Sociale driegeleding | Wakkermens

De spirituele bijdrage van Midden en Oost Europa wordt verpletterd in de machtsstrijd tussen Rusland en de V.S.

rovanov — Sat, 11 Feb 2023 22:51:08 +0000

Wat kan daartegen worden gedaan?

Voordracht door Harrie Salman gevolgd door een gesprek. 25 maart, 13.00 – 17.00 uur, Zeist [caption id="attachment_13205" align="alignright" width="300"] Strijd der culturen[/caption] Verschillende volkeren kunnen vanuit hun historische ontwikkeling hun bijdragen leveren aan de ontwikkeling van de cultuur. In veel gevallen misbruiken belangengroepen deze bijdragen en buigen ze in hun voordeel om, zodat volkeren tegen elkaar worden opgezet in plaats van dat zij gaan samenwerken om de belangen van de mensheid te dienen. In de 20e eeuw is dit op grote schaal gebeurd door de elites van de Angelsaksische landen. Oorlogen tussen Europese landen zijn door hen georganiseerd, en daarnaast hebben zij op wereldschaal hun economische imperia gevestigd. In dit grote speelveld tussen Amerika en Azië hadden de Midden-Europese volkeren een tussenpositie kunnen innemen om een derde weg met eigen sociale en spirituele inspiraties te openen. Daarmee zouden ook globaal de tegenstellingen tussen Oost, West en Zuid kunnen worden overbrugd, in een spirituele cultuur en rechtvaardige samenlevingen. In de Midden-Europese cultuur leefde een sterke drang de krachten van het vrije Ik tot ontwikkeling te brengen, waarmee de tegenstelling tussen het extreme individualisme van het Westen dat alleen op de materiële wereld is gericht, en het anti-individuele collectivisme van het Oosten kan worden overwonnen. In Midden-Europa zijn in de Sociale Driegeleding impulsen verschenen waarmee een samenleving kan worden opgebouwd waarin het vrije Ik een rechtvaardige samenleving kan inrichten, waarin het egoïsme wordt begrensd en het collectivisme wordt opengebroken. We leven in een tijd waarin de spirituele en sociale bijdrage van Midden-Europa op alle mogelijk manieren wordt verhinderd. We zien nu in alle openbaarheid de opkomst van een technocratisch totalitarisme met een door de financiële elites gecontroleerde wereldregering, die ook de rijkdommen van Rusland in haar greep wil krijgen. De geest van Midden-Europa moet nu op wereldniveau weer tot leven worden gebracht. Wat we daarvoor kunnen doen is de vraag waarover deze voordracht het gesprek wil openen. Voordracht Harrie Salman, gevolgd door een gesprek. Aanmelden: is wenselijk en kan bij Els van Dongen: fiederels@ziggo.nl Locatie: van Tetslaan 4, Zeist Datum en tijd: 25 maart, 13.00 – 17.00 uur Entree: 15,- Gelieve contant en gepast meenemen. Organisatie: Kerngroep Sociale Driegeleding: Els van Dongen, Feiko van der Veen, Henk Hupkes, Coen Graaf De middag is voor iedereen toegankelijk, dus mocht je nog andere geïnteresseerden in je omgeving kennen, dan zijn zij van harte welkom.

Het hoopvolle een kans te geven

rovanov — Fri, 30 Sep 2022 06:46:37 +0000

[caption id="attachment_6999" align="alignright" width="181"] Tijdschrift voor
sociale driegeleding[/caption] In de aanloop naar het nieuwe nummer van Driegonaal stuitten we op complicaties van verschillende aard. Laverend tussen deze complicaties besloten we van de nood een deugd te maken, lees: van een te laat verschijnend nummer een dubbelnummer te maken en daarmee toch nog weer ‘op tijd’ te zijn. Dat was een mooi plan. Alleen waren daarmee nog niet alle complicaties uit de lucht. – Hoe dan ook, voor u ligt een dubbelnummer met een inhoud die rijk geschakeerd is: van uitermate ernstig tot bijzonder hoopgevend. Daarin kunnen we ook een karakteristiek van onze tijd zien. De problemen nemen niet alleen in ernst toe, maar stapelen zich ook aaneen tot een muur die de doorgang naar de toekomst belemmert. Tegelijkertijd: er is ook van alles gaande dat hoop kan bieden. Het hoopvolle is klein, vol kiemkracht, nog kwetsbaar. Het ernstig-zware is groot, levenloos, massief. Bestuurders, politici, opiniemakers, ceo’s hebben met elkaar gemeen dat zij verantwoordelijkheid naar zich toe trekken. Zij menen geschikt te zijn om die verantwoordelijkheid te dragen, of dragen die verantwoordelijkheid om andere redenen, bijvoorbeeld omdat verantwoordelijkheid ook dienstbaar kan worden gemaakt aan eigenbelang. – De verantwoordelijkheid die zij, terecht of niet, dragen is feitelijk de verantwoordelijkheid die zij anderen hebben ontnomen. Maar ja, die anderen – dat zijn wij – hebben daar kennelijk geen overwegende problemen mee gehad. Om het hoopvolle een kans te geven zich te vervullen, kunnen we niet meer berusten in een situatie waarin we onze verantwoordelijkheid slechts deels kunnen invullen. De ‘verantwoordelijken’ hebben geen andere instrumenten om de huidige problemen op te lossen dan die, waarmee die problemen geschapen zijn. Hun algoritmes bevatten niks anders dan de statistiek van het verleden. Al het gereken leert ons niets over het leven. De bestrijding van de ziekte brengt nog geen gezondheid. Hun denken is gesloten voor de toekomst. Sociale driegeleding is ook ‘het zelfbeschikkingsrecht van de vrije mens’. Wie zich tot vrijheid ontwikkelt, verbindt zich met de hoop die toekomstkracht in zich draagt. Waar vrijheid zich verwerkelijkt, zal de levenloze muur die de toekomst weg houdt, als droog gruis verkruimelen. (jh) Hier kunt u zich abonneren op het tijdschrift Driegonaal

De juiste prijs (in plaats van het basisinkomen)

rovanov — Mon, 11 Apr 2022 06:35:34 +0000

Dit is het vierde deel van een korte serie over het Basisinkomen. Het eerste deel vindt u hier.

Dit artikel van Marc Desaules verscheen op Driegonaal

Al enkele jaren wordt er gediscussieerd over het basisinkomen: een inkomen voor iedereen, los van werk of (ander) inkomen. In dit artikel brengt Marc Desaules een nieuw element binnen in deze discussie: een economie waarin de dingen de juiste prijs dragen komt veel beter tegemoet aan wat men met het basisinkomen wil bewerken. We leven in een tijdperk van lage prijzen. Hoe minder we voor iets betalen, hoe beter – dit is niet alleen een wijdverbreide opvatting maar leeft ook zo in de moderne economische wetenschap. De enorme neerwaartse druk op prijzen bewerkt dat er weinig geld is om degenen die werken te betalen. Gevolg is dat het gebrek aan inkomen onvermijdelijk tot schulden leidt, die overal toenemen en uitgroeien tot een fenomeen dat nog nauwelijks onder controle gehouden kan worden. Deze neerwaartse spiraal heeft tot het punt geleid waarop regeringen alleen nog door verdere geldinjecties de dingen door kunnen laten gaan. Geld heeft niet alleen een waarde op zichzelf gekregen, maar is iets geworden dat verwant lijkt aan een kunstmatige bron van leven. Geld ketent individuele mensen ook steeds sterker aan hun egoïsme en drijft hen nog verder in de strijd om het bestaan. Er is een grote urgentie om te handelen, maar hoe? Sommigen zoeken het antwoord in het idee van een onvoorwaardelijk basisinkomen, als een bescherming tegen een allesvernietigende situatie. Zij beredeneren dat de garantie van een basisinkomen een sociale verzekering zou vormen, omdat de onvoorwaardelijkheid van het basisinkomen het individu vrij zou stellen van de noodzaak om te werken.(([CHB] In dit artikel wordt gesproken over ‘werk’ en niet over ‘arbeid’ om op het menselijke aspect gericht te blijven en niet in een economische categorie verstrikt te raken.)) Op het eerste gezicht lijken deze perspectieven aansprekend, maar zijn ze dat ook werkelijk? Wanneer we ze preciezer gaan bekijken zien we een andere werkelijkheid opdoemen: een onvoorwaardelijk basisinkomen raakt niet de kern van het probleem. De economie blijft onberoerd en gaat onveranderd verder, gebaseerd op het idee van de strijd om het bestaan waarin iedereen tegen elkaar blijft strijden. Verder verslechtert het de situatie door ieders houding ten opzichte van werk te vergiftigen, waarmee tegelijkertijd aan de menselijke waardigheid een belangrijke mogelijkheid zich uit te drukken wordt ontnomen. En ten slotte leidt een regelmatig inkomen dat iedereen in de schoot geworpen wordt tot een totale afhankelijkheid van dat inkomen, vergelijkbaar met de afhankelijkheid van een kudde tot zijn herder.

We hebben geen inkomensprobleem

De vraag is, wat het alternatief is voor een onvoorwaardelijk basisinkomen? Beter gezegd, waar kunnen we beginnen met het opbouwen van een economisch leven dat ieder individu een waardig inkomen verzekert? Het is noodzakelijk dat we tot de kern van de zaak komen. Dan zullen we allereerst zien dat het fundamentele probleem niet dat van het inkomen is, maar een probleem van het uitgeven, versterkt door een evenzeer fundamenteel probleem wat betreft het geld. Ten tweede zullen we zien dat we een gezonde verhouding tot werk moeten gaan ontwikkelen. Zowel het probleem van het uitgeven als onze houding ten opzichte van werk zijn sterk gerelateerd aan onze conventionele economische manier van denken en doen – het is ongemakkelijk dat toe te moeten geven en moeilijk om uit te spreken. Maar laten we deze twee aspecten toch nader bekijken. Bij het uitgeven speelt de prijs natuurlijk een centrale rol. Iedereen let op de prijs voordat hij iets aanschaft – dat spreekt voor zich. Maar met welk bewustzijn doen we dat? Met voorbijgaan aan onze conventionele manier van denken stellen we ons nu een wereld voor (we laten de vraag of dat reëel is even achterwege) waarin de prijs van elke waar zodanig is dat de individuele mens die de waar geproduceerd heeft “als tegenprestatie voor het resultaat van zijn inspanning een bedrag ontvangt dat voldoende is om hem in staat te stellen het geheel van zijn behoeften, inclusief die van degenen die van hem afhankelijk zijn, te bevredigen totdat hij een volgend zelfde product gemaakt heeft”.((Zie Rudolf Steiners voordracht van 29 juli 1922, GA 340, Wereldeconomie, Rotterdam 1986. Deze formule van Rudolf Steiner is net zo geldig en volledig als de stelling van Pythagoras.)) Deze ‘juiste prijs’ wordt niet vastgesteld door de koper, de consument, maar uitsluitend door de verkoper, de producent. En de beslissende factor in het bepalen van de prijs wordt niet gevormd door de kosten die met de productie zijn verbonden maar door de toekomstige behoeften van de producent. De gevolgen van het begrijpen van de juiste prijs op deze manier zijn immens: door zijn eigen behoeften te vervullen garandeert de consument, met elke transactie opnieuw, de vervulling van de behoeften van allen die bij de productie betrokken waren – al hun behoeften, niet slechts hun primaire behoeften. Dit zou niet alleen plaatselijk het geval zijn, maar geldt ook wereldwijd, voor alle mensen, wáár zij ook werkzaam zijn. Door elke transactie opnieuw, zou het hanteren van de juiste prijs een genezend effect hebben dat het hele economische organisme zou dynamiseren. Tegelijkertijd zou het wereldwijd rechtvaardigheid voortbrengen. Dit begrip van de juiste prijs is gebaseerd op economische en te berekenen inzichten; niet op een externe moraal, een ethische houding of afgedwongen ‘liefdadigheid’. Individuen zullen misschien in moreel opzicht groeien, als gevolg van het hanteren van de juiste prijs, maar dat kan nooit de voorwaarde zijn om de juiste prijs te introduceren. Een beslissend aspect van het hanteren van de juiste prijs is zijn oriëntatie op de toekomst, want het is de juiste prijs die een inkomen garandeert dat voorziet in toekomstige behoeften. Op geen enkele manier is inkomen een beloning voor een prestatie uit het verleden; inkomen is een tegemoetkoming voor de voortgaande kosten van levensonderhoud voor de producent. Er is slechts inkomen en werk. Maar ze zijn niet met elkaar verbonden. Inkomen kan ook niet afgemeten worden in termen van werk, want de facto worden werk en inkomen van elkaar gescheiden door de logica van de tijd. Eerst is er het inkomen, het werk volgt. Het hanteren van de juiste prijs is zodoende zowel het begin als de weg naar de scheiding van werk en inkomen, hetgeen zowel werkelijk sociaal is als in overeenstemming met een groter doel. Bovendien, wanneer het inkomen door het hanteren van de juiste prijs in alle toekomstige behoeften voorziet, legt het ook de basis voor de creativiteit en ontwikkeling van ieder individu, door wiens vaardigheden in de behoeften van zijn medemensen wordt voorzien. Er is echter een probleem: geld is onvermijdelijk verbonden met elke transactie en hiermee verschijnt een verborgen en nauwelijks te pakken probleem waarvoor we nu de moed moeten hebben om het onder ogen te zien. In de afgelopen twee eeuwen is geld steeds duidelijker losgeraakt van de echte economie en tijdens dit proces verwierf het een waarde in en van zichzelf. Deze situatie berust op drie alomtegenwoordige praktijken: de aankoop van grond (in plaats van het recht op alleengebruik), het hanteren van materieel onderpand bij leningen (in laats van het hanteren van ‘persoonlijk krediet’) en de gerichtheid op het beheersen van inflatie op monetair gebied (in plaats van het stimuleren van het hanteren van de juiste prijs). Deze drie gewoonten werken in economische zin vernietigend en hebben invloed op elke transactie die waar dan ook ter wereld plaatsvindt. Het ontbreekt hier aan de ruimte om dit nader te onderzoeken, maar laat het voor dit moment volstaan om te stellen dat deze drie gewoonten hindernissen zijn voor elke stap die gezet wordt om werkelijke economische processen te verbeteren.

Werk als de behoeder van de menselijke waardigheid

De onvoorwaardelijkheid van het basisinkomen benadrukt de rechten van het individu en maakt hem vrij van aanspraken die de gemeenschap op hem doet – tegelijkertijd zondert het individu zich af van die gemeenschap. Maar het plaatst ook werk in een verkeerd licht. Werk heeft niets te maken met dat soort van vrijheid; het heeft te maken met karma. Werk verschijnt waar de betrokkenheid van het individu raakt aan de erkenning van de ander; het betekent een verbinding, een link, een ontmoeting tussen een punt en de periferie. Werk is waar een mens zijn individuele bestemming ontvouwt door de behoeften van anderen te erkennen. Het werk dat je verricht komt tegemoet aan de behoeften van anderen; je eigen behoeften worden op hun beurt vervuld door het werk van anderen: “… de gedachte dat zo- en zoveel mensen werken opdat daarmee een minimale basis voor het levensonderhoud gelegd is – is onverbrekelijk verbonden met een andere gedachte, namelijk dat men de gemeenschap weer terug moet geven, niet in geld maar in werk, wat een ander aan werk voor jou verricht heeft. Pas wanneer mensen zich verplicht zullen voelen de hoeveelheid werk die voor hen verricht is ook weer in de vorm van werk terug te geven, pas dan leeft er werkelijke interesse voor de medemens. Dat de ene mens de ander geld geeft, betekent slechts dat men de ander aan de leiband heeft, dat men hem als een slaaf kan leiden en dwingen voor zich te werken.”((Rudolf Steiner, voordracht van 30 november 1919, GA 186, waarin Rudolf Steiner beschrijft hoe werk alleen kan worden geruild voor werk en hoe geld nooit een vervanging van werk kan zijn.)) Alleen door werk leren we om terug te geven wat we hebben ontvangen door het werken van anderen. Op dit punt wordt in de diepste en meest menselijke zin ervaarbaar hoe wij verwant zijn met onze medemens. Door werk betreden we de sfeer van het recht – iets dat nooit met geld gekocht kan worden. Rechten komen voort uit het feit dat je in een gemeenschap thuishoort, zoals ook verplichtingen. Werk is ook een dergelijke verplichting: “(…) natuurlijk is ieder mens door zijn sociale situatie gedwongen tot werk en we hebben slechts de keuze tussen werken en van honger omkomen.”((Rudolf Steiner, voordracht van 30 mei 1919, GA 337a. Uittreksel van een antwoord van Rudolf Steiner op de vraag: ‘Is het denkbaar dat werk verplicht wordt?’)) Dit is krachtig maar consequent uitgedrukt. Een van de belangrijkste geheimen van het menselijk bestaan is verbonden met werk: het inzetten van de wil. De moderne beschaving doet er veel aan om de wil te verlammen, te verzwakken of zelfs de verbinding tussen het ‘Ik’ van de mens en zijn aardse wil te verbreken. Dit gaat om niets minder dan de menselijke waardigheid en vanuit dit gezichtspunt kan werk worden gezien als de behoeder van de menselijke waardigheid. Vanuit ditzelfde gezichtspunt is het onvoorwaardelijke van het idee van het basisinkomen zowel ernstig als gevaarlijk; het streven naar een voldoende inkomen bedreigt de menselijke waardigheid. Het onvoorwaardelijke basisinkomen en het hanteren van de juiste prijs staan recht tegenover elkaar als het gaat om het streven naar een redelijk inkomen. Met het basisinkomen worden de basisbehoeften gedekt door een periodieke geldinjectie; het hanteren van de juiste prijs betekent dat producenten een prijs ontvangen die al hun behoeften dekt. Met het oog op het egoïsme richt het basisinkomen zich op het eigen inkomen, preciezer gezegd op het geld dat nodig is om de eigen basisbehoeften te dekken, ongeacht de vraag waar dit geld vandaan komt. Het hanteren van de juiste prijs richt zich op de medemens, op het uitgeven van geld – om precies te zijn op de behoeften van allen die onzichtbaar achter elk product staan. En zo bevordert het ook het gezonde functioneren van het sociale organisme en dat is weer de primaire noodzakelijke voorwaarde voor inkomen. In verbinding met het onderwerp van dit artikel moeten we het egoïsme nog wat nader bekijken. Zoals bekend kan de spirituele wereld niet op een veilige manier worden betreden zonder een passende voorbereiding. Dat houdt in onze tijd in dat de mens zijn egoïsme moet opleiden. Iedere stap voorbij de drempel van de spirituele wereld die is gemotiveerd door persoonlijke belangen, door een egoïsme dat niet is verruimd zodat het de hele wereld en alle mensen omvat, voorkomt een werkelijke ontmoeting met de werkelijkheid van de spirituele wereld: een dergelijke stap leidt alleen tot illusoire beelden en weerspiegelingen van persoonlijke wensen, die natuurlijk wel mooi en waar lijken te zijn. Met het moderne economische leven betreden we een andere wereld. In veel opzichten lijkt deze wereld een weerspiegeling van de spirituele wereld te zijn. In geen van deze twee werelden is plaats voor egoïsme: “[Egoïsme] in het economische leven zou met wortel en tak moeten worden uitgeroeid”((26 juli 1922, GA 340, Wereldeconomie)) want het vervalst de prijzen en geeft hen een illusoir karakter. Maar eigenbelang leidt ook tot “ellende, armoede en ontberingen” voor de mensheid. De enige begaanbare weg die ik zie om onze toekomst ter hand te nemen is door het hanteren van de juiste prijs. De eerste stap op die weg is om dit fundamentele concept uit Rudolf Steiners economische theorie – de juiste prijs met alle consequenties van dien – voor ieder toegankelijk en begrijpelijk te maken. De tweede stap is om associatieve netwerken te vormen – niet te groot en niet te klein en alle met elkaar verbonden – om prijzen waar te nemen en te evalueren en om op die manier stap voor stap bewustzijn voor de juiste prijs te ontwikkelen. Dit zou resulteren in een fluctuerend, gedifferentieerd wereldomspannend landschap van juiste prijzen. Zo leren we samen het economisch leven te beheersen, het economisch leven van de mensheid…((“… alle menselijke ellende [is] alleen maar het gevolg van het egoïsme… ellende, armoede en nood zullen [zich] noodzakelijkerwijs voordoen als die gemeenschap op een of andere manier op egoïsme is gebaseerd.” GA 34 (opgenomen in Verbeter de wereld, Assen 2009).)) Marc Desaules leeft in Zwitserland en was (mede-)oprichter van verschillende initiatieven zoals een biologisch-dynamische boerderij, een restaurant, een hotel en een pensioenfonds, waar hij zich o.m. richtte op de vormgeving en de financiën. Zie ook: www.aubier.ch. Hij is auteur van A human response to globalisation – Discovering associative economics (Associative Economics Institute, Canterbury/Neuchâtel 2003) Vertaald door Gesien Broekhuijsen en John Hogervorst Proefnummer op Driegonaal aanvragen? Voor € 7,50 ontvangt u het meest recente (indien nog leverbaar) plus een ouder dubbelnummer (met begeleidende acceptgiro) thuisgestuurd. Hier kunt dit aanvragen.

Een nieuwe samenleving door en voor de individuele, vrije mens

rovanov — Mon, 04 Apr 2022 05:53:47 +0000

[caption id="attachment_60138" align="alignright" width="250"] Het leeuweriksveld[/caption] Veel misstanden in de wereld hebben direct of indirect een verband met het eigendomsrecht. Tenminste zoals we in de wereld het eigendom geregeld hebben en daarmee ook, hoe wij over eigendom denken. Dit mag wellicht voor enkele lezers vreemd klinken, daarom hier een klein voorbeeld. Hoe is het mogelijk dat ik een huis bezit wat bovendien ook nog eens op mijn eigen grond staat? De aarde is er toch voor de gehele mensheid, voor elk levend wezen. Hoe kan ik dan het recht bezitten een stukje aarde mijn eigendom te noemen? (en daarmee dus een ander ervan uit te sluiten). Wanneer we deze gedachte verder doorvoeren betreft dit dus ook alles wat de aarde uitmaakt, water, oceanen, de lucht, inclusief alle grondstoffen. Op Wakkermens schreven we hier al vaker over. Het volgende bericht laten we Wouter Kamphuis aan het woord. Wouter is ondernemer, tuinder en een voor- & nadenker.

Een van de doelen

Eén van de doelen van de Great Reset van het World Economic Forum wordt door Klaus Schwab als volgt gefomuleerd:

In 2030, you will own nothing and you will be happy about it.

Schwab spreekt niet over “we” maar over “you”: blijkbaar is het de bedoeling van het WEF dat in 2030 álle eigendom wereldwijd overgegaan is naar de wereldregering, die door de kleine en superrijke financiële elite momenteel in hoog tempo wordt opgebouwd. De grote massa mensen krijgt dan van deze wereldregering een basisinkomen – uiteraard onder voorwaarden.

Een schrikbeeld zonder weerga.

Dit plan mag natuurlijk nooit slagen. Maar we dienen het toch uiterst serieus te nemen: er wordt met man en macht aan gewerkt door kringen die, in hoog tempo en op dit moment zeer succesvol, bezig zijn alle rijkdom van de aarde naar zich toe te trekken. De wereldwijde “coronacrisis” laat zien waartoe zij in staat zijn! We moeten op zoek naar een werkelijk effectief, levensvatbaar en krachtig antwoord op deze bedreiging. Terug naar vroeger - ‘de goeie ouwe tijd’ in welke vorm dan ook - is daarbij geen optie. Geen enkele politieke stroming, of het nou het (neo-)liberalisme, het socialisme, het communisme, het anarchisme, de diverse bewegingen voor democratie of de mensenrechtenbeweging betreft, is tot nu toe in staat gebleken een werkelijk bevredigende, menswaardige en rechtvaardige samenleving op te bouwen. Dit, terwijl in al deze stromingen zonder twijfel belangrijke goede elementen aanwezig zijn.

Wat dan wel?

Wat we nodig hebben, is een samenleving waarin zowel de hele economie, als het onderwijs, de gezondheidszorg en de hele culturele sector volledig gebaseerd worden op onafhankelijk zelfbestuur door de direct betrokkenen. De staat en alle financiële belangen van buitenaf –vreemd aan het betreffende bedrijf, de school, de zorginstelling etc. - zullen geen enkele inhoudelijke invloed meer op hen mogen hebben. Als we dit realiseren, komt de individuele mens en zijn vrije ontplooiing overal in het middelpunt te staan. De zelfverrijking van een kleine groep op kosten van de grote massa, de vervreemding waar veel mensen nu intensief onder lijden, de bullshitjobs, de ongebreidelde bureaucratie, het egoïsme en materialisme en nog veel meer schadelijke kanten van onze huidige samenleving zullen dan geleidelijk overwonnen worden en kunnen verdwijnen. In het volgende betoog probeer ik te laten zien dat het kernprobleem waar uiteindelijk alles om draait, ons verouderde eigendomsrecht is. Fundamentele vernieuwing van het eigendomsrecht is van groot belang en kan de voorwaarden scheppen voor een hele mooie toekomst van solidariteit, gelijkheid en vrijheid voor ons allemaal.

Inkomensverschillen

De coronacrisis toont opnieuw haarscherp aan hoe schadelijk de huidige, extreem ongelijke wereldwijde inkomensverdeling is, en hoe nodig het is dat we onszelf diepgaande bezinnen op dit onderwerp. Hoe heeft het zover kunnen komen? En vooral natuurlijk: hoe komen we ooit van de absurde, mensonterende en zich sinds “Corona” nog weer in versneld tempo verder en verder verdiepende kloof tussen rijk en arm af?((Amerikaanse miljardairs zijn $2100 miljard rijker geworden sinds het begin van de zogenaamde “pandemie”. Een stijging van 70%. In dezelfde korte periode is het aantal mensen in de wereld dat honger lijdt, verdubbeld van 400 miljoen naar 800 miljoen. (De andere krant, 20-11-21))) Inkomensverschillen zijn alleen gerechtvaardigd als ze gebaseerd zijn op verschillen in de werkelijke prestaties die mensen verrichten voor de samenleving. Daarbij is het altijd aan de betrokken mensen zelf om op basis van gelijkwaardigheid met elkaar te beslissen hoe groot hun inkomensverschillen zijn (of dat nu binnen een bedrijf of binnen de staat als geheel is). Als dit echt op basis van gelijkwaardigheid gebeurt, zullen de verschillen vermoedelijk hoogstens 1:5 zijn. Persoonlijk denk ik dat niemand in werkelijkheid meer dan vijf keer zoveel kan presteren als een ander. Hoe kan het dan dat we nu toch zulke grote inkomensverschillen kennen? Dat komt omdat de inkomensverschillen tussen mensen nu niet door de betrokkenen zelf en op basis van gelijkwaardigheid worden geregeld. En dát is weer een gevolg van het eigendomsrecht.

Eigendomsrecht en gelijkheid

[caption id="attachment_60141" align="alignright" width="350"] Oliewinning uit teerzand[/caption] Juridisch gezien worden de economische verhoudingen tussen mensen geregeld door het eigendomsrecht. Dit eigendomsrecht is het fundament van ons hele rechtssysteem. De kern ervan hebben we overgenomen uit het oude Rome, waar het privé-eigendom zoals het nu wereldwijd in de wetgevingen van alle staten gebruikelijk is, voor het eerst in de geschiedenis werd ontwikkeld. De kenmerken ervan zijn: De eigenaar heeft het recht geheel naar eigen goeddunken over zijn eigendom te beschikken, met uitsluiting van alle anderen. Eigendomsrechten zijn in principe eeuwigdurend. Als een eigenaar overlijdt, blijft het eigendomsrecht als zodanig bestaan en gaat over op zijn erfgenamen. Eigendomsrechten kunnen vrij verhandeld worden. Eigendomsrechten kunnen als onderpand dienen voor (hypothecaire-) leningen. Nu wil ik de lezer vragen een kleine denkoefening met mij te doen en alle diepgewortelde – want door meer dan tweeduizend jaar gevormde!- denkgewoonten en conventionele gevoelens met betrekking tot het eigendom even los te laten. We gaan er bij wijze van oefening van uit dat artikel 1 van onze grondwet inderdaad een belangrijke waarheid uitdrukt, en dat alle mensen werkelijk gelijk zijn voor het recht. Dat is toch eigenlijk vanzelfsprekend het enig mogelijke fundament voor een moderne, menswaardige samenleving. We komen nu echter direct in botsing met het eigendomsrecht. Want stel dat ik geboren word als zoon van een multimiljardair, dan ben ik in de wieg gelegd voor een leven als superrijk mens, en de facto sterk bevoorrecht ten opzichte van mijn medemensen. De papieren gelijkheid van het eerste grondwetsartikel blijkt in de praktijk een farce, niet verenigbaar met het eigendomsrecht in zijn huidige vorm. Dit is uiteraard niets nieuws. Socialisten en communisten hebben hier sterk tegen geageerd en gestreden voor “meer” of “echte” gelijkheid. Het principe van het Romeinse eigendomsrecht hebben beiden echter nooit veranderd. De socialisten willen steeds via alle mogelijke belastingen de schadelijke uitwassen van het eigendomsrecht compenseren, en door middel van de staat een inkomensherverdeling bewerkstelligen. Dit heeft geleid tot een onvoorstelbaar ingewikkeld stelsel aan wet- en regelgeving terwijl de echt rijke elite zich toch nog volledig, of tenminste verregaand aan de belastingen weet te onttrekken. De communisten wilden alle maatschappelijke goederen in eigendom geven aan nog slechts één eigenaar: de staat, die vervolgens tot in alle eeuwigheid de onbeperkte macht kreeg om er naar eigen goeddunken over te beschikken. Het eigendomsrecht zelf hebben ook zij daarmee niet veranderd! Deze “oplossing” van het eigendomsprobleem heeft bewezen nog veel schadelijker te zijn dan de socialistische. De individuele betrokkenheid van boeren en ondernemers, en daarmee van alle arbeiders, bij “hun” bedrijven verdween en na 70 jaar was de Sovjetunie volledig bankroet. Hieruit kunnen we veel leren voor de vernieuwing van het eigendomsrecht, zoals we die wél nodig hebben. Zo'n vernieuwing mag absoluut niet ten koste gaan van de individuele, persoonlijke betrokkenheid van boeren, ondernemers, van ons allemaal: die moeten we koesteren en juist maximaal bevorderen. Dat is het goede van ons privé-eigendom: dat het de betrokkenheid van de eigenaar bij zijn eigendom sterk maakt.

Schadelijke kant van het eigendomsrecht nu

Het schadelijke zit hem in het eeuwigdurende karakter van eigendomsrechten. Pas door dit eeuwigdurende karakter raakt het eigendomsrecht los van de concrete mensen, en daarmee los van de werkelijkheid. Pas als gevolg van dit eeuwigdurend karakter kan “bezit” een doel op zich worden voor mensen, onafhankelijk van hun concrete behoeften of vaardigheden. En pas als gevolg van het eeuwigdurend karakter van eigendomsrechten wordt het mogelijk in deze rechten te handelen, met alle gevolgen van dien. In een gezonde economie wordt alleen gehandeld in concrete goederen en diensten, die in werkelijke behoeften van mensen voorzien. In onze huidige “economie” maken die concrete goederen en diensten nog maar 20% van de totale handelswaarde uit; 80% daarvan wordt gevormd door speculatieve handel in aandelen, financiële ‘producten’, onroerend goed, grond etc., allemaal slechts mogelijk op grond van...het eeuwigdurende karakter van eigendomsrechten.((https://www.planet-schule.de/wissenspool/die-grosse-geldflut/inhalt/hintergrund.html gegevens 2018. Het aandeel van de financiële sector in de totale waarde van de economie neemt snel toe. In 1980 was de reële economie nog twee keer zo groot als de financiële.)) Die 80% moeten uiteindelijk volledig verdwijnen, als we een situatie willen bereiken waarbij alle arbeid eerlijk beloond kan worden en waarbij het onmogelijk is prestatieloos inkomen te verwerven, als je daar geen recht op hebt. (Alleen zieken, gepensioneerden, kinderen – via hun opvoeders- en studenten hebben recht op inkomen zonder dat ze daarvoor een tegenprestatie leveren). De aanpassing van het eigendomsrecht die we nodig hebben is dus in beginsel heel eenvoudig, zoals de waarheid altijd eenvoudig is. Het eigendom van alle maatschappelijke goederen (grond en productiemiddelen) moet principieel tijdelijk worden: een ondernemer is eigenaar van zijn onderneming omdat en zolang hij haar daadwerkelijk leidt, een boer is eigenaar van zijn bedrijf zolang hij de grond en het vee daadwerkelijk verzorgt– en alleen daarom. Ook een woningbezitter is eigenaar zolang hij daadwerkelijk in zijn huis woont en alleen daarom. Op het moment dat iemand stopt met het leiden van een bedrijf of niet meer in een huis woont is hij eigenaar af. Het gevolg hiervan zal zijn, dat alle handel in grond en bedrijven ophoudt, en daarmee alle krediet met zakelijk onderpand (hypotheken)((Zakelijk krediet dient vervangen te worden door persoonlijk krediet. In werkelijkheid hangt alles af van de persoonlijke vaardigheden en toewijding van een kredietnemer.)). Immers, wie stopt met zijn bedrijf of verhuist uit zijn huis hééft niets meer te verkopen. De oude eigenaar kan wel zelf zijn opvolger aanwijzen: hij kan beoordelen wie daarvoor voldoende vaardigheden heeft. Met de overdracht van het beschikkingsrecht is geen geld gemoeid. De zuivere waarde van de menselijke prestaties, die in het bedrijf of in de woning aanwezig zijn, betaalt de nieuwe eigenaar wel aan de oude. Dat laatste kan ook door eenvoudig de nog niet afgeloste leningen die opgenomen waren in verband met het betreffende bedrijf of huis, over te nemen. Alleen voor consumptiegoederen kan het oude eigendomsrecht in tact blijven, die vormen geen probleem. De praktische realisatie van deze omvorming van ons eigendomsrecht is natuurlijk allesbehalve eenvoudig. Er is nog geen land ter wereld dat dit gerealiseerd heeft, en zeer veel gevestigde belangen zullen zich hier ongetwijfeld tegen keren. Het thema eigendom wordt ook maar zelden zo fundamenteel ter discussie gesteld als ik hier gedaan heb; het is een taboe onderwerp. Toch is het onontkoombaar dat we de moed opbrengen om het traditionele eigendomsrecht in alle vrijheid, nuchter en onbevangen opnieuw te doordenken en dat we onze gedachten daarbij op geen enkele wijze bij voorbaat laten bepalen door de bestaande praktijk. De bestaande praktijk is immers uiterst problematisch, en er is werkelijk álle reden om die fundamenteel ter discussie te stellen.

Wat kunnen we zelf doen?

Het eerste en belangrijkste is: bovengenoemde inzichten telkens weer te doordenken, erover te mediteren((Goede teksten voor dit doel: R. Steiner, De kernpunten van het sociale vraagstuk, hoofdstuk 3 en van de zelfde auteur: Wereldeconomie)), het in je eigen denken tot leven te brengen en dan met zoveel mogelijk medemensen te delen. Dit lijkt misschien niet praktisch, maar in werkelijkheid is dit het meest praktische wat je kunt doen. Want zo maak je je eigen denken gezond, en helpt andere mensen dat ook te doen. En gezond, holistisch sociaal denken is de eerste en belangrijkste, broodnodige voorwaarde voor het gezond worden van de samenleving als geheel! Wie dit werk serieus oppakt, zal merken dat hij innerlijk de hele wereld tegenkomt: alle bestaande denkgewoonten, gevoelsconventies, regels en wetten, sociale praktijken zijn nu op het oude eigendomsrecht gebaseerd. De wereld staat letterlijk op zijn kop, en het is onze opgave haar weer op haar ‘pootjes’ terecht te laten komen.

Praktijk nu

De stap om ook in uiterlijke zin praktisch te willen worden gaat vanzelf voor wie zich bovenstaande inzichten echt eigen maakt. Ons doel moet zijn en blijven: wetten te veranderen zodat het tijdelijk eigendom van productiemiddelen het nieuwe fundament van ons rechtssysteem wordt. Tot dat doel bereikt is, kunnen we alleen proberen de gewenste situatie zoveel mogelijk te benaderen binnen de bestaande, weerbarstige praktijk. Dat kan door het eigendom van bedrijven en grond (zowel van boeren als van woningeigenaren) onder te brengen bij een stichting die door haar deelnemers zelf bestuurd wordt. Zo’n stichting is dan eigenlijk een “niet-eigenaar”, alleen nodig omdat er in de huidige wetgeving nu eenmaal een eigenaar in de financiële zin van het woord moét zijn, voor zaken die in de gezonde economie van de toekomst helemaal geen financiële waarde meer zullen hebben. De stichting heeft uitsluitend de opgave er zorg voor te dragen dat ‘haar’ eigendommen nooit weer verhandeld, vererfd of met nieuwe hypotheken bezwaard worden. Ze is dus niet meer dan een provisorische noodoplossing, om binnen de oude, corrupte wetgeving het nieuwe dat moet komen al zo goed mogelijk te benaderen en ervaarbaar te maken voor zoveel mogelijk mensen. Op die manier bereiken we dat onze maatschappelijke goederen steeds meer ten dienste van de mensen gebruikt zullen worden, en steeds minder een object kunnen zijn van het streven van een kleine groep mensen naar winst, bezit en macht als doel op zich, ten koste van de grote groep. Hoe meer mensen meedoen, hoe meer gelden we met elkaar vrijmaken. Daarmee kunnen we nieuwe eigendommen verwerven en neutraliseren en/of alvast een begin maken met de gezonde financiering van gezondheidszorg, onderwijs, rechtspraak en andere instellingen van het cultuurleven: middels onvoorwaardelijk schenkgeld. Enkele voorbeelden van bestaande stichtingen die in deze zin werken: stichting Sleipnir (bedrijven), stichting Mensen voor de Aarde (landbouw en wonen), Vivenda eingetragener Verein (wonen, gevestigd in Hamburg, D), Edith Maryonstiftung (Basel, CH), Mietshäuser Syndikat (Freiburg, D), Stiftung Trias (Hattingen, D).

Conclusie

Zo lang we ons denken en handelen op het traditionele eigendomsrecht blijven baseren, zijn we zelf medeverantwoordelijk voor de schaamteloze verrijking van de financiële ‘elite’: we dragen er aan bij want ook onze rentebetalingen vloeien voor een deel naar hen. Van de Nederlanders betaalt 90% meer rente dan ze ontvangt; het huidige eigendom werkt altijd in het voordeel van degenen die al veel bezit hebben. Daar kunnen en mogen we ons niet bij neerleggen, want de superrijken gebruiken de onvoorstelbare macht die hun vermogens met zich meebrengen, voor uiterst kwaadaardige doelen. Ieder mens heeft de mogelijkheid en de verantwoordelijkheid om te werken aan het neutraliseren van het eigendom van zoveel mogelijk maatschappelijke goederen. Extreme rijkdom is nooit een gevolg van werkelijke prestaties, maar altijd van het eeuwigdurend karakter van eigendomsrechten. Net zo goed als de huidige rijken zich steeds verder kunnen verrijken ten koste van de mensengemeenschap als geheel, kunnen we door eigendom te neutraliseren hetzelfde proces waarmee de wereld nu uitgebuit wordt, omkeren en inzetten ten goede. We maken dan steeds meer geld vrij voor economie, gezondheidszorg, onderwijs, wetenschap etc. die wél werkelijk ten dienste van ons mensen staan. Moge deze gezindheid en praktijk de komende tijd steeds besmettelijker en besmettelijker worden! Wouter Kamphuis, Stichting mensen voor de Aarde, biologisch-dynamische boerderij ’t Leeuweriksveld

Bedenkingen bij het basisinkomen (2)

rovanov — Wed, 30 Mar 2022 06:17:29 +0000

Dit is het derde deel van een korte serie over het Basisinkomen. Het eerste deel vindt u hier.

Dit artikel verscheen op Driegonaal

Fragmenten uit een uitgebreid artikel. “Het basisinkomen gedacht als een sociaal vangnet klinkt mooi – maar waarom zou er een vangnet moeten zijn voor degenen die goed zonder kunnen? Het basisinkomen als sociale springplank (als middel dat mensen in staat stelt zich te wijden aan wat zij essentieel vinden) is een weinig sociaal, eerder een zelfzuchtig concept. Op grond waarvan zou ik het recht moeten hebben mij te wijden aan wat ik essentieel vind – en op welke wijze draag ik dan bij aan de mogelijkheid dat ‘de ander’ van dit zelfde recht gebruikt maakt? Wie voorstander van het basisinkomen is én sociaal wil zijn, richtte zich op het realiseren van die sociale springplank voor anderen dan zichzelf (hij ontvangt overigens in dat geval al doende zijn eigen ontwikkeling op de koop toe) – en zal er niet in willen berusten dat anderen dag in dag uit werken voor zíjn sociale springplank. “Maar denk jij dan dat mensen als het basisinkomen een feit is niet zullen werken? Heb je dan zo weinig vertrouwen in de mensen?” – werd mij meermaals voorgehouden. Het stellen van deze ‘vertrouwensvraag’ is misplaatst. Of ik vertrouwen heb in de mensen is hier niet de vraag, het gaat er eenvoudigweg om dat we niet iets kunnen verdelen dat nog niet gemaakt is en dat we dus eerst moeten afspreken hoe we de taken onderling zullen verdelen. Is dat teveel gevraagd (bijvoorbeeld aan mensen die zoveel vertrouwen hebben in de wil tot werken van de basisinkomensontvangers)?” Proefnummer op Driegonaal aanvragen? Voor € 7,50 ontvangt u het meest recente (indien nog leverbaar) plus een ouder dubbelnummer (met begeleidende acceptgiro) thuisgestuurd. Hier kunt dit aanvragen.

Bedenkingen bij het basisinkomen (1)

rovanov — Sun, 27 Mar 2022 06:13:44 +0000

Dit is het tweede deel van een korte serie over het Basisinkomen. Het eerste deel vindt u hier.

Dit artikel verscheen op Driegonaal

Fragmenten uit een uitgebreid artikel. “Het invoeren van het basisinkomen is een manier van het (her)verdelen van waarde. Die waarde komt niet uit de hemel vallen maar is het resultaat van de arbeid en de inzet van de mensen die (wereldwijd) in de economie werkzaam zijn. Wanneer deze mensen – om dit punt op vereenvoudigde wijze duidelijk te maken – morgen allemaal het werk zouden neerleggen, zou er overmorgen geen waarde zijn die (her)verdeeld kan worden. Want wanneer de productie in de economie tot stilstand komt, zal de waarde van het geld in de richting van nul beginnen te dalen – eenvoudigweg omdat er niets meer te koop zal zijn. De waarde die men door middel van het basisinkomen wil verdelen, wordt dus tot stand gebracht door de productiviteit van de economie, doordat mensen dáár hun arbeid en inventiviteit inzetten. Voorstanders van het basisinkomen zijn feitelijk (welke redenen zij daarvoor ook hebben) voorstanders van een andere verdeling van de beschikbare waarde. Dat een andere verdeling van de gecreëerde waarde meer dan wenselijk is, is duidelijk. Maar een gesprek (en besluit) over deze andere verdeling kan pas gevoerd worden wanneer er eerst een ander gesprek (met besluitvorming) gevoerd is: het gesprek namelijk over het verdelen van de arbeid die nodig is om de te verdelen waarde te scheppen en het gesprek waarin onderzocht en vervolgens bepaald wordt hoeveel waarde er eigenlijk geschapen, en verdeeld, moet worden.” Proefnummer op Driegonaal aanvragen? Voor € 7,50 ontvangt u het meest recente (indien nog leverbaar) plus een ouder dubbelnummer (met begeleidende acceptgiro) thuisgestuurd. Hier kunt dit aanvragen.

Gratis geld bestaat niet

rovanov — Thu, 10 Mar 2022 06:41:51 +0000

Er bestaat al enkele jaren een discussie over het Basisinkomen. We zullen zien dat dit onderwerp, in beginsel gediscussieerd vanuit sociale idealen, binnenkort door machthebbers gekaapt zal gaan worden. Uit eigen ervaring schreef ik al eens over het fenomeen "De gekaapte idealen" . We zullen deze tactiek in de toekomst veel tegen gaan komen omdat zij de basis vormt voor de Agenda 2030. Geen armoede meer, geen honger, duurzame landbouw, klimaat verandering, geen ziektes enz. enz. vormen de 17 SDG's (Duurzaamheidsdoelen) van de Agenda 2030. Wie kan daar dan ook tegen zijn? Klimaat, landbouw en gezondheid hebben de beleidsbepalers al gekaapt. De armoede in de wereld gaat aan de meeste Europese burgers voorbij. Hier komt binnenkort echter verandering in. We zullen door de maatregelen van de afgelopen twee jaren, door nog komende maatregelen en de naadloos aansluitende Oekraïne crisis in een onvoorstelbare economische crisis zinken met armoede tot gevolg. (Vermoedelijk wordt er nog een derde crisis achteraan geschoven)

Armoede & honger

Wanneer de nood hoog genoeg is, komt, waarschijnlijk in Europees verband, de overheid en biedt haar burgers financiële ondersteuning aan. Een basisinkomen, maar dan wel in de vorm van een CBDC. Achter de schermen wordt er (al jaren!) hard gewerkt aan een CBDC. Dat wil zeggen een Central Bank Digital Currency en dat heet Digitaal Geld van een Centrale Bank. De financiële ondersteuning zal een blijvend basisinkomen worden, waarmee de burgers een direct door de staat stuurbaar en manipuleerbaar inkomen ontvangen.\ Wellicht onnodig om nog te melden dat de burger door deze "weldaad" van onze staat, van deze "weldaad" afhankelijk zal zijn omdat zij in haar levensbehoefte uit arbeid niet meer kan voldoen. Voor ons reden om een korte serie berichten te gaan plaatsen over het basisinkomen algemeen. Dit om een eigen inzicht te kunnen vormen over de uitwerking en consequenties van een basisinkomen binnen een samenleving. De volgende citaten verschenen in een uitgebreid artikel in het tijdschrift Driegonaal

Gratis geld bestaat niet

Waarom het basisinkomen een sympathiek maar onverstandig idee is

“Naar verluidt viel, in de laatste maanden van de tweede wereldoorlog, het ‘Zweeds wittebrood’ op een gegeven moment uit de hemel. Hopelijk is dit brood vervolgens op een rechtvaardige wijze verdeeld. Na die tijd echter, zoals ook daarvoor, komt ‘het brood’ niet meer uit de hemel vallen. Het invoeren van het basisinkomen is als het verdelen van het Zweedse wittebrood dat morgen, overmorgen en alle dagen daarna geacht wordt uit de hemel te komen vallen. “ “Het gesprek over het basisinkomen is een gesprek over de verdeling van welvaart. Dat gesprek zal blijken een schadelijke illusie te zijn wanneer het niet begint met het gesprek over het bepalen en verdelen van onze inzet ten behoeve van het sociale geheel (op te vatten als bijvoorbeeld ‘de gemeenschap’, ‘de samenleving’, ‘de wereld’). Die inzet leidt er immers uiteindelijk toe dat er iets te verdelen ís.” “Het basisinkomen gedacht als een sociaal vangnet klinkt mooi – maar waarom zou er een vangnet moeten zijn voor degenen die goed zonder kunnen? Het basisinkomen als sociale springplank (als middel dat mensen in staat stelt zich te wijden aan wat zij essentieel vinden) is een weinig sociaal, eerder een zelfzuchtig concept. Op grond waarvan zou ik het recht moeten hebben mij te wijden aan wat ik essentieel vind – en op welke wijze draag ik dan bij aan de mogelijkheid dat ‘de ander’ van dit zelfde recht gebruikt maakt? Wie voorstander van het basisinkomen is én sociaal wil zijn, richtte zich op het realiseren van die sociale springplank voor anderen dan zichzelf (hij ontvangt overigens in dat geval al doende zijn eigen ontwikkeling op de koop toe) – en zal er niet in willen berusten dat anderen dag in dag uit werken voor zíjn sociale springplank.” “Een passend recht op arbeid zou er uit moeten bestaan dat de mens die zegt: “ik wil arbeid verrichten” op de kortst mogelijke termijn aan het werk kan op een manier die aansluit bij zijn capaciteiten (en dat werk is ‘arbeid’, dat wil zeggen een activiteit die leidt tot een resultaat waaraan anderen daadwerkelijk behoefte hebben die zij tot uitdrukking brengen in de vorm van een inkomen voor de werkende mens). “ “Een verbetering van de situatie waarin het werken voor veel mensen een moeizame, en op den duur zelfs ongezonde bezigheid is, komt tot stand door een bevrijding van het geestesleven en een verandering van de economische praktijk (die afgelezen zou kunnen worden aan de vraag of de juiste prijs gehanteerd wordt). Het basisinkomen biedt hierin niets dat tot een fundamentele oplossing leidt. Sterker nog, invoering van het basisinkomen binnen de bestaande structuren, zal de druk (méér productie, méér efficiency, méér rendement, minder kosten) op alle plaatsen waar gewerkt wordt alleen maar opvoeren.”

Waar het vrije geestesleven begint…

rovanov — Wed, 09 Feb 2022 07:20:48 +0000

Dit artikel verscheen in het tijdschrift Driegonaal

Wie heeft het ooit daadwerkelijk meegemaakt: de ervaring dat een ander mens jou écht ziet? Het is een ervaring die wij elkaar meer dan van harte zouden moeten toewensen. - Wie, op de manier die hier bedoeld is, echt gezien wordt, zal zich wezenlijk erkend en bevestigd voelen, en zal daardoor tot nieuwe, essentiële stappen kunnen komen. Ook voor wie deze ervaring niet kent, zal duidelijk zijn dat dit ‘gezien worden’ geen uiterlijke zaak is. Het gaat niet om de buitenkant die gezien wordt, het gaat om ons wezen, onze innerlijke kern. En de mens die mij op deze manier gezien heeft, is de mens die mij echt kent en begrijpt. Iets dergelijks geldt ook voor de ontwikkelingen die zich in de wereld voordoen, voor de gebeurtenissen en feiten die plaatsvinden. Zij tonen zich, net als wij, in een uiterlijke gedaante, maar hun essentie gaat daarin schuil, ligt niet aan de oppervlakte. Willen wij echt begrijpen wat er in onze tijd gebeurt, dan zullen wij de gebeurtenissen zó moeten waarnemen dat wij kunnen doordringen tot hun essentie. Dat waarnemen moet met grote opmerkzaamheid en tegelijkertijd in innerlijke rust en onbevangenheid gebeuren. De opmerkzaamheid is gewenst ‘om niets te missen’. De innerlijke rust en de onbevangenheid zijn nodig om dat wat ik waarneem volledig ‘binnen te laten komen’ en niet al bij binnenkomst te vervormen of verkleuren door mijn al gevormde mening of ingenomen standpunt. Innerlijke rust betekent dat mijn innerlijk stil en helder kan weerspiegelen wat ik waarneem. Onbevangenheid betekent dat ik puur en ongekleurd kan kijken. Hoe eenvoudig dit op zich ook te begrijpen mag zijn, aan een vraagstuk als de coronacrisis ervaren wij dat deze manier van waarnemen een moeilijke opgave is. En, we zoeken naar een weg om gebeurtenissen in de tijd wezenlijk te kunnen begrijpen, dan is het waarnemen nog maar de eerste stap. De tweede stap bestaat uit ‘het denken over de waarneming’ die wij deden. Dus, door middel van het waarnemen hebben wij de gebeurtenis die wij willen onderzoeken in ons bewustzijn opgenomen; met het denken willen wij deze gebeurtenis onderzoeken en begrijpen. Hier te beschrijven wat daarbij komt kijken is eenvoudiger dan deze tweede stap ook echt waar te maken. Maar, wanneer wij denkend de gebeurtenissen die wij op de aangeduide manier hebben waargenomen willen doorgronden, om hun essentie te kunnen ‘zien’, dan zullen wij dat des te beter kunnen voltrekken wanneer wij de wereld, de mens en de ontwikkeling van de mens (dat is inclusief wat ‘de geschiedenis’ wordt genoemd) zó kunnen zien dat wij onszelf - ons eigen leven en streven – daar buiten houden. Ons denken moet los komen van al het persoonlijke; wanneer wij de wereld en de tijd waarin wij leven willen begrijpen moeten wij tot objectiviteit komen, om het denken ‘helder’ te houden. Dat betekent ook: niet denkend op zoek gaan naar wat in ons beeld past (en wat niet past weg houden; de moed opbrengen om ook te denken wat ons onwelgevallig is en wat wij liever niet zouden willen denken. Alleen zó mogen wij hopen door te dringen tot het wezenlijke dat zich uitdrukt in de uiterlijke gebeurtenissen die zich in de wereld, ‘op mensheidsniveau’, afspelen. De coronacrisis is wellicht de meest gecompliceerde aangelegenheid waarmee de mensheid ooit kampte. Wij kunnen terugdenken aan eerdere grote crisissen, bijvoorbeeld de zgn koude oorlog, of de tweede of eerste wereldoorlog. Dat waren toch, waarmee niets is gezegd over hun ernst of betekenis, crisissen die tot op zekere hoogte een eenduidig karakter hadden en begripsmatig te duiden. - Wie meent de coronacrisis eenduidig en afdoende te kunnen doorzien en verklaren zal op zijn best niet meer dan een enkel aspect van deze veelkoppige draak in het vizier hebben. Deze crisis vraagt om een volledige vernieuwing van het menselijk samenleven. Een eerste stap daarin is het opstarten van een uitgebreid en grondig gesprek waarin wij onze waarnemingen, met betrekking tot de coronacrisis, naast elkaar leggen om tot een omvattend beeld te komen; en waarin wij de vruchten van ons denken over deze waarnemingen aan elkaar voorleggen, om samen te voegen wat bij elkaar hoort, opzij te leggen wat ‘niet goed gedacht’ is en zo tot het wezen van de crisis door te dringen. Er is niets dat ons werkelijk belet een dergelijk gesprek aan te gaan, al is er ook - afgezien van de noodzaak tot een dergelijk gesprek, ons opgelegd door de crisis zelf – niet veel dat dit gesprek stimuleert. Want één van de vele rampzalige aspecten van de coronacrisis is dat het gespreksklimaat ‘vergiftigd’ is: wezenlijke vragen worden ontweken; gesprekken worden gevoerd vanuit de loopgraven of vanaf verschillende planeten; de inhoud van het gesprek wordt misvormd door aanspraak op ‘autoriteit’ of het ‘wegzetten’ van de ‘gesprekspartner’; er wordt gesproken maar niet geluisterd; gesprekken worden doordrenkt met emotie en sentiment; gesprekken verworden tot retoriek binnen de eigen bubbel, … en vul maar aan. In de driegeleding van het sociale organisme is ‘vrijheid van geestesleven’ een eerste voorwaarde. Wie meent dat die vrijheid er is (want iedereen kan toch alles roepen of aan de sociale media ‘toevertrouwen’?) vergist zich pijnlijk. Van een vrij geestesleven kan pas sprake zijn als er in vrijheid naar waarheid gezocht wordt. – Omdat het woord ‘waarheid’ in onze tijd op veel gevoeligheid stuit, zeg ik het nog eens anders: van een vrij geestesleven kan pas sprake zijn als alles (elk thema, elk vraagstuk) in vrijheid onderzocht kan worden. Het gesprek dat wij ontberen en waarop ik doel, is een ‘in-vrijheid-onderzoekend-gesprek’: een zoektocht. (In zo’n gesprek komt ‘de waarheid’ dan ook vroeg of laat in beeld, natuurlijk in een verschijningsvorm die vanuit veel verschillende standpunten gezien kan worden). En zo stuiten wij hier op een andere wezenlijke trek van de coronacrisis: zij roept ons met ultieme urgentie op tot het opbouwen van een vrij geestesleven. Die opbouw kan zijn begin vinden in het gesprek dat wij kunnen voeren (wij hoeven daarmee niet te wachten tot iemand ons verzekert dat het geestesleven ‘vrij’ verklaard is) over de coronacrisis. En dat kan uitmonden in iets dat de coronacrisis zou overstijgen, namelijk de ervaring dat het ons mogelijk is de grootste tegenstellingen te overbruggen. Die vrijheid moeten wij ons permitteren. Dit artikel verscheen in het tijdschrift Driegonaal

Contouren van een post-coronasamenleving #2

rovanov — Fri, 22 Oct 2021 06:22:59 +0000

[aiovg_video id=58485]

Contouren van een post-coronasamenleving #1

rovanov — Sun, 17 Oct 2021 19:21:43 +0000

[aiovg_video id=58475]

Jan van Gils in gesprek met schrijver Loek Dullaart, initiatiefnemer van een viertal ‘Alertgroepen’, over de huidige coronacrisis, haar ontstaansgeschiedenis en de essentie van de huidige wereldproblematiek. Hoe kun je je als mens staande houden en deze crisissituatie ombuigen tot nieuwe vormen van menselijkheid, vrijheid en solidariteit? De grote vraag voor iedereen op dit moment is: Moeten we meegaan in de dwang van de controlemaatschappij, in de steeds verder voortschrijdende technocratische ‘vooruitgang’ c.q. onderdrukking? Of zijn er mogelijkheden voor een alternatieve weg, via het creëren van een ‘vrijstaat’ met onafhankelijkheid, spiritualiteit en authenticiteit als basis? Welke werkvormen vanuit de direct-democratische of anarchistische staatsmodellen zijn hier werkzaam, welke coöperatieve economische vormen zijn denkbaar? En hoe creëren we vrijheid in het denken, in de media, in onderwijs, wetenschap maar bovenal: vrijheid in onze eigen gezondheidszorg?

Angst voor de ander

rovanov — Tue, 21 Sep 2021 06:54:49 +0000

Dit bericht komt van Driegonaal

Het is een hele sprong. Zó waan je je in een democratisch land, een van de meest vrije en moderne landen ter wereld. En zó leef je in een land waarin banken je bankrekening kunnen blokkeren omdat je informatie verspreidt die ‘desinformatie’ wordt genoemd en/of omdat je ‘complottheorieën’ verspreidt. De aard van deze (des)informatie en complottheorieën zijn hier nu niet waar het om gaat. Dat het zo kan zijn, dat een bank (een onderneming die privé-eigendom is en die zoals andere ‘ondernemingen gewoon bestaat om winst te maken) een mens of een onderneming of organisatie ‘eruit kan gooien’ zonder dat daar wetgeving en een rechterlijke uitspraak aan ten grondslag ligt, is onbestaanbaar. Het is een vorm van rechteloosheid die in een beschaafd land niet voorkomt. Je krijgt de indruk dat de rede plaats heeft gemaakt voor de angst. Angst om te sterven. Angst om ziek te zijn. Angst om besmet te worden. Angst voor de ander. Angst voor een gedachte die de jouwe niet is. Angst om kennis te nemen van feiten die niet in jouw beeld passen. Angst om tot een overwogen eigen oordeel te komen. En zoals het niet om die (des)informatie of die complottheorieën gaat, gaat het hier nu ook niet om de vraag tot wélk oordeel een mens komt. Elk oordeel, elk mens- of wereldbeeld is in orde, zolang het in vrije uitwisseling kan worden gebracht met andere oordelen, wereld- of mensbeelden. Zij kunnen niet worden verboden of uitgeroeid. Daden, die uit oordelen, mens- of wereldbeelden voortkomen en die anderen schaden, kunnen wel verboden worden. Wanneer ‘corona’ als bijwerking heeft, dat het elementaire rechtsbewustzijn dat wenselijk is om dit te begrijpen vervliegt, dan hebben we hier inderdaad te maken met een apocalyptische pandemie. Daar zal geen vaccin of kruid tegen gewassen zijn, alhoewel een goed begrip van wat wordt aangeduid als ‘sociale driegeleding’ ook hierin veel goeds kan doen… (jh) [uit Driegonaal jrg 37, nummer 4 – september 2021]

Winnaars

rovanov — Wed, 11 Aug 2021 05:51:07 +0000

Uit de nieuwsbrief van Driegonaal

“Vaccinmakers zijn de winnaars van de coronapandemie”, een kop in NRC van 30 juli j.l. In het betreffende artikel wordt ook gemeld dat volgens berekeningen van The People’s Vaccine Alliance (een organisatie die de coronavaccins graag ter beschikking gesteld ziet van de hele wereldbevolking en die o.m. wordt ondersteund door Amnesty International en Oxfam Novib) de prijzen van de vaccins vijf maal hoger zijn dan nodig (in relatie tot de productiekosten). Wie is hier verbaasd over? Ik herinner mij nog dat je ‘vroeger’ wel eens las of hoorde dat het in het oude China zo was dat je de arts betaalde zo lang je gezond was en dat je ophield te betalen wanneer je ziek werd, en dan was de arts aan de beurt om zijn deel van de afspraak na te komen. - Of het ooit in China, of waar dan ook, echt zo ging, weet ik niet. Ik weet nog wel dat ik ooit betrokken was bij een therapeuticum met een ruim aanbod aan antroposofische medische zorg, waaronder verschillende therapieën die niet vergoed werden. Als patiënt kon je er jaarlijks voor kiezen een zelf te bepalen bedrag te betalen. Wanneer je dan, in de loop van het jaar, zorg nodig had (vergoed of niet) dan kreeg je die, zonder daarvoor te hoeven betalen. Samen met de andere patiënten, en hun financiële bijdrage, zorgde je er immers voor dat de artsen, therapeuten en anderen wiens inzet nodig was om deze zorg te verlenen, voorzien waren van een financiële bestaansbasis. Wat daar feitelijk gebeurde, was dat wij voor elkaar antroposofische zorg mogelijk maakten. - Het waren niet de termen waar wij toen in dachten of spraken, maar terugblikkend zou ik zeggen: wij waren allemaal winnaars: de patiënten die indien nodig van een ruim aanbod aan antroposofische zorg gebruik konden maken; de artsen en therapeuten die in een gemotiveerde patiëntenkring alle aandacht aan het uitoefenen en ontwikkelen van hun beroep konden wijden. Kenmerkend was natuurlijk: wij wisten wat wij wilden, maakten bewuste keuzes en namen de dingen in eigen hand. Wij richtten de blik niet smekend omhoog om ‘vadertje staat’ te vermurwen de dingen voor ons te regelen. Integendeel, wij spanden ons in om alle overheidsbemoeienis buiten de deur te houden. En wij vertrouwden ook niet op de ‘marktwerking’: waar het kon vervingen wij die door heldere afspraken. Het heeft geen zin verbaasd of verontwaardigd te zijn over de winsten die vaccinmakers maken. Dat is gewoon de economie zoals we hem kennen en hebben ingericht. Willen wij wat anders? Dan zullen wij moeten onderzoeken en bepalen wat wij willen; de daarbij behorende keuzes moeten maken en stappen zetten. (jh) Uit de nieuwsbrief van Driegonaal

Uitnodiging bijeenkomst

In deze samenhang is de Introductiebijeenkomst Sociale Driegeleding interessant die we samen in Zutphen organiseren. Een aanrader!

De plofkip

rovanov — Fri, 06 Aug 2021 10:49:11 +0000

Vecht niet tegen wat je niet wilt, strijd voor wat je wel wilt!

De wereld bruist op het moment van initiatieven die zich bezig houden met het Bouwen aan een betere toekomst. Dit is begrijpelijk, terecht en toe te juichen want wanneer wij als burger geen initiatief ontwikkelen, worden we plotseling alternatief-loos wakker in een Better Back geBuildete wereld. We hebben de drang ons te verenigen met gelijkgezinden om er vol vertrouwen, liefde en respect vol tegenaan te gaan. "Samen sterk" beheerst het gevoel, want in je uppie kan je weinig beginnen. Maar is dat wel zo? Geldt wellicht, ook in de huidige misère, niet ook: verbeter de wereld, begin bij jezelf? Ons collectieve denken (decennia lang intensief als enige juiste & sociale in ons denken geïmplementeerd) benevelt het besef van en ondermijnt het vertrouwen in de individuele kracht. De keuzes die individuele mensen maken, vormen de wereld. Anders gezegd: onze samenleving is de som van individuele keuzes.

De plofkip

Er wordt al jaren tegen de plofkip geprotesteerd. Met ons vingertje wijzen we op de boer die het waagt deze te produceren en we schreeuwen om strengere maatregelen. (Waarmee we de overheid nog meer onterechte bevoegdheid geven!) Wanneer we morgen besluiten deze plofkip niet meer te kopen, wordt deze overmorgen niet meer geproduceerd: misstand opgelost. We moeten dus niet roepen om strengere wetgeving, we moeten werken aan meer bewustzijn en inzicht.

Suiker bij de AH

Wanneer u een pak suiker bij de Appie haalt en € 1,50 aan de kassa afdraagt, menen de meeste mensen dat daarmee dat pak suiker betaald is. Dit is een desastreus misverstand. De suiker die u in uw boodschappentas stopt, was al betaald. Immers, deze stond kant en klaar in het schap en er is veel werk verzet om dat mogelijk te maken. De boer heeft gezaaid en geoogst. De fabriek heeft met veel energie het sap uit de suikerbiet gekookt en vervolgens deze sap ingedampt enz. enz. Wat er allemaal gebeurd is en wat nodig was om dat pak suiker in het schap te krijgen, zou waarschijnlijk 100 A4-velletjes overschrijden. Het is gebeurd, passé en de suiker staat er. Waarvoor waren dan die € 1,50 die u in ruil voor dat pak suiker gaf? Daarmee financiert u het volgende pak suiker. U stelt met het overhandigen van deze € 1,50 een indirecte vraag:

Lieve meneer Heijn, kunt u er a.u.b. voor zorgen dat wanneer ik weer kom, er weer zo’n pak suiker in het schap staat? Dank!

Sterker nog: op het moment dat u deze € 1,50 overhandigt, heeft dit een kettingreactie tot gevolg. Het is maar de vraag of het benoemen van alle schakels van deze kettingreactie op 1.000 A4-tjes zouden passen. Consumeren is dus een complex vraagstuk geworden. Om keuzes te kunnen maken moet er kennis zijn. Een aantal vragen zijn makkelijk te beantwoorden: Kwam de suikerbiet uit Nederland of vanuit overzee, was de suikerbiet bio of geen bio, is de suiker wel of niet gebleekt? Moeilijker wordt het wanneer ik wil weten met welke energiedrager de fabriek draait, waar de banden van de vrachtauto geproduceerd werden of welk aandeel van de prijs naar de boer gaat.

Keuzes

Dit betoog roept niet op om elk detail van een product te gaan uitzoeken. Wel zou duidelijk kunnen worden dat uw handelen, hoe “zinloos” deze ook moge lijken, enorme uitwerking heeft in de wereld. Met elke cent die u uitgeeft, vormt u de wereld. Dit schrijven wil een besef aanwakkeren over de consequenties van het individuele handelen. Maar ook wijzen op de enorme kracht die uitgaat van het individuele handelen. Keuzes maken. Geef ik die € 1,50 hier uit of daar. Prefereer ik regionaal boven bio, of andersom, of beide, of interesseert me dat allemaal niet. Het zijn individuele keuzes zonder wijzend vingertje. De som van al onze handelingen maakt onze samenleving. Wanneer men zich serieus hiermee uiteenzet, zal duidelijk worden dat al snel de behoefte ontstaat: wat klein kan – graag klein doen of wat dichtbij mogelijk is – graag dichtbij doen. Anders begrijp ik het allemaal niet meer en verliest het de menselijke maat. Ik kan dan niet uit inzicht handelen, en dit zou een intens menselijk streven moeten zijn: handelen vanuit inzicht.

Google & Co.

Het voorbeeld van plofkip en suiker geldt minstens zozeer voor de keuzes die gemaakt worden in de digitale wereld. Google ik of ga ik liever Ducken? Gebruik ik G-mail, Hotmail omdat het zo lekker "gratis" en makkelijk is, of betaal ik gewoon 3,-/mnd en heb daarvoor een zuiver en fatsoenlijk mailadres? Keuzes, keuzes die de wereld vormen. Digitaal is echter niets te zien en dat maakt het ontwikkelen van inzicht lastiger. Bij het gebruik van de onzichtbare diensten van BigTech (=product) wordt niet bemerkt waarmee men betaalt (= gegevens). Op deze plek gaat het niet over de privacygegevens, daar kan ieder voor zichzelf over beslissen, het gaat om de gegevens in het algemeen die wij BigTech leveren. Met de gegevens die BigTech over de mens verzamelt, worden de middelen geschapen waarmee de mens(heid) geknecht zal gaan worden. Wilt u geknecht worden? Zo nee, waarom werkt u hier dan actief aan mee? Mensen die Googelen, g-mailen, hotmailen, whatsappen, twittern enz. zouden zich wellicht er in kunnen verdiepen met welke bedrijven ze eigenlijk samenwerken. Herinnering aan het lot van de plofkip:

Wanneer we morgen besluiten deze plofkip niet meer te kopen, wordt deze overmorgen niet meer geproduceerd.

Vecht niet tegen wat je niet wilt, strijd voor wat je wel wilt!

Vecht niet tegen deze grote BigTech - giganten, dat ga je verliezen. Gebruik ze gewoon niet, negeer ze, ga ze uit de weg. Vecht voor wakkerheid en inzicht onder je medemensen.

Uitnodiging bijeenkomst

In deze samenhang is de Introductiebijeenkomst Sociale Driegeleding interessant, die we samen in Zutphen organiseren. Een aanrader!

De om te keren wereld

rovanov — Sat, 27 Feb 2021 07:18:11 +0000

Overgenomen van Driegonaal

De Staat, dat ben ik!

Dit schijnt Louis XIV, De Zonnekoning, ooit uitgeroepen te hebben. En in zekere zin sprak hij de waarheid. Het Franse staatsapparaat, zoals dat zich onder zijn bewind vormde, draaide om één centraal punt: Louis XIV en hij was het ook die het in beweging bracht en hield. Dat apparaat ging echter een eigen leven leidde en toen zijn opvolger Louis XV na de Franse Revolutie in het schavot belandde en uiteindelijk zijn hoofd onder de guillotine verloor… draaide het staatsapparaat gewoon door. Het almachtige middelpunt was eruit verdwenen, het apparaat hield zichzelf in beweging. We kunnen het als een beeld opvatten: sindsdien zijn (veel) staten ‘apparaten’ geworden die zich mechanisch voortbewegen zonder geleid of bestuurd te worden door menselijke impulsen. Procedures, formaliteiten, protocollen persen de menselijkheid uit het systeem; bureaucratie en moderne technologie doen daar nog een schepje bovenop. De meeste ambtenaren zijn beleefd, vriendelijk en van goede wil – maar kunnen als het erop aankomt niet afwijken van wat voorgeschreven is. De ‘kinderopvangtoeslagen-affaire’, net zo goed als de zich eindeloos voortslepende ‘afhandeling’ van de gevolgen van de gaswinning in Groningen illustreren wat ik bedoel. Jarenlang stapelen de problemen zich op, liggen voor iedereen zichtbaar ‘op straat’ maar de overheid, gevangen in onmacht en onwil, produceert eindeloze rapporten, geen oplossingen. Hoe de stand nu is is weet ik niet, maar in de eerste zes maanden van 2020 werden er in de provincie Groningen een twintigtal huizen met aardbevingsschade opgeknapt – er zijn er nog duizenden te gaan, dus dat gaat nog even duren zo. Voor beide affaires geldt: duizenden mensen zijn lange tijd door handelen en/of door nalatigheid van de overheid in de grootst mogelijke problemen gebracht; die problemen zijn al jarenlang zichtbaar en bekend; maar een oplossing voor die problemen gaat nog jaren duren. Hoe naïef het ook moge klinken: ‘de overheid is er om haar burgers te dienen’. Het is helaas niet het geval, maar we zouden moeten proberen het waar te maken. In ’s lands bestuur en in het politiek systeem wemelt het echter van lieden die zich het recht ontnomen hebben deze woorden te spreken. (jh)

Dit bericht verscheen op de webpagina Driegonaal

De mens is de maat der dingen

rovanov — Sun, 27 Dec 2020 11:04:43 +0000

Uit de nieuwsbrief Meer Democratie

De periode tussen Kerst en Nieuwjaar is bij uitstek een tijd om stil te staan bij de essentie, waarom we doen wat we doen. Mijn motivatie om me bij Meer Democratie dag in dag uit in te zetten voor meer directe democratie, is de overtuiging dat mensen zelf het beste weten wat goed voor hen is. Dat zij het recht hebben om hun eigen keuzes te maken, ook al gaan ze daarbij tegen (zogenaamde) deskundigen in. De samenleving draait naar mijn overtuiging het beste wanneer mensen deze zelf zoveel mogelijk kunnen vormgeven, zonder grote machtsconcentraties en dwang van bovenaf. De mens is de maat der dingen. In onze tijd zien we een tegenovergestelde ontwikkeling. Overheden hebben in de twintigste eeuw een macht over de samenleving gekregen zonder weerga in de geschiedenis, die op alle gebieden van het leven doorwerkt. De samenleving wordt toenemend centraal en op een technocratische manier gemanaged. Door de globalisering is de mens steeds meer speelbal van mondiale ontwikkelingen waar hij de greep op is kwijtgeraakt. Door de internationalisering van het recht – denk alleen al aan de Europese Unie – wordt de besluitvorming toenemend verplaatst naar een niveau waar de meeste mensen geen enkele invloed meer hebben. Het resultaat is dat de individuele mens steeds meer een speelbal van de ontwikkelingen wordt, in plaats van heer en meester over de situatie. Om al die redenen denk ik dat directe democratie – bindende referenda en volksinitiatieven - een heilzame uitwerking kan hebben op de politiek. Directe democratie geeft het land terug aan de burgers. Het kan een rem zijn op allerlei ontwikkelingen die veel te snel gaan en de mensen boven het hoofd groeien. Het kan een gezond tegenwicht bieden tegen de lobbies van allerlei deelbelangen. Het kan het gezonde verstand terugbrengen in de politiek, die nu beheerst wordt door partijpolitieke ideologieën waarin dat gezonde verstand zo vaak mist. De beweging voor directe democratie moet nog veel sterker worden. En daarbij doe ik ook een beroep op u. Als allen die dit lezen, 3 euro per maand geven, dan zou onze beweging 10 keer zo sterk worden. Dan kunnen we lokale afdelingen beginnen, meer en grotere campagnes voeren, veel vaker in de media komen. Het is absoluut noodzakelijk dat de roep om directe democratie van onderop steeds blijft groeien, want politici hebben uit zichzelf te weinig prikkels om de situatie ten goede te keren. Steun daarom de strijd voor meer directe democratie en wordt vriend voor een maandbedrag dat u zelf kiest. Meer Democratie krijgt geen subsidie en kan nauwelijks terecht bij particuliere fondsen. We moeten het hebben van mensen als u. Steun onze strijd en wordt vriend! Hartelijk dank voor uw aandacht en de allerbeste wensen voor het nieuwe jaar! Met hartelijke groeten, Arjen Nijeboer

De mens kan, wat hij moet (doen) …

rovanov — Fri, 25 Dec 2020 21:59:29 +0000

De mens kan, wat hij moet, en als hij zegt: Ik kan het niet, dan wil hij niet.
Johann Gottlieb Fichte((Der Mensch kann, was er soll; und wenn er sagt: ich kann nicht, so will er nicht.))

Een enkeling bereikt niets, maar wel hij die zich op het juiste moment met velen verenigt.
Johann Wolfgang von Goethe((Ein Einzelner hilft nicht, sondern wer sich mit Vielen zur rechten Stunde vereinigt.))

Het belangrijkste, het aller belangrijkste wat er moet gebeuren voor de toekomst, zal niet gebeuren door organisaties of instellingen, hoezeer men ook gelooft in het enig zaligmakende van allerlei organisaties en instellingen. Het belangrijkste voor de toekomst zal gebeuren door de koene inzet van het enkele menselijke individu.
Rudolf Steiner((Denn das Wichtigste, das Allerwichtigste, was für die Zukunft geschehen soll, wird nicht geschehen durch Institutionen, wird nicht geschehen durch allerlei Einrichtungen, so sehr man heute an Institutionen und Einrichtungen wie an ein Alleinseligmachendes überall glaubt, sondern das Wichtigste für die Zukunft wird geschehen durch die Tüchtigkeit des einzelnen menschlichen Individuums))

Korte ketens gaan de burger (op)voeden

rovanov — Wed, 02 Dec 2020 07:23:59 +0000

Dynamisch Perspectief is het ledenblad van de Biologisch-Dynamische-Vereniging. Zij heeft een themanummer Korte Ketens gepubliceerd. Thema-redacteur Bert van Ruitenbeek, directeur van de Stichting Demeter, leidt de lezer langs bijzondere initiatieven van boeren en consumenten. Zo heeft biodynamisch melkveehouder Bram Borst een 24/7 afhaalhuisje voor zijn loeigoeiezuivel op het erf staan waar de boerenzuivel niet aan te slepen valt. Douwe Korting, initiatiefnemer van Herenboeren, vertelt hoe burgers een voedseltransitie kunnen versnellen en ook komen er consumenten aan het woord die vertellen over het plezier dat zij beleven aan boodschappen doen bij de boer. Met Jelleke de Nooy, specialist in agro-ecologie, en Volkert Engelsman, directeur Eosta, zoomen we uit en komen we erachter dat sperzibonen uit Egypte soms nodig zijn om de lokale markt voor biodynamische voeding op gang te brengen. Kortom, een inspirerend nummer dat een kijkje geeft in de nabije toekomst van een duurzaam voedselsysteem. Het magazine kunt u hier downloaden. Veel leesplezier!

Jaja, we beleven revolutionaire tijden…

rovanov — Sat, 28 Nov 2020 08:15:33 +0000

Dit citaat is geplukt van de webpagina Driegonaal

Men wil maar niet aannemen dat het nodig is in het groot te denken en niet in het klein, dat het nodig is grote, brede gezichtspunten te hebben. Tegenwoordig kun je steeds weer beleven dat de mensen zich eraan gewend hebben om te zeggen: ja, er moet een revolutie komen! Zelfs vele brave burgers geloven nu in de revolutie. (…) Maar wanneer je dan bij ze aankomt met wat bijvoorbeeld in De kernpunten van het sociale vraagstuk((Het boek waarin Rudolf Steiner zijn maatschappijvisie uiteenzette. De kernpunten van het sociale vraagstuk, verscheen in 1919, vrijwel direct na het einde van de oorlog. Steiner biedt daarin zowel een diagnose van de sociale problematiek, die ook voor onze tijd nog van toepassing is, als een schets van een alternatieve maatschappij, waarin de drie gebieden cultuur, recht en economie van elkaar gescheiden zijn en autonoom verbindingen met elkaar aangaan. Hier verkrijgbaar.)) over de driegeleding staat, dan zeggen ze: dat begrijpen wij niet, dat is te ingewikkeld. Lichtenberg heeft weliswaar al gezegd: wanneer een hoofd en een boek tegen elkaar stoten en het klinkt hol, hoeft dat niet altijd aan het boek te liggen. Maar, nietwaar, niet iedereen gelooft dat, omdat het niet altijd zelfkennis is die innerlijk het sterkst ontwikkeld wordt. Toch kun je beleven dat er overal brave burgers zijn die in de revolutie geloven. Maar dan zeggen ze: nou ja, met zulke grote zaken, zulke grote gedachten kan ik me niet inlaten, vertel ons eerst maar hoe het schoenmaken gesocialiseerd moet worden, hoe de apotheken gesocialiseerd moeten worden, hoe dit of dat gesocialiseerd moet worden; je moet me eerst vertellen hoe ik in de revolutionaire staat mijn kruiderijen zal kunnen blijven verkopen. Zo merk je dan geleidelijk wat de mensen eigenlijk met zulke uitspraken bedoelen. Ze bedoelen dat alles revolutionair veranderen moet – daar zijn ze het wel mee eens – maar dan zo dat alles bij het oude blijft, zodat er uiteindelijk niets verandert.

Fragment uit een voordracht van Rudolf Steiner op 10 augustus 1919, uit: Opvoeden en onderwijzen als sociale opgave (Nearchus, 2001)

101 jaar na dato

[caption id="attachment_56055" align="alignright" width="337"] Opvoeden en onderwijzen als sociale opgave[/caption] is deze voordracht van Steiner actueler dan ooit. Steiner hield deze voordracht direct na het "einde" van WO I. De Eerste Wereldoorlog vormde het instrument om grote veranderingen in de wereld mogelijk te maken. Europa kwam in de tang van de meedogenloze, economische belangen vanuit het Westen en het geestdodende communisme vanuit het Oosten. Er vond een nieuwe wereld ordening plaats. Rudolf Steiner gaf hierop een Europees antwoord en werd, tot verrassing van velen, in de sociale chaos in Duitsland na de Eerste Wereldoorlog maatschappelijk zeer actief. Gesteund door arbeiders, maar tegengewerkt door vakbonden en politici, sprak hij voor volle zalen over een nieuwe sociale orde die recht zou doen aan de mens als geestelijk, lichamelijk en sociaal wezen. Steiner gaf met de gedachten over een maatschappelijke drieledigheid, een pretentieus concept over een samenleving die ieder mens binnen de samenleving recht zou kunnen doen. Dit is nogal wat, want de meeste "vernieuwende" ideeën blijken altijd weer onder het mom van "Je kan het niet iedereen naar de zin maken" collateral damage als normaal verschijnsel te accepteren.

Corona als instrument

Zoals ook de twee wereldoorlogen een instrument waren om de wereld tot grote veranderingen te dwingen, is ook de coronacrisis een instrument om de wereld nieuw te ordenen. De eigenlijke boodschap die we uit het bovenstaande citaat kunnen opmaken is dat we heel wakker moeten zijn dat het oude normaal, de oude structuren dus, niet in een nieuw ogend jasje als veelbelovende reset onze waarneming beneveld. De revolutie, de omwenteling, de broodnodige echte verandering die de mensheid zou kunnen dienen, moet eerst in ons zelf plaats vinden.

Wat is GEZOND VERSTAND?

rovanov — Thu, 19 Nov 2020 07:21:55 +0000

Dit bericht hebben we overgenomen van het blog Maatschappelijke Driegeleding

Zonder een ingewikkelde wetenschapsfilosofische discussie aan te gaan om duidelijk te maken wat dit precies betekent, beperken we ons voor het gemak maar tot het verschijnen van een twee wekelijks tijdschrift met deze naam, onder leiding van hoofdredacteur emeritus prof. dr. Karel Van Wolferen. Het tweede nummer is woensdag 28 oktober 2020 verschenen en is verkrijgbaar bij Ako en Bruna boekhandels. Na het eerste nummer ontstond er veel ophef waarbij zelfs Tweede Kamerleden zoals Kees Verhoeven van D66 en Lisa Westerveld van Groen Links hun ergernis uitspraken over het feit dat dit omstreden "complot"-tijdschrift zomaar daar verkrijgbaar was, open en bloot voor het grote publiek. Dit blad “Gezond Verstand” geeft voeding aan complottheorieën, zoals de mening dat de Covid- pandemie uitgerold is op basis van frauduleuze modellen. Ook de overtuiging dat het Covid19-virus een door mensen geconstrueerd virus is en zelf niet in de natuur voorkomt maar doelbewust ingezet wordt als biologisch wapen. Minister Ollogren (D66) bleef gelukkig iets nuchterder en wilde het blad niet verbieden in Bruna-winkels, maar "de winkelier moest er wel op letten waar het blad moest liggen: eerder bij de Fabeltjeskrant dan bij medische literatuur". Een rare uitspraak die dan ook veel kritiek opleverde van vooral Martin Bosma (PVV) die zich beklaagde over deze vorm van censuur. Premier Rutte die eerder nog publiekelijk liet weten zich te scharen achter Geert Wilders als het gaat om vrije meningsuiting waaronder ook spotprenten vallen en zelfs ook als die van politici afkomstig zijn. De oproep van president Erdogan van Turkije om Wilders daarvoor te berechten zal dan ook geen weerklank vinden. Na de aankondiging van het tweede nummer van Gezond Verstand ben ik vandaag naar de plaatselijke Bruna gegaan om het aan te schaffen. De eerste keer rond het middaguur kreeg ik te horen dat de dozen en kratten met tijdschriften nog niet uitgepakt waren en pas later zou gebeuren. Dat kan natuurlijk gebeuren. De tweede keer stond ik zeker een kwartier achter de metersbrede rijen met diverse tijdschriften maar zag het tijdschrift met deze titel niet liggen. Toen ik bij de balie informeerde zei de medewerker dat ze het voor mij zou pakken en draaide zich om en haalde het blad uit een laag bij de grond geplaatst kastje. Opeens voelde ik me een stiekemerd, die een obscuur of misschien wel obsceen blad in de hand gedrukt krijg, zoals dat vroeger met de playboy en andere pikante glossy’s gebeurde. Welkom in de 21^e eeuw?! Schaamde de filiaalhouder van Bruna zich voor het blad en wilde hij het niet publiekelijk uitstallen?? Was hij bang dat er bonje over zou ontstaan in zijn winkel of dat mensen er heftig op zouden reageren en zijn ruiten zouden worden ingegooid?? Dan maar liever low-profile blijven maar geïnteresseerden die erom vragen het blad wel verkopen: “handel is natuurlijk handel”. In het Algemeen Dagblad en het Eindhovens Dagblad, van vandaag, stond ook een artikel waarin meegedeeld wordt dat de Universiteit van Amsterdam zich distantieert van de uitlatingen van professor Van Wolferen en hem verwijt “bij te dragen aan desinformatie over grote problemen als het coronavirus en klimaatverandering”. Van Wolferen is momenteel 79 jaar en al sinds 2006 met emeritaat. Dit is toch op zijn minst opvallend en uitzonderlijk en gebeurt vrijwel alleen als blijkt dat een hoogleraar over de schreef is gegaan is met publicaties en bijvoorbeeld data heeft vervalst of aantoonbaar plagiaat heeft gepleegd, of corrupt blijkt te zijn, of seksueel grensoverschrijdend gedrag heeft gepleegd of zelf fysiek agressief is geweest. Dan is een academische en professionele grens overschreden en past een dergelijke stellingname. De constatering dat er een grote mate van consensus bestaat over klimaatopwarming en als boosdoener de CO2-uitstoot door mensen is juist, maar wil niet zeggen dat er niet geen deskundigen zijn die een andere mening hebben op onderdelen of bepaalde aspecten. Dat is juist goed om de discussie scherp te houden en de wetenschappelijke dialoog aan te jagen. Aan jaknikkers heb je in de wetenschappelijke wereld niets. Zou daarom heel benieuwd zijn wie binnen de Universiteit dit oordeel over Van Wolferen heeft geveld en op basis waarvan en waarom juist nu? Hopelijk toch niet alleen de persvoorlichter of de voorzitter van het College van Bestuur, die bang is voor imagoschade.

Zou dit oordeel vastgesteld zijn na een democratische stemming onder professoren? Daar zou het wel passen omdat Van Wolferen ook een professor was en dus beroepsgenoot.
Heeft hij academische onderzoeks- of publicatieregels overschreden?? Welke dan?
Zou Van Wolferen als doorgewinterde NRC-journalist het journalistieke handwerk zijn verleerd?

Van Wolferen was ook een vaak geziene gast in het videokanaal Weltschmerz op het internet . Daar heeft hij al vaker geen blad voor de mond genomen en vele discutabele uitspraken gedaan. “So what?” Waarom zijn de reacties momenteel op andersdenkenden zo fel en heetgeblakerd? Alle complotdenkers zijn bij voorbaat gediskwalificeerd als gesprekspartner. Ze moeten afgesloten worden van publieke communicatiekanalen . Zo is het You Tube kanaal van rapper Lange Frans verbannen van het internet. Hetzelfde gebeurde in het Verenigd Koninkrijk met dat van David Icke en in de Verenigde Staten met het platform QAnon. Natuurlijk betekent vrije meningsuiting niet dat je alles zomaar mag roepen of rondbazuinen en mensen mag discrimineren of beledigen of haat zaaien en oproepen tot geweld. Die grenzen zijn via de rechter te toetsen zoals nu in Nederland gebeurt bij Geert Wilders. Terecht al is het de vraag of politici sowieso “vrij en ongehinderd” moeten kunnen spreken. In het geval van professor Van Wolferen heb ik in het tijdschrift Gezond Verstand geen opruiende, haatzaaiende teksten of uitspraken gevonden maar wel kritische stellingnames tegen het Coronabeleid van de overheid, discutabele standpunten van het RIVM en "kwesties" bij de WHO . Die moeten gezegd kunnen worden zodat er onafhankelijk onderzoek naar gedaan kan worden. Het blad krijgt mijn steun al moet de hoofdredactie niet alleen bestaan uit professor Van Wolferen. Deze moet breder van samenstelling zijn zoals het tijdschrift ook artikelen laat zien van een scala aan verschillende gekwalificeerde auteurs. Voor de bronnen en literatuur bij de verschillende artikelen wordt verwezen naar de website van het blad. Jammer want die horen er juist in het blad thuis zodat het niet als fictie kan worden afgedaan. Het getuigt pas van gezond verstand als je eerst het blad leest en zelf een oordeel vormt!

Dit bericht hebben we overgenomen van het blog Maatschappelijke Driegeleding

“Doe normaal” – werk samen

rovanov — Thu, 01 Oct 2020 07:00:15 +0000

Dit bericht verscheen in de nieuwsbrief van Driegonaal

Al bewieroken gelovigen van de vrije markt-economie concurrentie als heilig principe, samenwerking is de substantie van de economie. Kijk maar eens naar de wereldwijd uitgesponnen arbeidsdeling, die bewerkt dat alles dat we consumeren vrucht is van een doordachte economische samenwerking. Niet concurrentie, maar samenwerking is het leidende principe in alle economische activiteit. Deze werkelijkheid wordt aan het oog onttrokken doordat ondernemingen naar maximale winst streven. Dat kan niet anders dan door leveranciers en werknemers zo weinig mogelijk te betalen, klanten of opdrachtgevers zo veel mogelijk te laten betalen – en het milieu tot kind van de rekening te maken. [caption id="attachment_55129" align="alignright" width="350"] © John Gundlach[/caption] Zeker van een afstand gezien, met een objectieve blik, is een op maximale winst gerichte onderneming in de economie een wonderlijke verschijning: als deel van een economisch proces, schakel in een samenwerkend geheel, is dit deel gericht op eigenbelang - en doet daarmee iets wat in strijd is met het geheel waarmee het verbonden is en dat het geheel, maar ook het eigen voortbestaan ondergraaft. In biologische termen: cellen die zich tegen het eigen organisme keren. Hoewel samenwerking in de moderne economie dus leidend is, is in ons bewustzijn ‘concurrentie’ in de economie niet alleen gewoon, maar ook onontbeerlijk. Veel mensen kunnen zich een economie zonder concurrentie niet voorstellen. Het aantal ‘cellen’ dat zich tegen het economisch organisme, waarvan zij onlosmakelijk deel zijn, heeft gekeerd is dan ook hoog. Een bewustzijn voor samenwerking als leidend principe in alle economische activiteit is nodig - en zal tot de stappen leiden die mogelijk en nodig zijn. Dat bewustzijn heeft eigenlijk alles te maken met gezond verstand. We kennen allemaal de verhalen over grote infrastructurele werken die worden aanbesteed en vervolgens in tijd en kosten alle ramingen overschrijden. De aanleg van snelwegen, grote bouwprojecten, tunnels en spoorwegen, vertoonde vaak grote overeenkomsten met de gang van zaken bij de ‘Zuidasdok’, een gecompliceerd project in Amsterdam dat onder meer de omlegging en aanbouw van snelweg, spoorweg en metro omvat. Het project liep al jaren, zou volgens de aanbesteding één miljard euro kosten en ligt nu stil omdat de aannemerscombinatie de risico’s niet kan en wil dragen. Interessant: ondertussen loopt er in Zwolle een groot project om de dijken te versterken. Daar werkt de opdrachtgever, het waterschap, samen met twee aannemers op basis van een open boekhouding. De drie partijen stellen gezamenlijk vast wat er precies moet gebeuren, plannen samen en berekenen gezamenlijk de prijs van dit alles. De aannemers ontvangen op die prijs een opslag van 14%, dat is hun winst en hun reservering voor eventuele onvoorziene risico’s. Het gaat hier om een project met een prijskaartje van ca 125 miljoen euro - dus niet om een studeerkamer-experimentje. Tot dusver verloopt de samenwerking naar tevredenheid. De openheid leidt tot betere samenwerking. Door al samen te werken in de fase waarin de specificaties van de werkzaamheden worden bepaald, wordt al direct bespaard en worden risico’s verminderd.

Als je er samen naar kijkt, blijkt dat het een stuk makkelijker en goedkoper kan.

En is de beperkte winst wel voldoende voor de aannemer?

We willen gewoon goed werk afleveren, binnen de prijs en binnen de tijd.

En dáárvoor is een redelijke winst goed genoeg en een flinke winst overbodig. Flinke winsten in de economie zijn sowieso niet nodig; ze vloeien ook altijd weg uit de economie, naar de eigenaren.

Het motto van dit project is eigenlijk: doe normaal, over en weer.

En zo is het ook. Hoe zou het zijn als in de economie alle tijd, kunde en inspanning die nú wordt besteed aan het te slim af zijn van de concurrentie, zou worden besteed aan het verbeteren van de samenwerking? (citaten uit: NRC, 24/1/2020) John Hogervorst

Dit bericht verscheen in de nieuwsbrief van Driegonaal