt, ook al zou geen enkel ander Europees land daaraan deelnemen. Er is zoiets als een ‘historisch geweten’. Vele mensen zouden mevrouw Merkel met deze fundering zeer precies verstaan hebben, binnen en buiten Duitsland. De kansen voor de AfD zouden zijn gezonken en niet gestegen, daar ben ik zeker van. Ook Sucharit Bhakdi, die decennialang aan een Duitse universiteit onderwees, zette klaarblijkelijk zijn hoop op een andere koers van Duitsland in de corona-crisis en dit niet zonder reden. De Duitse maatregelen tegen de ziekte waren tot nu niet bijzonder origineel, maar toch helemaal niet zo rigide als in die van verschillende buurlanden. Het was en is mogelijk zich in Duitsland ook in deze gespannen situatie kritisch te uiten, hoewel het duidelijk moeilijker geworden is. Het is van prioritair belang dat we in Duitsland en Europa in deze fundamentele crisis tot nieuwe doelstellingen en gepaste antwoorden komen voor een liberale of vrijheidslievende burgermaatschappij. Daarvoor zijn naar mijn mening verschillende inzichten nodig, waaronder de volgende: – De zoönosen (infectieziekten die van dier op mens overgaan) komen niet als een overval uit het niets, maar hebben met ecologische systemen en hun on-evenwicht en vernietiging te maken.((Vgl. Georg Soldner: „Wie leben wir zusammen?“ In: Das Goetheanum, Nr. 14, 3.4.2020, p. 11f. https://goetheanum.co/de/nachrichten/wie-leben-wir- zusammen)) Dat betekent echter: er moeten met hoge prioriteit concepten bedacht en omgezet worden om de kapitalistische roofbouw op de aarde, op haar natuurrijken en op het sociale leven van de mensen te beëindigen. We moeten een ecologische, duurzame landbouw- en voedsel-huishouding als ook een sociaal rechtvaardige economie starten. Daarbij hoort ook de ontwikkeling van een nieuw begrip van wat leven (of het levende) is, wat het veronderstelt en welke voorwaarden eraan verbonden zijn. We dienen een wetenschap te ontwikkelen die in het teken van het leven en niet van de dood staat.((De kinderarts Georg Söldner schreef in zijn belangrijk opstel „Fragen in der SARS- Co-V2-Epidemie“ daarover o.a.: ‘Kort voor de uitbraak van de pandemie publiceerde Claus Otto Scharmer in zijn “Essentials der Theorie U” de […] zinnen: < Uit het verleden leren is noodzakelijk, maar niet voldoende. Alle grote uitdagingen verlangen dat wij de zaak met een nieuwe benadering bekijken. Ze verlangen dat wij ons vertragen, stil staan, de belangrijke motorische krachten van de verandering opmerken, het verleden loslaten en de toekomst die wil ontstaan, laten komen.> Wat wil er komen? Een andere luchtkwaliteit boven Wuhan, Milaan en Stuttgart? Een bewustzijn dat onze virussen net zoals ons genoom voortdurend in wisselwerking staan met datgene wat hen bepaalt, namelijk de activiteit en de onderlinge relatie van levendige organismen? En dus ook met onszelf? Een bewustzijn dat we de kwaliteit van het levendige nieuw moeten leren denken, vatten en vormgeven? Gewaarworden dat onze aarde zelf niet enkel uit atomen bestaat, maar levende, gewaarwordende en zelfs denkende wezens omvat wier gedrag bepalend is voor alle leven? Zou het kunnen dat het leed dat wij dieren berokkenen —waaraan de geneeskunde flink meedoet— misschien reeds vandaag gevolgen voor onze eigen gezondheid heeft? Dat ons morele en sociale handelen tot op het niveau van het microbioom, viroom, genoom zijn gevolgen heeft? Dat economie zonder ecologie het huis vernietigt waarvan zij de wetten beweert te zoeken? Wanneer, indien niet nu, is het moment gekomen om ervoor wakker te worden dat we een nieuw ‘levenswetenschappelijk’ paradigma voor het onderzoek nodig hebben?’ (https://www.gaed.de/fragenindersars-cov-2-epidemie.html)) Dat impliceert verder de kritische bevraging van het wetenschappelijke concept dat rond het keerpunt van de 16de en 17de eeuw wezenlijk door Francis Bacon (“Novum Organum”) en René Descartes (“Discours de la méthode”) ontwikkeld werd, een concept waaruit volgt dat de mens ‘heer en bezitter’ is van de natuur en elke technologische ingreep veroorloofd is en elke wens in die zin gepermitteerd is. — Het is het doel van de vrije maatschappij en haar humane geneeskunde de mens bekwaam te maken tot ‘(zelf)verantwoordelijke levensbeheersing’ —'(selbst)verantwortliche Lebensbewältigung’— (Illich). De mens mag niet van het leven afgeschermd worden. Niet de ‘onteigening van de gezondheid’, maar haar doelbewuste stimulering is van uitnemende betekenis voor de toekomst. Dit met het oog op de ondersteuning van de gezondheid van de mens in de zin van een ‘actieve immunisering’, zodat hij succesvol in dialoog kan gaan met haar hindernissen, waaronder microben. Dit vereist een anders georiënteerde, qua methode en inhoud verruimde geneeskunde met een niet alleen pathogenetisch (‘hoe ontstaat ziekte?’), maar ook saluto-genetisch therapie-concept (‘wat maakt gezondheid mogelijk?’), een geneeskunde die de mens versterkt en niet verzwakt.((Vgl. hiervoor Harald Matthes: „Corona und Salutogenese. Welchen Beitrag kann die Anthroposophische Medizin in der Versorgung von Covid-19 leisten?“ In: Die Drei, 5, 2020, p. 8ff. https://diedrei.org/ausgabe/heft-5-2020)) — Om tot die geneeskunde te komen, is het bovendien nodig om het gezondheidswezen te bevrijden van het dictaat van de economie. De oriëntatie op winst en de feitelijke industrialisering van het moderne kliniek-bedrijf, die het ‘procesmanagement’, het module-denken en standaardisering van alle processen tot gevolg had en die zorg-krachten voor een groot deel wegrationaliseerde met desastreus gevolg, moet onverwijld teruggedraaid worden.((Vgl. u.a. Giovanni Maio: Geschäftsmodell Gesundheit. Wie der Markt die Heilkunst abschafft. Berlijn 2014.)) In deze context moeten zonder terughouding ook de belangen en invloeden van de industrie in de geneeskunde aan het licht komen, waaronder ook die van de expanderende vaccin-producenten, alsook hun invloed op de staat en de interstatelijke gezondheidsautoriteiten. Ze moeten aan het licht komen, geanalyseerd en maatschappelijk ter discussie gesteld worden — maar niet enkel in marginale kanalen, maar in de leidende media. — Geneeskundige argumentaties en argumentatie-lijnen voor zwaarwichtige maatschappelijke en politieke beslissingen, waaronder het inperken van de grondrechten, zijn in het algemeen met de grootste voorzichtigheid te behandelen. — Ook tijdelijk beperkte wetswijzigingen omwille van de ‘bescherming’ van de bevolking neigen ernaar om chronisch te worden. Daaraan heeft onlangs Heribert Prantl laatst nog herinnerd met het voorbeeld van de veiligheidswetten uit de RAF-tijd en de ‘anti-terreur-pakketten’. Ze worden meestal als ‘maatregelen ter voorkoming’ verder gezet: ‘Bijna alle veiligheidswetten werd niet alleen niet opgeheven, ze werden ook nog uitgebouwd en verscherpt (…). Wat voor de wetten ter bescherming van de veiligheid tot nu toe het terrorisme was, dat is bij de wetten voor de veilige gezondheid het virus. Het virus wordt wetgever.’((Heribert Prantl: „Verfallsdatum? Das Virus als Gesetzgeber: Viele Grundrechtseingriffe werden womöglich auf Dauer bleiben – zur Vorbeugung“. In: Süddeutsche Zeitung, 25./26.4.2020, p. 6. – Zijn commentaar in de uitgave van SZ van 2/3 mei 2020 begon Pranti met de zinnen: ‘ Er zullen nieuwe virussen komen. Die zullen ook gevaarlijker zijn dan corona. We zullen ook in de toekomst pandemieën meemaken. Hoe zal de staat dan reageren? Zoals bij corona? Zal het dan dringender luiden: masker op, mond dicht! Zal dan de bewegingsvrijheid weer beperkt worden, de vrijheid van samenkomst ons weer afgepakt worden? Een principieel verbod van de vrijheid van samenkomst, samenkomsten om te bidden inbegrepen, is nog nooit voorgekomen. Zal zulk een verbod gewoon worden? De grondrechten worden dan virtuele grondrechten, we hebben ze slechts onder voorbehoud dat er geen pandemie is.’ p.5)) — Noodzakelijk is een pluralistische wetenschapscultuur en niet de dominantie van enkele uitgekozen ‘experten’, wier posities gelovig moeten opgevolgd worden.((Vgl. voor deze problematiek o.a. Richard Ramsbotham: ‘Coronavirus Parallels: An Easter Article’. In: NewView,April-June 2020,p.3ff. )) — De passende antwoorden op de ‘corona-crisis’ in de domeinen van de rechtsstaat, van de economie en van het cultureel-geestelijke leven (waartoe ook de geneeskunde en het onderwijs/de opvoeding behoren) moeten door de betreffende vakmensen uit die drie domeinen zelf gevonden worden om ze dan met elkaar te bespreken, in plaats ze van bovenaf centraal op te leggen, na consultatie van enkele raadgevers. De ‘eenheidsstaat’ die alles bepaalt, is voorbijgestreefd.((Vgl. Rudolf Steiner: Die Kernpunkte der sozialen Frage. GA 23. Dornach 1976; Aufsätze über die Dreigliederung des sozialen Organismus und zur Zeitlage1915-1921.GA24.Dornach1982.)) ‘Top down’-beslissingen van de uitvoerende macht, waarvan de gevolgen voelbaar zijn in domeinen waarvan noch de politieke functie-dragers noch de hen adviserende microbiologen inhoudelijk veel verstaan en waarvoor ze geen persoonlijke verantwoordelijkheid dragen (zoals bij de ontwikkeling van het kind en de pedagogie), zijn met alle beslistheid af te wijzen. — In geen geval mogen zaken die alleen nog maar een vermoeden zijn, ‘speculaties of calculaties’, beschouwd worden als wetenschappelijke feiten en als zodanig publiekelijk gepresenteerd worden als basis om te handelen.((‘Speculatie en calculatie, het argumenteren in een grauwe zone, is hier (…) de dominante methode. Altijd opnieuw wordt beklemtoond dat dat allemaal nieuw is voor de wetenschap, de economie en de politiek, dus voor de gehele samenleving. Vanuit en met dit onbekende en onzichtbare worden tegelijk zeer concrete en verreikende maatregelen ondersteund.’ Andreas Laudert: „Das Unsichtbare und das Undenkbare”. In: Das Goetheanum, Nr. 14, 3.4.2020, p. 14.)) — Afwijkende, kritische, maar op zichzelf gefundeerde en substantiële meningen zijn voor het complexe inzicht in de waarheid altijd van belang en betekenis, vooral omdat de handelende politici een begrensde horizon hebben die ze absoluut moeten verruimen. Het gebruik van het begrip ‘complottheoreticus’ voor mensen die zulke meningen vertegenwoordigen, is volkomen niet acceptabel. In een liberale maatschappij moet in de plaats daarvan duidelijk worden hoe belanghebbende groepen met behulp van de massamedia hun eenzijdige manieren van zien en hun narratieven met opzet tot de dominante maken bij de gehele bevolking (zoals dit onder andere ook door de ontkenners van de klimaatverandering lange tijd gebeurde).((Vgl. hiervoor a.a. Edward S. Herman und Noam Chomsky: Manufacturing Consent. The Political Economy of the Mass Media. New York 2002; Naomi Oreskes und Erik M. Conway, Erik M.: Die Machiavellis der Wissenschaft, Das Netzwerk des Leugnens. Weinheim 2014. Voor de opdracht aan het PR-agentschap Scholz & Friends Berlin GmbH door het Duitse federale ministerie voor gezondheid en voor de ‘inlichting’ (Aufklärung) van de bevolking — met een budget van 22 miljoen € over vier jaren (!)— vgl. https://fragdenstaat.de/anfrage/bundesweite-kommunikation-bzgl-corona. ‘Tot de opdracht van het agentschap behoort ook het permanente monitoren van de sociale media-communicatie om snel live op fake meldingen en actuele ontwikkelingen te kunnen reageren’. (https://s-f.com/wirbleibenzuhause-scholz-friends-kommuniziert-in- der-corona-krise-fuer-das-bmg/) Bekend werd ook een position paper van 17 blz. van het federale ministerie van binnenlandse zaken uit de tweede helft van maart dat niet alleen verschillende ‘scenario’s’ en strategieën om te handelen bediscuteerde (voor de achtergrond van de te verwachten economosche schade van het land), maar ook de telkens noodzakelijke ‘mobiliseringscampagnes’ van de bevolking — en het daarvoor te scheppen ‘gemeenschappelijk narratief’. Onder andere er is in de paper sprake van dat de bevolking de gehele omvang van het gevaar door een (letterlijk) ‘gewenste shockwerking’ moet vernemen om de acceptatie te bereiken dat patiënten van ziekenhuizen afgewezen worden en thuis moeten stikken. (‘Het stikken of niet genoeg lucht krijgen is voor iedere mens een oerangst. De situatie om familieleden die in levensgevaar verkeren, te helpen, eveneens.’) Of van geïnfecteerde kinderen die een dodelijke bedreiging voor hun ouders worden (‘Als ze dan hun ouders besmetten en een van hen onder ondraaglijke pijnen sterft en zij het gevoel hebben dat ze schuldig zijn omdat ze bv. vergeten hebben na het spelen hun handen te wassen, dat is het verschrikkelijkste wat ooit een kind kan meemaken.’ p.13) Vgl.https://fragdenstaat.de/dokumente/4123-wie-wir-covid-19-unter-kontrolle-bekommen/)) — De grondwet moet in Duitsland ook in tijden van nood precies zo ‘onaantastbaar’ zijn als de waardigheid van de mens, waarover zijn eerste paragraaf handelt. Tot de grondwettelijk beschermde waardigheid van mens behoort ook de waardigheid van de zieke, de ‘gehandicapte’ en de oude mensen, wier ‘bescherming’ nu zoveel ter sprake komt. Hoe echter is het met deze waardigheid gesteld als oude en andere ‘risico’-mensen, waartoe ook mensen behoren in zorgtehuizen en inrichtingen, niet eens meer door hun familieleden en naaste vrienden mogen bezocht worden. Deze laatste mensen hebben, evenals die getroffenen zelf, geen enkele medezeggenschap in deze beslissingen van de staat, terwijl deze ‘gedwongen isolatie’ bestaat voor onafzienbare tijd.((Vgl. hiervoor Silke van Dyk, Stefanie Graefe en Tina Hauber: „Das Überleben der : Alter in der Pandemie“. In: Blätter für deutsche und internationale Politik, 5, 2020, p. 33-36. Onder andere schrijven de auteurs kritisch: ‘Het noodzakelijke debat over de bescherming van de door het virus speciaal bedreigde persoon wordt bijna geheel zonder de deelname van ouderen en ouden gevoerd. Daardoor vindt een collectief onmondig worden plaats, ofschoon in werkelijkheid slecht een klein deel van deze zogenaamde homogene groep feitelijk niet meer in staat is tot communicatie of beslissingen.’ (ib., p. 34) Vgl. ook Ulrike Baureithels reflecties over de omgang met de ‘risicogroepen’ waaronder mensen met een handicap, ib. 37-40 („Triage; Leben oder sterben“).)) Het feit dat de situatie in de ouderlingen-tehuizen zo slecht is, heeft absoluut niet alleen met het virus met maken. Het heeft ook met de huizen zelf te maken, met hun engheid en hun verarmde zorgverlening, vaak ook met hun desolate atmosfeer, hun schandalig slechte uitrusting en structuur, hun absolute marginalisering in de prestatie- en consumptiemaatschappij. — Kinderen ervaren het leven in de concrete sociale ruimte, ze leren en ze rijpen eraan, in de directe ontmoeting, en niet aan het beeldscherm en zijn hygiënische, steriele, virtuele wereld. Het levende leerproces in de reële school is werelden gescheiden van de online-programma’s van de kennisoverdracht.((Vgl. o.a. Paula Bleckmann, Ralf Lankau (Hg.): Digitale Medien und Unterricht. Eine Kontroverse. Weinheim und Basel 2019; Ralf Lankau: Kein Mensch lernt digital. Über den sinnvollen Einsatz neuer Medien im Unter- richt. Weinheim und Basel 2017; Edwin Hübner, Leonhard Weiss (Hg.):Personalität in Schule und Lehrerbildung. Perspektiven in Zeiten der Öko- nomisierung und Digitalisierung. Opladen und Berlin 2017.)) De geforceerde ‘digitale school’ is vanuit pedagogisch, zowel als vanuit kinder- en jeugd-psychologisch standpunt een tragisch, maar geenszins verrassend of toevallig resultaat van de crisis. De ‘global education’-industrie streeft sedert lang en met alle macht haar strategieën na om haar digitale leerprogramma’s wereldwijd te vermarkten — en de ‘corona-crisis’ opent voor haar een wijde invalspoort. — Kinderen hebben een absoluut recht op hun kameraden en op het onbedekte, masker-loze gelaat van de mens tegenover hen en op een ontwikkeling in een sociale sfeer van vertrouwen. Een door de massamedia systematisch verspreide angst- en paniek-epidemie is voor de ontwikkeling van kinderen en jonge mensen, voor hun verhouding tot zichzelf en de wereld en voor hun vermogen tot relaties door en door schadelijk. Hetzelfde geldt voor de foute voorstelling van de virale wereld als een primaire bedreiging, zonder duidelijk te maken hoe zeer virussen en bacteriën tot het biologische reservoir van de mens behoren — en dat zijn immuunsysteem zich verder ontwikkelt in ‘dialoog’ met de kiemen van de buitenwereld. — Het culturele leven inclusief het godsdienstige leven is een levensbelangrijk goed, dat absoluut moet gestimuleerd worden en ook in tijden van crisis ‘live’ (en niet alleen virtueel) moet kunnen blijven functioneren, in echte samenkomsten en met echte uitvoeringen voor publiek. Dit is zelfs vanuit geneeskundige gezichtspunt (psycho-neuro-immunologie) van betekenis. ‘Het immuniteitsversterkende en zelf antivirale effect van artistieke boodschappen gericht op gemeenschap en menselijkheid, mag niet onderschat worden’, stelt terecht Sonja Zekri.((Sonja Zekri: „Kulturbruch”. In: Süddeutsche Zeitung, 18./19.4.2020, p. 4.)) De afweer-kracht van de mens, niet alleen van de oude mens, stort in als hij beroofd en geïsoleerd wordt van zijn levendige sociale en culturele relaties, daarvoor bestaan er vele voorbeelden. Hoe de cultureel-geestelijke sector in tijden met een verhoogde behoefte aan hygiëne zijn activiteiten verder kan zetten, moet door de verantwoordelijken van deze sector autonoom en creatief uitgewerkt worden. Uitspraken volgens dewelke het cultureel-geestelijke leven geen existentiële betekenis heeft (‘verstrooiing en afleiding’), zijn op een besliste manier af te wijzen. — De primaire en nagenoeg reflex-achtige antwoorden op crisissen, die een systeem produceert, hebben steeds de neiging te lijken op het systeem zelf. Ze hebben de tendens om het systeem en zijn prioriteiten, waardebepalingen en hiërarchieën te stabiliseren, in plaats van ze in vraag te stellen. Zo kunnen hele crisissen gebruikt worden in de zin van het aan de crisis voorafgaande, om het op een nog intensievere manier verder te zetten — met zeer vele verliezers en enkele duidelijke winnaars. Deze moeten tijdig herkend worden en om over hen moet publiek debat mogelijk zijn. —De liberale of vrije maatschappij is in geen geval enkel maar door politiek rechts-radicale krachten bedreigd, maar ook door op het eerste gezicht ‘a-politieke’ visioenen over een volledige technische bewaking. Die zullen zich in de toekomst nog vaak bedienen van geneeskundige argumenten. Want van niets houden de mensen zozeer als van hun leven — en voor niets anders offeren ze zo snel hun vrijheid en grondrechten op. De gedigitaliseerde maatschappij als technisch besturingssysteem waarin de publieke ruimte ook om ‘geneeskundige’ redenen intensief gecontroleerd wordt, rukt met de ‘corona-crisis’ —die als aanleiding goed van pas komt— geweldig op, van China, dat daarin reeds zeer ver gevorderd is, naar Europa. Hierop wees Sascha Lobo in 2019 reeds in detail, nog voor Covid-19 en de beschermingsmaatregelen ertegen.((Sascha Lobo: Realitätsschock. Zehn Lehren aus der Gegenwart, p. 181ff. Kapitel 5: China)) In deze zin sprak ook de Indische schrijfster Arundhati Roy onlangs in een interview: ‘Voor mij voelt deze pandemie aan als de overgang van de ene naar een andere wereld’.((„Sie werden behandelt wie Abwasser“. In: Süddeutsche Zeitung,14.4.2020, p. 11.)) De stap van het ‘opvolgen van de infectiewegen’ naar het opvolgen van alle wegen van de staatsburgers is niet groot en de roep naar de —in Duitsland reeds door de regering besloten— ‘Digitalakte’((Vgl. het door de regering in de corona-crisis goedgekeurde wet om data van patiënten te beschermen: „Patientendaten-Schutz-Gesetz“ (PDSG). ‘De digitale acte moet reeds in 2021 starten en artsen en ziekenhuizen opleggen, ze te vullen. In 2022 moet ook inentings- en moederpas en het tandenbonusboekje opgeslagen worden.’ In:Der Freitag, 9.4.2020.)), naar ‘location tracking’ en ‘big data’ —voorzien van ‘geneeskundige’ argumenten— klinkt overluid. Voor een ‘fascistoïd-hysterische hygiëne-staat’ waarschuwde de Duitse staats- en kerkjurist Hans Michael Heinig naar aanleiding van de nieuwe ‘wet ter bescherming van de bevolking bij een epidemische situatie van nationale draagwijdte’ (van 27/3/2020)((https://verfassungsblog.de/gottesdienstverbot-auf-grundlage-des-infektionsschutzgesetzes/ Voor de haastige hervorming van de wet ter bescherming tegen infecties (IfSG), van de verleende ‘blanco-volmachten’ aan de federale minister voor volksgezondheid, die in het geval van een crisis wetten buiten werking kan stellen en rechtsregels zonder de toestemming van de Bondsraad kan uitvaardigen, van een IfSG dat de binding van de regering aan de parlementaire wetten opheft (en daarmee elementaire grondprincipes van de grondwet omzeilt) en de ingreep in elementaire grondrechten mogelijk maakt op het gehele grondgebied (waaronder de vrijheid van de persoon, de vrijheid van vereniging en het vrije verkeer) en zich daarbij op een ‘ schimmige algemene clausule’ (‘eine schwammige Generalklausel’) steunt vgl. vgl. Daniel Leisegang: „Corona und die Grundrechte: Einsicht in die Notwendigkeit“. In: Blätter für deutsche und internationale Politik, 5, 2020, p. 25f. Vgl. hiervoor ook Matthes, Anm., p. 9f. Intussen heeft de bondsregering op 29.04.2020 reeds een regeringsontwerp van een „Zweites Gesetz zum Schutz der Bevölkerung bei einer epidemischen Lage von nationaler Tragweite“ (‘tweede wet ter bescherming van de bevolking bij een epidemische situatie van nationale draagwijdte’) aangenomen. Vgl. https://www.bundesgesundheitsministerium.de/. Ten gevolge van het regeringsontwerp moet in paragraaf 28 een belangrijke toevoeging gebeuren (Absatz 1 Satz 3): Bij het verordenen en uitvoeren van beschermende maatregelen volgens paragraaf 1 en 2 moet men op gepaste wijze rekenen met het feit of en in hoeverre een persoon die een bepaalde besmettelijke ziekte, waartegen beschermende maatregelen getroffen worden, naar de stand van de medische wetenschap wegens een bestaande bescherming door inenting of wegens een bestaande immuniteit niet of niet meer kan overdragen, van de maatregel geheel of gedeeltelijk kan ontheven worden, zonder dat het nut van de maatregel in gevaar komt. In zoverre er van op individuen betrekking hebbende maatregelen moet afgezien worden of uitzonderingen algemeen voorzien worden, moet de betreffende persoon door een inentings- of immuniteitsdocument volgens paragraaf 22 of een doktersattest bewijzen dat de bepaalde besmettelijke ziekte niet of niet meer kan overgedragen worden.’ („Bei der Anordnung und Durchführung von Schutzmaßnahmen nach den Sätzen 1 und 2 ist in angemessener Weise zu berücksichtigen, ob und inwieweit eine Person, die eine bestimmte übertragbare Krankheit, derentwegen die Schutzmaßnahmen getroffen werden, nach dem Stand der medizinischen Wissenschaft wegen eines bestehenden Impfschutzes oder einer bestehenden Immunität nicht oder nicht mehr übertragen kann, von der Maßnahme ganz oder teilweise ausgenommen werden kann, ohne dass der Zweck der Maßnahme gefährdet wird. Soweit von individualbezogenen Maßnahmen abgesehen werden soll oder Ausnahmen allgemein vorgesehen werden, hat die betroffene Person durch eine Impf- oder Immunitätsdokumentation nach § 22 oder ein ärztliches Zeugnis nachzuweisen, dass sie die bestimmte übertragbare Krankheit nicht oder nicht mehr übertragen kann.“)). Zelfs de wetenschappelijke dienst van de Duitse Bondsdag heeft deze wet in afzonderlijke Verordnungsermächtigungen (uitvoeringsbesluiten) als ‘grondwettelijk problematisch’ beoordeeld.((Wissenschaftliche Dienste des Deutschen Bundestags: Staatsorganisation und § 5 Infektionsschutzgesetz. (PDF) Deutscher Bundestag, 2. April 2020, p. 9, abgerufen am 11. April 2020.))

Epiloog

‘Geloof in de waarheid’, aldus luidt de titel van de tiende ‘les’ van Timothy Snyder. ‘Engageer je voor een goed doel’ de vijftiende. ‘Leer van anderen in andere landen’ de zestiende. In het motto van de negende ‘les’ staat: ‘Vermijd uitspraken die iedereen al doet. Verzin uw eigen bewoordingen, ook als u alleen maar wilt overbrengen wat iedereen volgens u zegt.’((Timothy Snyder: Über Tyrannei. Zwanzig Lektionen für den Widerstand, p. 59)) In deze zin zijn ook mijn uitweidingen bedoeld. ‘Spreek ook jij’, klinkt het bij Paul Celan, weliswaar met de waarschuwing verbonden: ‘maar scheid uw neen van uw ja’.((Idem, p. 86)) Het helpt weinig en is zelfs zeer gevaarlijk, complexe historische situaties te vereenvoudigen — en bijvoorbeeld te loochenen dat covid-19 een zware ziekte is met veel dodelijke slachtoffers, ook al wordt haar letaliteit zeer verschillend beoordeeld. Het is ook problematisch om de handelende politici en andere protagonisten van het publieke gebeuren totalitaire bedoelingen in de schoenen te schuiven, hoewel het onbetwijfelbaar is dat de situatie in vele landen door autoritaire leiders benut wordt((Vgl. de exemplarische studie van Helmut Fehr over de situatie in Hongarije en Polen (waarbij de problematiek geenszins beperkt blijft tot deze beide landen): „Der Putsch gegen die Demokratie. Wie sich die Autokraten in Polen und Ungarn der Corona-Angst bedienen“. In: Blätter für deutsche und internationale Politik, 5, 2020, p. 97-104.)). Sucharit Bkakdi heeft zulke globale boosaardige veronderstellingen tegengesproken. Maar in 1914 wilde ook geen enkele leidende politicus de uitbraak van de Eerste Wereldoorlog en toch maakten ze hem mogelijk en raakten ze allemaal in de oorlog en zijn catastrofale dynamiek verstrikt((Vgl. Christopher Clarke: How Europe Went to War in 1914. London u.a.2012.)). De ‘medico-cratische’, technocratische en totalitair-destructieve krachten bestaan die zich van de situatie, maar ook van ‘de’ wetenschap bedienen. Dat te loochenen en daarover niet te reflecteren, als handelende politicus of als betrokken burger, is niet alleen naïef, maar zwaar nalatig en leidt naar catastrofes. De autoritaire, digitaal georganiseerde bewakingsstaat is met een kapitalistische welvaart- en prestatiemaatschappij verenigbaar. De individuele vrijheid kan in die zin teruggenomen of opnieuw gedefinieerd worden. Dat het totalitarisme van de toekomst een ander gezicht als het fascisme van de 20ste eeuw heeft, is al sinds lang duidelijk en werd door verder kijkende mensen als Aldous Huxley (‘1984’) reeds decennia geleden beschreven. We zouden in de zin van Timothy Snyder niets onverlet moeten laten om ‘over de huidige tijd na te denken, om ons te herinneren aan het verleden en om overwegingen te maken met betrekking tot de toekomst’.

Ik verzoek u, en heb dat ook in Berlijn gedaan, om niets van wat ik ooit gezegd heb of nog zal zeggen op autoriteit en geloof aan te nemen. Rudolf Steiner– De volkszielen – GA 121 – Kristiana (Oslo) 17 juni 1910